Ontmoeten en ont-moeten

Het klinkt hetzelfde, maar de betekenis van beide varianten is heel verschillend. Het ligt dicht bij de wereld van het onderwijs. Mensen en regels.

Ontmoeten is wat je de hele dag doet op school. Leerlingen ontmoeten leerlingen. Ze spelen en communiceren, daar leren ze van. Leerkracht ontmoet leerlingen, leerlingen ontmoeten leerkracht. Daar leren ze van. Ouders en anderen komen de school in. Leerkrachten ontmoeten elkaar (begint al 's morgens bij de koffie... pratend over het weekend...). Leerkrachten leren van elkaar door naar elkaar te luisteren, te onthouden wat er speelt, te reageren, te reflecteren en bespreken. Samen leren we van elkaar.

Ont-moeten is eigen een niet moeten. Dan hebben we het over alle regels die de school zijn in gefietst. Door allerlei ontmoetingen met ministerie, inspectie en mensen die vinden dat er van alles geregeld moet worden. Regels zijn goed, om te zorgen dat we met elkaar de goede dingen doen. Maar een overkill aan regels zorgt voor druk, overwerk en frustratie. Niet alles valt te regelen in vastgestelde regels.

De lat wat hoger leggen, ambitie stellen, doelen bepalen zijn zaken waardoor de onderwijskwaliteit beter wordt. Je werkt ergens naartoe. Afrekenen van mensen omdat de doelen niet zijn behaald, is afbreuk doen aan de hardwerkende leerkracht, intern begeleider, schoolleider en bestuur. Ruimte geven om het werk te kunnen doen, geeft diegene kracht om het maximale eruit te halen. Daarbij is coaching, ondersteuning, stimulering en/of begeleiding soms nodig. De werknemer moet daarvoor open staan. Houd de spiegel voor en kijk waar je staat. Elkaar feedback geven.

Ontmoeten en ont-moeten. Ontmoeten is van levensbelang, je kunt niet zonder die ander. Mensen hebben elkaar nodig. In een lerende organisatie heb je anderen nodig om te leren. Van elkaar, met elkaar en voor elkaar. Ont-moeten lijkt mij goed om aandacht aan te schenken. Maar moet het ook? Ja.

Samen bewegen in het verkeer is ontmoeten, daarin gelden ook regels. Maar dat zijn regels (afspraken) om het beter te laten zijn voor iedereen.

De regels in het onderwijs zijn er niet om voor iedereen beter te zijn. Hoe zouden die regels nu mooie nieuwe afspraken kunnen worden waar we allemaal mee verder kunnen? Waar iedereen beter van wordt?

Ik zou zeggen: Ontmoeten moet, ont-moeten ook. De vraag blijft echter: Maar hoe dan? Wat moet en wat hoeft niet?

Hoe digitaal wordt het onderwijs?

ICT is niet meer weg te denken uit het onderwijs. Je kunt het zelfs in de krant lezen, dat het nog niet genoeg is. Er zal nog meer met ICT en de digitale wereld moeten gebeuren in ons onderwijs, zo zei Neelie Smit-Kroes. 

Letterlijk zegt eurocommissaris Neelie Smit-Kroes: Het onderwijssysteem in Nederland bereidt leerlingen niet goed voor op het leven in de digitale wereld. Het leert ze vooral ,,vaardigheden die hun ouders nodig hadden". Het onderwijs moet daarom flexibeler worden en meer ruimte bieden voor verscheidenheid van mensen, en ICT op school kan daarbij helpen. BRON: http://www.europa-nu.nl/

Maar wat moeten we de kinderen leren dan?
De omgang met social media? Leren onderzoeken op internet? Leren kennis vergaren via google? Leren digitaal communiceren? En zo kun je nog meer vragen bedenken hoe wij onze kinderen in het moderne digitale onderwijs de weg moeten leren wijzen. Een interessante vraag.

Sinds kort volg ik een ICTcursus tot onderwijskundig ICT-er. Mooi gezegd en deze sluit veel meer aan bij het onderwijs van nu en de mogelijkheden van nu. Ruim 10 jaar geleden volgde ik een cursus ICTcoordinator, die veel meer ging over de vaardigheden van de ICTcoordinator. Nu wordt de nadruk meer gelegd op het soort onderwijs. Prima lijkt mij.

