Digitaal verkeer 2: Technostress in het onderwijs

O jee, opgepast: Mogelijke stressverschijnselen door al het digitale verkeer via mobiele telefoon, Ipad, minilaptop of ander digitaal instrument waarop e-mail, Facebook, Twitter, LinkedIn, Whatsapp of Hyves te installeren zijn. Op ieder moment van de dag bent u oproepbaar. Op elk moment kunt u even checken. Een trilsignaal of belgeluid haalt u uit de dagelijkse wereld en trekt u zo het digitale wereldje in. Een nieuw woord is geboren: technostress.

Is het erg dat u oproepbaar bent? Kunt u een halve dag zonder uw mobiel? Wat doet u in het weekend? Bent u onmisbaar?
Een echte workaholic zal de laatste vraag waarschijnlijk met "nee" beantwoorden. Echter... Iedereen is vervangbaar. Ook al heeft u nog zo'n belangrijke functie en bent u zo'n belangrijke schakel in uw werk. Ja, ook u. En ja, ook ik.
In de wereld van nu is de computer en al het digitale verkeer niet meer weg te denken. Nieuws verspreid zich razendsnel. Mailtjes stapelen zich op in uw mailbox. De telefoon rinkelt of trilt. Facebook staat bol van allerlei wetenswaardigheden. Twitter meldt leuke en minder interessante feitjes. Wie volg je wel en wie volg je niet.

Het gaat er nu om of we ook in het weekend en 's avonds moeten doorwerken? Blijft u 's avonds ook checken? Blijft u steeds maar bezig met uw werk? In sommige bedrijfstakken zal dat zeker nuttig zijn. Als ik denk aan de politie of de verzorging, dan gaan dingen door.

In het onderwijs kun je veelal af met ingeplande tijd. Maar dat moeten we wel afspreken met elkaar en leren. 
Bij ons op school hebben we ook geconstateerd dat de hoeveelheid mail groter en groter wordt en dat dit voor sommigen de werkdruk aanzienlijk kan verhogen. Het heeft ons als teamleden onderling, maar ook naar de buitenwereld (lees: ouders) aan het denken gezet. Moet alles worden gemaild? Hoeveel kun je samenvoegen tot 1 mail of de nieuwsbrief of de interne memo? Hoeveel informatie zet je op de website van de school of geef je in 1 keer door? Is er bewust gekozen voor een spreiding? Het zijn vragen waar je niet altijd een klinkklaar antwoord op kunt geven.
Er zijn wel een paar afspraken. In het weekend wordt in principe niet gemaild. Het aantal mails naar ouders wordt beperkt. Pas op voor "all reply", je hoeft immers niet altijd naar iedereen een mail te bentwoorden. En zo kan ik er nog wel een paar bedenken. Maar daarmee ben je er nog niet.
Zo kun je ook naar je eigen gedrag kijken wat betreft mail, en laat ik dan gerust bij mezelf beginnen. Beantwoordde ik in het verleden direct alle mail die binnenkwam, stel ik dit nu gerust een dag of meerdere dagen uit. Zeker als het niet belangrijk is. Soms kun je een mail ook aannemen en verwijderen, niet alle mail hoeft beantwoord te worden. Zeker niet een mail ter info of die jij cc. hebt gekregen.
Zelf vind ik het wel prettig om regelmatig even te checken of er iets bijzonders is en dat heeft niets te maken met onmisbaarheid. De collega's weten, dat als je me direct wilt bereiken, je gewoon moet bellen, net als een ziekmelding overigens.
Naast deze technostress is het via internet een mooie bijkomstigheid om jouw school op de kaart te zetten. Met een eigen Twitteraccount, een eigen Facebook en een mindergebruikte Hyves laat je jezelf zien. Je kunt je als school profileren. Bovendien leer ik als beheerder van deze accounts de ouders en de kinderen kennen, ook op een andere manier. En dat levert mij weer een stukje werkplezier op.
Mocht je daarbij zelf ook deze kanalen gebruiken, wees daar dan weer voorzichtig mee. Houd werk en prive gescheiden. En wees je bewust wat je op het internet zet. Iedereen kan het immers lezen.
Om nu te zeggen dat ik last heb van technostress? Nee, ik niet. Mijn omgeving hier thuis heeft er wel last van. Nee hoor, ze hebben geen last van hun eigen mobieltjes of computer. Ze hebben last van hun onbereikbare  vrouw/moeder die toch nog regelmatig thuis zit te werken. Ook daarin valt dus nog een slag te slaan. Maar ja, hoe zullen we dat noemen? 

