Ik kijk (voor-)uit naar 2017.

Het is 31 december 2016. We nemen afscheid van dit jaar. Voor de één een goed jaar, voor de ander een ramp. Voor de één een jaar met nieuwe mogelijkheden en kansen, voor de ander een jaar vol bedreigingen en verdrietige gebeurtenissen. Houd de kansen en mogelijkheden vast. Kijk vooruit.

Gisteren was ik bij de dienst van het afscheid van een bekende. Triest en ook mooi. Naar om te zien dat er mensen zoveel verdriet hebben om geliefd iemand waarvan ze definitief afscheid moeten nemen. Ik hoop dat mijn aanwezigheid het verdriet een klein beetje kan verzachten. Het gemis is zo groot.
Het brengt jezelf met beide benen op de grond. Het leven. De kwetsbaarheid. De mooie momenten. De liefde. De warmte. Het afscheid.
Intussen luister ik met een half oor naar de Top2000, waar vele liedteksten mijn oren binnenstromen. Nummers met een emotionele waarde. Misschien maakt het zo'n oudejaarsdag wel extra bijzonder.
Afscheid nemen van fijne dingen is altijd moeilijk. Als je van baan wisselt (hoe gezond dit ook is), als je verhuist, afscheid nemen van een jaar, maar het lastigste is wel het afscheid nemen van een dierbare.
Met zo'n dienst als gisteren waar velen al afscheid hebben moeten nemen, denk je aan diegenen die je zelf al hebt weggebracht. Ook aan mensen die je nog kunnen ontvallen. Het gebeurt steeds opnieuw. Je weet niet wanneer.
Ook 2017 gaat ons dingen brengen, waarvan we nog niet weten wat. We plannen veel zaken, de agenda staat al vol. We willen een heleboel, maar uiteindelijk komen de dingen op je pad en moet je daarop anticiperen. Wat ga je ermee doen?
Zo ook met het onderwijs. Onderwijs 2032 is mooi om over te dromen. Wat hebben de leerlingen van nu nodig om straks goed te functioneren? Dat is een ambitieus streven, maar we weten het niet. De maatschappij en daarmee de digitalisering verandert razendsnel. Hoe weten we wat er straks nodig is.
De ombuiging is begonnen. Niet alleen kennis, ook vaardigheden worden steeds belangrijker. Niet te vergeten de sociale competenties. Daarom is de pedagogiek en de didactiek beiden even belangrijk. De nadruk heeft te veel gelegen op resultaten, het is zaak om de golfbeweging weer iets terug te laten veren.
Het is mooi om met elkaar af te tasten wat er wordt verlangd van de nieuwe generatie. Wat hebben zij nodig? Wat hebben wij nodig om dit te realiseren? Hoe kunnen we in verbinding met elkaar een goede weg inslaan? Wij kunnen leren van die supersnelle smartphone-generatie. Zij kunnen leren van de parate kennis, een basis die toch handig is om bepaalde keuzes te kunnen maken.
Is 2017 ver genoeg om het levenspad verder goed te kunnen bewandelen? Voor de korte termijn wel. Over de lange termijn is het goed om ambities (lees: doelen) te hebben, maar... stel ze tijdig bij als het anders blijkt te zijn. En dan komt er opnieuw afscheid van oude gebruiken, traditionele gewoontes waar we zo aan vast houden.
Kijk vooruit en denk buiten de gestelde kaders. Durf. Leef. Neem afscheid van mensen, zaken en dingen en start opnieuw. Ook ik moet dat steeds opnieuw leren.
Het afscheid is bijna daar. Ik kijk (voor-)uit naar 2017.

De dag van...

Iedere keer hoor ik het weer, telkens lees je erover of hoor je in de wandelgangen over bijzondere dagen, weken, maanden en zelfs speciale jaren. De dag van de leraar, een autismeweek, de maand van het spannende boek en het jaar van het voorlezen. Dit zijn nog maar enkele voorbeelden.

Wat is het nut van deze speciale dagen? Wat roept het bij u op? bent u zich bewust van deze invloed?
Er wordt aandacht gevestigd op een speciaal onderwerp. Er wordt gefocust op iets wat de moeite waard is. Er wordt gericht gekeken naar een bijzonder onderwerp of iets waarvan men vindt dat u dit absoluut niet mag missen.
Dat is natuurlijk allemaal prima. Maar intussen gaat er geen dag voorbij of er is wel een dag van ... een bijzondere week, een maand in het teken van of een jaar waar we niet omheen kunnen. Er is geen "gewone" dag meer over. De bijzonderheid is er vanaf. Het speciale gevoel doet zijn werk niet meer. Mensen worden er echt niet meer warm of koud van als er weer "een dag van ..." wordt gebombadeerd. Ja, echt gebombardeerd. We kunnen er niet meer omheen. We worden ermee platgegooid. En daarom worden we murw.