Maar de ontwikkelingen denderen voort. Hebben we een digibord op school (na dit te hebben begroot in het jaar ervoor), komen de Iphones en de Ipads/Tablets weer. Heb je Hyves, is er opeens weer Facebook, Twitter, Yammer, Fousquare, Flickr, en noem maar op. 
Welke dingen zijn nu belangrijk om te leren aan kinderen? En dan heb ik het nu vooral even over de basissschool. 

Er zijn al computers(ongeveer 1 op de 8) en digiborden in de school. Dit alles heeft een prijskaartje. Wordt het onderwijs zoveel malen beter met deze digitale middelen? Of komt er meer bij kijken? Moeten er meer ICTdeskundigen komen die ook nog kunnen lesgeven of moeten de leerkrachten van nu bijgeschoold worden op het gebied van ICT?
De digitale middelen zijn nodig c.q. handig als communicatiemiddel, als registratiemiddel en als leermiddel. 
Maar wat moeten de leerlingen dan nog meer kunnen?
Een stukje "Veilig Internetten" en wat verstaan we daaronder? (afschermen of leren omgaan?)

Nee, dit is nog niet zo eenvoudig. Het vergt een beleid om goed om te springen met de toekomst. En wat gaat die toekomst brengen? Dat weet niemand. Is die stroomversnelling van ICT iets wat nog steeds sneller gaat of komt er een eind aan alle mogelijkheden?
We zullen ons moeten afvragen wat kinderen straks nodig hebben. Wat kunnen we kinderen leren. Daar hoort ook een stukje kennis bij. Die tafels van vermenigvuldiging zijn toch echt handig als men in de in winkel 10 broden wil kopen en je moet bedenken of je genoeg geld bij je hebt of in ieder geval genoeg geld op je rekening hebt staan. Maar verder moeten we kinderen leren omgaan met deze digitale wereld. Hoe kunnen ze dingen opzoeken? Hoe kunnen ze de informatie gebruiken? Wat kunnen ze daarbij gebruiken? Dan zou bijvoorbeeld begrijpend lezen ook een pre zijn om te blijven aanbieden op de basisschool. Je moet immers begrijpen wat er staat en weten wat men bedoelt.

Dus, wat hebben we nodig:
- een goed beleid: Wat willen we kinderen leren? Wat willen we bereiken met ons onderwijs?
- scholing: leerkrachten omscholen tot digitale deskundigen of ICT-er leren lesgeven
- een pot met geld: Voor uitzetten van beleid, voor (om)scholing en de ICTmiddelen moeten ook gefinancierd worden

Dat wordt nog een leuke digitale uitdaging.

Wat is een goede schoolleider?

Wat wordt verstaan onder een goede schoolleider? Ben ik wel een goede schoolleider? Tweeënhalf jaar geleden heb ik de sprong gewaagd om vanuit het werk van leerkracht, RT-er, ICT-er en IB-er de stap richting het schoolleiderschap te maken. 

Binnen ons team van directeuren zie ik 9 verschillende mensen met een eigen stijl, een eigen school met een eigen populatie en grootte en eigen ontwikkelingen en doelen. Maar allemaal gaan ze voor hun eigen school, om daar iets moois van te maken. Daarin gebruiken ze hun eigen inzet en grenzen, hun eigen stijl en hun eigen mensen.
Vanuit de literatuur kun je verschillende dingen aanhalen, om te checken of iemand een goede schoolleider is. 
Zo moet (volgens de NSA) een schoolleider voldoen aan persoonlijke en organisatiecompetenties. Samengevoegd in 8 bekwaamheidseisen voor schoolleiders. 
Kort samengevat gaat het om:
1. Zelfbewust, reflecteren en ontwikkelen.
2. Denkkracht.
3. Visie en leer- en ontwikkelingsmogelijkheden creeren. 
4. Communiceren en relaties onderhouden (daadkracht).
5. Ontwikkelen, aansturen en begeleiden van het primaire proces.
6. Gezamenlijk visie op onderwijs, opvoeding en organisatie ontwikkelen.
7. Veilige, effectieve en efficiënte organisatie.
8. Actief samenwerken met de omgeving.
Daarnaast hebben we ook "De zeven eigeschappen van effectief leiderschap" van Stephen Covey, die samenvattend en enigszins overlappend met het voorgaande, zegt:
1. Pro-actief
2. Doelgericht
3. Prioriteiten stellen
4. Denk "Win-win"(voordelig voor beide partijen)
5. Eerst bergijpen, dan begrepen worden
6. Creatieve samenwerking
7. Hou de zaag scherp
Ook de manieren van leidinggeven komen voor in de literatuur. Volgens http://mens-en-samenleving.infonu.nl kun je de volgende manieren vinden:
1. laissez faire (laat maar gaan)
2. democratisch (samen, gekozen)
3. Leiding door de groep zelf
4. dictatoriaal (alleenheersend)
Of effectief leidinggeven, zoals EFFECt online via http://nsaeffect.nl aangeeft:
1. Visie gestuurd
2. In relatie tot de omgeving
3. Vormgeven aan organisatiedenken vanuit onderwijskundige gerichtheid
4. Strategieen hanteren tbv samenwerking, leren en onderzoeken
5. Hogere orde denken