Haren in de war

Als je haar maar goed zit. Het is immers belangrijk hoe jouw kapsel eruit ziet. Lange blonde haren, een mooi kaal hoofd, steile donkerblonde haren of een mooie krullenbol. Elk kapsel heeft zijn charmes. Maar daar gaat het hier niet alleen om. Het gaat ook over het plaatsje Haren, waar een poosje geleden een feestje werd aangekondigd via Facebook.

Elk kapsel heeft zijn eigen aandacht nodig. Een kaal hoofd moet je regelmatig bijhouden, bijna dagelijks, om het mooi kaal te houden. Steile haren moet je keurig recht knippen, krullen moet je soms bewerken met mousse en grijze haren wil je misschien wel verven. Ieder haartype zijn eigen behandeling en aandacht.
Dat geldt ook voor de mensen in het plaatsje Haren. Ook daar heeft elke situatie een andere aanpak nodig. Bij veel mensen, duidelijke regels, bij veel bezoekers, bij elke ingang iemand die controleert, bij een feestje, genoeg eten en drinken, bij een uitstapje, een grasveld met een band.
Het lastige in beide situaties is, dat je soms niet weet wat het gaat doen. Je kunt niet alles van te voren inschatten. Stel, je hebt je haar blond geverfd en je wilt er weer meer kleur in hebben. Dan kan het zomaar voorkomen dat het oranje wordt, of groen. Je weet van te voren de reactie niet.
Het zelfde geldt voor de facebook-vergissing van het vinkje van het verjaardagsfeestje in Haren. Men wist niet wat er ging gebeuren, dus je kunt het niet altijd voor zijn.
Achteraf kun je bij zo'n oranje haarkleur in je haar met je handen in je haar zitten. Je haren te bergen laten rijzen en er zelfs letterlijk, maar zeker figuurlijk grijze haren van krijgen. Maar je haar zit netjes, het is niet in de war, je hebt het netjes gekamd of geborsteld.
Ook dat geldt voor het verhaal in Haren. Mensen zitten daar met hun handen in het haar en men krijgt grijze haren van wat er is gebeurd. Het is een puinhoop. Alles in de war, kapot en vernield. Ik wil geen wijzende vingers, laat de haren te bergen rijzen. Want Haren is echt in de war. Daar kan geen borstel tegenop, daar hebben we bezems voor nodig. 

Wie schrijft die blijft

Alles wat geschreven staat, blijft bestaan. Alles wat op internet verschijnt, kun je terug blijven vinden. Maar als je even niet schrijft... is er tijd voor andere dingen.

Schrijven is prettig. Ik doe het graag. Hardop nadenkend over zaken uit onderwijs, gezin, familie, werkzaamheden en omgeving. Het kan van alles zijn.
Niet schrijven kan ook even prettig zijn, want dan is er meer tijd voor andere dingen: man, kinderen, ouders, werk, collega's en ga zo maar door.
Toch brengt schrijven ook risoco's met zich mee. Het kan iets oproepen. Als we kijken naar de social media, zie je daar dingen gebeuren, die beter niet geschreven hadden moeten worden.
Neem nu het geval van het feestje in Haren. Daar is niet alleen Facebook debet aan, ook de hele media die er alle aandacht naar toe heeft laten gaan heeft gezorgd voor grote gevolgen. Mensen zijn weer op een idee gebracht en ook Schiedam, Alkmaar en andere steden maken zich op om alert te zijn.

Ook Twitter kan boodschappen ten gehore brengen, die kwetsend of storend kunnen zijn, maar misschien ook niet goed voor de zender zelf. Wees zuinig met wat je prijsgeeft.

Sommige dingen kun je altijd achterhalen. Wanneer iemand veel klaagt, zegt dat ook iets over de persoon. Wanneer iemand feestje na feestje bezoekt en lollig wordt, weet je al werkgever ook, dat je die persoon misschien niet of juist wel moet aannemen.