Wordt het dan nu niet eens tijd om aandacht te vragen op andere manieren? Origineel, verrassend of exclusief? Zodat het ook daadwerkelijk opvalt.
In de reclamewereld is het ook niet makkelijk om iets te maken wat opvalt, wat je bijblijft en wat je verder vertelt. Toch lukt het telkens een aantal reclamemakers om toch weer met iets te komen, waarover wordt gepraat. En dat is de truc.
Misschien is het goed om daar eens aandacht aan te schenken. Een originele manier om iets onder de aandacht te brengen. Iets bijzonders, iets speciaals, een nooit vertoonde actie of originele manier waarbij je iets niet gauw zult vergeten en zelfs over gaat praten met de buurvrouw.
Dan kunnen we ook weer van de gewone dagen genieten. Zo'n dag als vandaag bijvoorbeeld, waarop de zon schijnt en we gewoon even heerlijk in de tuin kunnen zitten en een boek lezen, een heel gewoon boek, wat geen prijs heeft gewonnen.

2013

Getallen kunnen mijn aandacht trekken. Het onthouden van telefoonnummers en geboortedata gaan mij gemakkelijk af. Mijn moeder en mijn middelste broer hebben deze afwijking ook. Misschien hebben wij last van extracalculie. Geen idee. Wat kun je ermee?

Handig is wel hoor, het onthouden van getallen, het doorzien van getallenreeksen en de nieuwsgierigheid van getallen. Zo wekt ook 2013 mijn nieuwsgierigheid.
2013 is gewoon een getal tussen 2012 en 2014. 2012, ons wel bekend en het jaar 2014 ligt nog in de toekomst.
3 x 11 x 61 = 2013. In eerste instantie dacht ik nog wel dat 2013 een priemgetal was, me af laten leiden door 13, mooi niet dus. 2013 is deelbaar door 3, 11, 33, 61, 183 en  671. Niet alleen door zichzelf en door 1, zoals priemgetallen.
2013 is ook mooi omdat de cijfers 0, 1, 2 en 3 erin voorkomen, maar dan in een andere volgorde. Een ander getal dat je met deze vier cijfers in de 21ste eeuw kunt maken zijn 2031, maar dan moeten we nog 18 jaar wachten. Of we schieten door naar de 22ste eeuw met 2103 en 2130, maar dat overleef ik niet, misschien onze kinderen wel in hun laatste dagen.
13 is overigens wel een leuk getal. Voor sommigen overigens niet, bijgelovigen zeggen dat 13 een ongeluksgetal is. 13 is wel een priemgetal, maar ook een bakkersdozijn. Bakkers maakten - ik weet niet of het nog gebeurt - vaak 13 koekjes, een in reserve, zodat als er eentje mislukte, ze er toch nog 12 konden verkopen.
Wie in 2013 wordt geboren zou nog weleens het jaar 2100 kunnen halen. Maar de geboortedata van onze eigen kinderen, allevier tussen 1990 en 1997, zijn dan eigenlik veel leuker, want die zouden zo'n eeuwwisseling nog wel eens mee kunnen maken.
Nee, verder is 2013 niet echt spectuculair. De dertiende van de dertiende maand bestaat niet. Al bestaat de dertiende maand zelf weer wel, het extraatje, de eindejaarsuitkering.
In dat opzicht is 13 helemaal geen ongeluksgetal, maar juist een heerlijk meevallertje!
2013 heeft wel een eigen QRcode. Een code die met de telefoon is in te scannen. Grappig.
Als we van 2013 een bijzonder getal willen maken, zullen we daar zelf iets aan moeten doen. Wie weet gebeurt er iets waardoor 2013 de geschiedenisboeken inkomt met een bijzonder persoon of een prachtige uitvinding. We wachten het af en gaan er zelf gewoon een prachtig jaar van maken! 

Een nieuw begin.

Het einde nadert, zeiden de Maya's over de datum 21 december 2012. Inmiddels zijn we ruim een week verder en kunnen we, gelukkig, nog ademhalen en navertellen dat het einde van de wereld nog niet is gekomen.
Met 29 december op de kalender nadert wel het einde van het jaar 2012. 

