Erbij en eraf

In groep 3 van het basisonderwijs begin je er al mee. De sommen met + heten erbij, de sommen met - heten eraf. Via bussommen wordt dit inzichtelijk gemaakt. Instappen en uitstappen. Een prachtige manier om kinderen te leren wat erbij en eraf betekent.

In het hele lagere onderwijs cq basisonderwijs is het niet anders. Het lagere onderwijs, dat enerzijds eerst sec lesgeven en kennisoverdracht behelste en anderzijds een pedagogische taak had, versmeltte tot een basisschool, waarin beiden belangrijk waren.
Vervolgens komen er allerlei uitspraken en ideeën, wat er nog meer moet komen op de basisschool. Erbij. Wat kwam er allemaal bij? Sociale redzaamheid (allerlei zeer belangrijke sociale vaardigheden, denk o.a. aan het kringgesprek), gezond gedrag, samenwerking, presenteren, burgerschap, verkeer, seksuele voorlichting, werkstukken maken en dan heb ik het nog niet eens over bijvoorbeeld klokkijken, dat je gewoon thuis van je vader en moeder kunt leren. Het is immers belangrijk om elk kind een goede basis mee te geven zodat het zich goed kan ontwikkelen. Helemaal eens.
Maar erbij, erbij en erbij leidt onvermijdelijk tot knelpunten. Ook al wilden we dit in eerste instantie allemaal niet zien. Kennen kinderen niet alle feiten meer uit hun hoofd, ze kunnen het wel opzoeken. Kunnen kinderen niet goed rekenen, ze kunnen het uitrekenen op de rekenmachine. Kunnen ze niet goed spellen, de spellingcontrole op de computer biedt uitkomst. Of toch niet?
De inspectie van het onderwijs controleert bepaalde toetsen in het basisonderwijs, die moeten leiden tot een oordeel. Daar is op zich niets mis mee. Maar laat diezelfde inspectie in opdracht van het ministerie van onderwijs de toetsen volgen op het gebied van lezen, rekenen en begrijpend lezen in bepaalde groepen. En wat blijkt nu? De resultaten gaan achteruit. Men vindt dit schokkend. Maar hebben zij er niet zelf voor gezorgd, dat er eerst van alles de basisschool in moet? Erbij erbij en erbij? Zonder er ook maar iets uit te halen. Dan kun je natuurlijk niet verwachten dat er nog steeds evenveel uren taal en rekenen wordt gegeven als pakweg 30 jaar geleden?
Wat mag eraf? Wat moet eraf? Die vrijheid krijgt elke basisschool zelf, maar er moet wel een toetsing zijn voor sociale vaardigheden, op het rooster moet burgerschap voorkomen, het pedagogische klimaat is enorm belangrijk, want als een kind niet lekker in zijn vel zit, kun je rekenen tot je een ons weegt, hij leert er niet beter op.
Dus terug naar de basis? Wat is dan de basis die kinderen van 4 - 12 jaar daadwerkelijk nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen? Mijns inziens zijn veiligheid, openheid, betrokkenheid, een goede sfeer en daarmee een fijn pedagogisch klimaat enerzijds en de kennisoverdracht en het maximale uit kinderen halen anderzijds nog steeds belangrijke items. En hierin schuilt het gevaar van het ministerie van onderwijs, dat nu ineens de kennis wil opschroeven. Noem het een golfbeweging. Ik denk, dat wanneer wij erbij hanteren, dat we dan ook eraf moeten hanteren. Er zal ergens ook iets vanaf moeten.

Terugkomend op het allereerste begin, kinderen van groep 3 zien ook dat die bus op een gegevende moment propvol zit. "Juf, nu moet je 'eruit' doen". Zij zien dat wel. Nu het ministerie van onderwijs en de inspectie nog. Want we willen allemaal goed onderwijs voor onze kinderen. De vraag is echter: Wat is goed onderwijs?
Goed onderwijs is een balans tussen een goede omgeving om te leren en de kennisoverdracht. Erbij en eraf. Laat die weegschaal niet te ver doorslaan.