Schrijven is fijn, maar weest je bewust van de gevolgen. Ik vind schrijven ook een prettige uitingsvorm, maar houd voor mezelf in mijn achterhoofd, wat dit kan doen met de lezer. Ook al zijn er niet zoveel lezers, het kan toch iemand bereiken, waarbij het reactie kan oproepen.

Wie schrijft die blijft. Niet schrijven of iets niet hardop zeggen kan soms weleens beter zijn. Spreken is zilver, zwijgen is goud.

Social Media

Wat kunnen we met "social media" op een basisschool? Welke voordelen heeft social media op leerlingen van 4 - 12 jaar? Welke nadelen ondervinden wij en zij ervan? Zulke jonge kinderen kunnen toch nauwelijks nog iets met social media verrichten? Dit is toch meer iets voor middelbare scholieren? Of toch niet?


Allereerst is het goed om als basisschool bewust te zijn van de mogelijkheden die social media met zich meebrengen, want naast de leerlingen, hebben wij te maken met jonge ouders, die wel allemaal actief zijn op de digitale snelweg. Zij racen via hun mobiele telefoon of tablet van Facebook naar Twitter. Hyves is misschien wel weer wat "uit". 
Door de bewegingen van ouders kun je social media goed gebruiken als extra informatiebron, welke telkens verwijst naar een vaste plek: de website van de school.
Naast het feit dat ouders actief kunnen zijn, zijn ook de kinderen in de hoge groepen al aan het experimenteren met Facebook en Hyves. 
Samen met de ouders is het als basisschool belangrijk dat je deze jonge beïnvloedbare kinderen leert om te gaan met alles wat op het internet verschijnt, maar zeker ook wat je er zelf op achterlaat.
Naast de kinderen hebben we ook te maken met leerkrachten, die het leuk vinden om actief te zijn op Facebook, LinkedIn, Youtube, Twitter en andere mogelijkheden van social media. Leerkrachten zijn volwassen genoeg om zelf te kunnen bedenken wat er wel en niet op het internet kan worden gezet. Of is het toch belangrijk om hierover in gesprek te blijven? Te zorgen voor waarden en normen? Te zorgen voor "op eigen titel spreken" en "vanuit de school" spreken. Om ook hen bewust te maken, dat wat je op internet zet, altijd weer kan worden teruggevonden door anderen.
Ik denk, dat het zeker ook op de basisschool zijn intrede heeft gedaan. In de bovenbouw hebben veel kinderen een Hyves-account. Steeds jonger komen kinderen in aanraking met msn en hotmailaccounts. Steeds meer is het goed om hen bewust te maken dat er er weleens heel iemand anders achter die chat kan zitten.
Dan is de vraag of je op een basisschool bepaalde sites moet afsluiten. Zelf heb ik op verschillende basisscholen gewerkt. De een had een protocol, de ander sloot bepaalde websites af. Het is goed om kinderen de verantwoording te geven, ze te leren melden, als ze op een rare site stuiten. Als er niet altijd genoeg toezicht is, kun je bepaalde chatrooms misschien afsluiten. Toch lijkt mij het beste om kinderen te leren hiermee om te gaan, hen de verantwoording te geven en zelf de consequenties te aanvaarden als zij zich niet aan de regels houden. Betekent dat er wel toezicht moet zijn. Alleen dan krijg je eigenaarschap bij de leerlingen. Zij kunnen leren wat wel en niet kan.
Laten we er niet voor weglopen. Zorg dat je als volwassenen weet wat kinderen doen, maar zorg ook dat je weet hoe het werkt. Handig is om zelf ook een Hyves-account te maken en je eigen kind op te zoeken, dan weet je wat ze doet. Alleen dan kun je ze op een juiste wijze helpen en waarschuwen. Alleen dan kunnen we de kinderen van 4 - 12 jaar goed op weg helpen in deze grote digitale wereld. Dan kunnen we er ook plezier uithalen en bijvoorbeeld chatten met een Engelse school of kinderen uit Spanje. Dan zie je ineens ook de voordelen van alle mogelijkheden.
Veel plezier! Dan Twitter ik deze blog ook weer even door.