Allerlei jaaroverzichten en belangrijke gebeurtenissen worden naar boven gehaald en opnieuw afgespeeld. Kranten staan bol met belangrijke data en alle ingrijpende gebeurtenissen van het afgelopen jaar. 
Inderdaad heel bijzonder om te zien wat 2012 ons aan geschiedenis heeft opgeleverd. Bijvoorbeeld hoe de politiek dit jaar een rol heeft gespeeld, zowel hier in Nederland als in Amerika. Of hoe de eurozone en de crisis menig leven heeft veranderd. Hoe Epke Zonderland zijn geweldige prestatie liet zien op de Olympische Spelen. En zo zijn er nog veel meer mooie momenten te noemen. Algemeen bekende gebeurtenissen, maar natuurlijk ook gebeurtenissen die voor jou persoonlijk van grote waarde zijn. 
Terugblikken is prima, terugkijken op mensen die zijn overleden heeft iets verdrietigs. Denken aan hun goede daden is plezierig. Mooie herinneringen ophalen is natuurlijk fijn. Denken aan die fijne man, vrouw of kind is prettig en goed. Je mist deze persoon immers, soms zelfs nog iedere dag.
Je kunt het terugblikken op het jaar 2012 ook omdraaien. Terugkijken op mensen die dit jaar, soms zelfs ondanks alles, (nog) bij ons zijn. Ik heb bijvoorbeeld een collega waarbij borstkanker werd geconstateerd dit jaar. Hoe geweldig is het om te zien, hoe zij na alle kuren en bestralingen opkikkert en straks weer mag reïntergreren. Wat fijn dat zij er zo open over is naar ouders en collega's. Of mijn ouders van 87 en 89 jaar, die nog altijd samen zijn, genieten van hun kinderen, aanhang, kleinkinderen en (inmiddels) zes achterkleinkinderen. Van Nelson Mandela die weer uit het ziekenhuis is gekomen. Of een vrouw van een collegadirecteur die na een mislukte operatie weer naar huis mocht. Hoe fantastisch is het dat wij gezegend zijn met vier gezonde kinderen? Alle kinderen die zijn geboren in 2012. Hoe fijn is het dat een collega zwanger is en haar kindje kan verwachten in 2013? 
Hoe mooi is het om mensen andere keuzes te zien maken in hun leven. Een andere wending kan een een mooi begin zijn van iets nieuws.
Wij mogen blij zijn met het leven, dat wij hebben gekregen. We zullen daar zelf iets van moeten maken. Keuzes maken en een andere weg inslaan kan daarbij helpen. Een leven waarin we, door ook nare gebeurtenissen te ervaren, juist van de mooie momenten kunnen genieten. Laat de zon schijnen en de schaduw verdwijnen.
Zou het niet mooi zijn om na elke teleurstelling, tegenvaller, tegenslag of treurige ervaring gewoon even te zeggen: We maken een nieuwe start, een andere keuze, een nieuw begin of we slaan een andere weg in. En dan is de wisseling van een jaar een goed moment om de oliebollen en de appelflappen er lekker bij te pakken, het glas champagne te heffen en te zeggen dat die nieuwe start nu begint. Een heel goed, gezond en zonnig 2013!

Terugblikken en vooruitkijken

Zo aan het eind van een kalender is het gebruikelijk om terug te blikken wat dit jaar ons heeft gebracht. De televisieprogramma's staan er vol van, de krantenkoppen kunnen nog een keer knallen en ook op de radio en in de andere (social) media zie je allerlei prachtige terugblikken. Mooier nog is de kunst van het vooruitkijken, plannen maken, dromen hebben en nieuwsgierig zijn hoe het verder gaat.