Al deze lijstjes en er zijn er nog meer te noemen, als je leest over transformationeel leiderschap(beter als transactioneel), coachend leiderschap en dergelijke zijn handig. Toch dekt het niet helemaal de lading. Moeten leiders niet ook sociaal zijn, empathie kunnen tonen, afstand kunnen nemen, inspireren, tegen stress kunnen, je tijd kunnen indelen, en dan hebben we ook nog te maken met de leider als persoon/karakter en de leider en zijn omgeving. Wellicht zal er ook een verschil zijn in vrouwelijke leiders en mannelijke leiders.
Persoonlijk: Wat is jouw karakter en wat past bij jou? Waar kun je zelf achter staan? Waar voel jij je prettig bij? Welke school hoort bij jou en welke schoolleider past bij welke school? Welke stijl van leidinggeven hoort bij jou?
Omgevingsfactoren: De buurt waar de school staat, de achtergronden van de kinderen, wel of geen werkende ouders, wat is de opleiding van de ouders en het team van leerkrachten qua achtergronden, ervaring en leeftijd.
Wat is jouw invloed op de omgeving en wat doet de omgeving met jou als leidinggevende? 
Dit soort vragen kun je niet zomaar uit de literatuur halen. Je kunt hooguit bekijken in welke fase je zit, de leiderschapsstijl, tips om met veranderingsprocessen om te gaan. Je zit in een proces van leren en ontwikkelen. Blijf veel reflecteren. Leer van situaties en van anderen in dezelfde situatie.

Schoolleider zijn is een veelzijdig beroep. Misschien zelfs wel een roeping. Je wilt enerzijds doelgericht bezig zijn, veranderingsprocessen begeleiden, de school verder ontwikkelen en collega's stimuleren en inspireren tot de goede keuzes. Anderzijds heeft het alles te maken met een goede relatie, goede communicatie en informatiestromen, zowel intern als extern. Het grote geheel in het vizier houdend en de verantwoordelijkheid durven nemen.
Ik heb in de afgelopen tweeënhalf jaar al een heleboel geleerd, maar ik leer iedere dag weer bij. Geen dag is hetzelfde en ik verveel me nooit. Nu kan ik van mezelf zeggen dat ik een nieuwsgierige doener ben, enigszins digi-minded. Welke mogelijkheden zijn er op school om de kwaliteit nog beter te krijgen, maar wat niet ten koste gaat van het pedagogische klimaat.
Steeds meer bekijk ik dingen in een helikopterview, zodat je in de gaten houdt waarom sommige dingen wel of niet moeten of kunnen gebeuren. Het is een prachtige, bruisende en levendige organisatie. Ik geniet ervan. En als jij voelt dat je op de goede plek zit, jij daarin mag groeien, jij daarin een richting mag bepalen samen met de collega's, je leert te kijken naar wat je hebt bereikt en wat je volgende keer beter anders kunt doen, kun je jezelf verder ontwikkelen.
Het is bijzonder om dit werk te mogen doen. In dienst van wat nog steeds centraal moet staan: het kind.