Gelukkig hadden de mensen, die dachten dat op 21 december de wereld zou vergaan, geen gelijk gekregen. Zo kunnen wij met een gerust hart kijken naar de dingen die voorbij gegaan zijn. Welke mooie herinneringen willen we vasthouden? Is dat alleen de Olympische hoogtepunten van bijvoorbeeld Epke Zonderland? Zijn dat bijzondere ontroerende familiegebeurtenissen of mooie momenten van werk of studie, voor zover we dit hadden in het afgelopen jaar? Of zijn het misschien de stappen die je zelf hebt gemaakt, waarin je zelf bent gegroeid. Waarschijnlijk is het een combinatie daarvan.
Naast hoogtepunten zijn er ook dieptepunten. Er zijn rampen gebeurd, aanslagen gepleegd, banen verloren gegaan, huizen afgebrand of nog ergere gebeurtenissen zoals op de Sandy Hook school in Amerika. Het zijn zelfs traumatisch ervaringen, waarbij mensen voor het leven getekend zijn. Met name als bepaalde gebeurtenissen heel dichtbij komen en in uw naaste familie-, buurt-, werk- , school- of kennissenkring zijn voorgekomen. Dan is terugblikken vaak een triest moment. Een verwerking. Een acceptatieproces. Het kost moeite om zaken weer op de rails te krijgen.
Daarom wil ik ook aandacht schenken aan het vooruitkijken. Wat gaat 2013 brengen? Welke mooie dingen zijn er, kun je van genieten? Welke dingen wil jij veranderen? Welke dingen wil je bereiken? Waar wil je heen?
Het kan van alles zijn. De een heeft als doel een sportprestatie neer te zetten, de volgende wil een reis naar Australië maken en een derde wil carrière maken. Maar ook hele kleine dingen zijn heel waardevol. Een boodschapje doen voor de buurvrouw, de hond uitlaten van een kennis, een ziekenbezoekje brengen, een kaartje sturen, een beetje extra aandacht geven, belangstelling tonen of zomaar wat vaker een compliment geven zijn kleine dingen die van grote waarde zijn. 
Kijk vooruit, soms eventjes over een drempel heen, geniet en droom van mooie dingen. 
Het is net als op school met de kinderen. Niet alleen de prestaties van de kinderen, niet alleen het goed in hun vel zitten en niet alleen het eigenaarschap en de zelfstandigheid bevorderen. Het is een combinatie ervan, het gaat om het geheel.

De mens van het jaar

De verkiezing van "leerkracht van het jaar" wordt elk jaar, begin oktober, gehouden in de onderwijsweek van het jaar. Deze bijzondere spectaculaire week is net voorbij en uit een aantal genomineerden is er weer een leerkracht van het jaar verkozen. Fantastisch om een leerkracht in het zonnetje te zetten.

Elk jaar wordt in mei moederdag gevierd. Alle moeders in het zonnetje, prima. Elk jaar is er ook secretaressedag. De secretaresse wordt extra gewaardeerd. Elk jaar vieren we in juni vaderdag, alle vaders straken in hun stropdassen. Het is elk jaar de dag van de schoonmakers. We kennen ook de dag van de arbeid. Natuurlijk kennen we ook dierendag en Koninginnedag.
In de afgelopen tijd zijn er steeds meer van dit soort aandachtsdagen ontstaan. De warme truiendag, de dag van de duurzaamheid, de dag van de landbouw, de dag van de zorg, de dag van de scheiding, en ga zo maar door. 
Elke dag is een bijzondere dag. Elke dag is er wel een gelegenheid, een beroepsgroep of een speciale beroepsgroep die het verdient om in het zonnetje te worden gezet. Daar is niks mis mee, al gaat de bijzonderheid er wel een beetje af.
In het onderwijs vindt men het belangrijk om een bijzonder prominente leerkracht, eentje die misschien meer aandacht verdient dan alle anderen in Nederland, extra in het zonnetje te zetten door hem te verkiezen tot "leerkracht van het jaar". Net als mensen die een lintje krijgen van de Koningin kunnen leerkrachten worden voorgedragen.
Toch moet mij van het hart dat er in heel onderwijsland genoeg pareltjes te vinden zijn. Anderzijds zijn er ook mensen die toch wat minder stralende capaciteiten bezitten als leerkracht, maar wellicht erg behulpzaam zijn of een ander talent hebben. Het is de manier waarop 1 pareltje ineens in de schijnwerpers staat. Ik heb het zelf weleens geregeld en allerlei leerkrachten en ouders gemobiliseerd en het voor elkaar gekregen om een leerkracht te nomineren. Dat is op zich niets bijzonders. De goede leerkracht, die het verdiende om die mooie waardering te krijgen, trok zich vrijwillig terug, ze wilde die schijnwerpers niet.
Ieder mens, iedere leerkracht, iedere docent heeft kwaliteiten. Lesgevende capaciteiten, instructiekwaliteiten, kwaliteiten op het gebied van geduld, ICTkwaliteiten, en noem maar op. Ieder mens is uniek. Iedere leerkracht verdient het om eventjes leerkracht van het jaar te zijn, is daar nu echt een zeer subjectieve verkiezing voor nodig? Geldt dit overigens niet voor ieder beroep? Iedere werknemer? Iedere vrijwilliger? Iedere oppasoma? Iedere conciërge? Iedere huismoeder die op school extra helpt? Ieder mens verdient een podium. Daarvoor hebben wij geen verkiezing nodig. Die verkiezing mag van mij worden afgeschaft, ook al gun ik het diegene van harte. Maar volgens mij is ieder mens is uniek, en is dus ieder mens elke dag "mens van het jaar". Gefeliciteerd en geniet ervan!