Hoe digitaal wordt het onderwijs?

ICT is niet meer weg te denken uit het onderwijs. Je kunt het zelfs in de krant lezen, dat het nog niet genoeg is. Er zal nog meer met ICT en de digitale wereld moeten gebeuren in ons onderwijs, zo zei Neelie Smit-Kroes. 

Letterlijk zegt eurocommissaris Neelie Smit-Kroes: Het onderwijssysteem in Nederland bereidt leerlingen niet goed voor op het leven in de digitale wereld. Het leert ze vooral ,,vaardigheden die hun ouders nodig hadden". Het onderwijs moet daarom flexibeler worden en meer ruimte bieden voor verscheidenheid van mensen, en ICT op school kan daarbij helpen. BRON: http://www.europa-nu.nl/

Maar wat moeten we de kinderen leren dan?
De omgang met social media? Leren onderzoeken op internet? Leren kennis vergaren via google? Leren digitaal communiceren? En zo kun je nog meer vragen bedenken hoe wij onze kinderen in het moderne digitale onderwijs de weg moeten leren wijzen. Een interessante vraag.

Sinds kort volg ik een ICTcursus tot onderwijskundig ICT-er. Mooi gezegd en deze sluit veel meer aan bij het onderwijs van nu en de mogelijkheden van nu. Ruim 10 jaar geleden volgde ik een cursus ICTcoordinator, die veel meer ging over de vaardigheden van de ICTcoordinator. Nu wordt de nadruk meer gelegd op het soort onderwijs. Prima lijkt mij.

Maar de ontwikkelingen denderen voort. Hebben we een digibord op school (na dit te hebben begroot in het jaar ervoor), komen de Iphones en de Ipads/Tablets weer. Heb je Hyves, is er opeens weer Facebook, Twitter, Yammer, Fousquare, Flickr, en noem maar op. 
Welke dingen zijn nu belangrijk om te leren aan kinderen? En dan heb ik het nu vooral even over de basissschool. 

Er zijn al computers(ongeveer 1 op de 8) en digiborden in de school. Dit alles heeft een prijskaartje. Wordt het onderwijs zoveel malen beter met deze digitale middelen? Of komt er meer bij kijken? Moeten er meer ICTdeskundigen komen die ook nog kunnen lesgeven of moeten de leerkrachten van nu bijgeschoold worden op het gebied van ICT?
De digitale middelen zijn nodig c.q. handig als communicatiemiddel, als registratiemiddel en als leermiddel. 
Maar wat moeten de leerlingen dan nog meer kunnen?
Een stukje "Veilig Internetten" en wat verstaan we daaronder? (afschermen of leren omgaan?)

Nee, dit is nog niet zo eenvoudig. Het vergt een beleid om goed om te springen met de toekomst. En wat gaat die toekomst brengen? Dat weet niemand. Is die stroomversnelling van ICT iets wat nog steeds sneller gaat of komt er een eind aan alle mogelijkheden?
We zullen ons moeten afvragen wat kinderen straks nodig hebben. Wat kunnen we kinderen leren. Daar hoort ook een stukje kennis bij. Die tafels van vermenigvuldiging zijn toch echt handig als men in de in winkel 10 broden wil kopen en je moet bedenken of je genoeg geld bij je hebt of in ieder geval genoeg geld op je rekening hebt staan. Maar verder moeten we kinderen leren omgaan met deze digitale wereld. Hoe kunnen ze dingen opzoeken? Hoe kunnen ze de informatie gebruiken? Wat kunnen ze daarbij gebruiken? Dan zou bijvoorbeeld begrijpend lezen ook een pre zijn om te blijven aanbieden op de basisschool. Je moet immers begrijpen wat er staat en weten wat men bedoelt.

Dus, wat hebben we nodig:
- een goed beleid: Wat willen we kinderen leren? Wat willen we bereiken met ons onderwijs?
- scholing: leerkrachten omscholen tot digitale deskundigen of ICT-er leren lesgeven
- een pot met geld: Voor uitzetten van beleid, voor (om)scholing en de ICTmiddelen moeten ook gefinancierd worden

Dat wordt nog een leuke digitale uitdaging.

Digitaal verkeer 2: Technostress in het onderwijs

O jee, opgepast: Mogelijke stressverschijnselen door al het digitale verkeer via mobiele telefoon, Ipad, minilaptop of ander digitaal instrument waarop e-mail, Facebook, Twitter, LinkedIn, Whatsapp of Hyves te installeren zijn. Op ieder moment van de dag bent u oproepbaar. Op elk moment kunt u even checken. Een trilsignaal of belgeluid haalt u uit de dagelijkse wereld en trekt u zo het digitale wereldje in. Een nieuw woord is geboren: technostress.

Is het erg dat u oproepbaar bent? Kunt u een halve dag zonder uw mobiel? Wat doet u in het weekend? Bent u onmisbaar?
Een echte workaholic zal de laatste vraag waarschijnlijk met "nee" beantwoorden. Echter... Iedereen is vervangbaar. Ook al heeft u nog zo'n belangrijke functie en bent u zo'n belangrijke schakel in uw werk. Ja, ook u. En ja, ook ik.
In de wereld van nu is de computer en al het digitale verkeer niet meer weg te denken. Nieuws verspreid zich razendsnel. Mailtjes stapelen zich op in uw mailbox. De telefoon rinkelt of trilt. Facebook staat bol van allerlei wetenswaardigheden. Twitter meldt leuke en minder interessante feitjes. Wie volg je wel en wie volg je niet.

Het gaat er nu om of we ook in het weekend en 's avonds moeten doorwerken? Blijft u 's avonds ook checken? Blijft u steeds maar bezig met uw werk? In sommige bedrijfstakken zal dat zeker nuttig zijn. Als ik denk aan de politie of de verzorging, dan gaan dingen door.

In het onderwijs kun je veelal af met ingeplande tijd. Maar dat moeten we wel afspreken met elkaar en leren. 
Bij ons op school hebben we ook geconstateerd dat de hoeveelheid mail groter en groter wordt en dat dit voor sommigen de werkdruk aanzienlijk kan verhogen. Het heeft ons als teamleden onderling, maar ook naar de buitenwereld (lees: ouders) aan het denken gezet. Moet alles worden gemaild? Hoeveel kun je samenvoegen tot 1 mail of de nieuwsbrief of de interne memo? Hoeveel informatie zet je op de website van de school of geef je in 1 keer door? Is er bewust gekozen voor een spreiding? Het zijn vragen waar je niet altijd een klinkklaar antwoord op kunt geven.
Er zijn wel een paar afspraken. In het weekend wordt in principe niet gemaild. Het aantal mails naar ouders wordt beperkt. Pas op voor "all reply", je hoeft immers niet altijd naar iedereen een mail te bentwoorden. En zo kan ik er nog wel een paar bedenken. Maar daarmee ben je er nog niet.
Zo kun je ook naar je eigen gedrag kijken wat betreft mail, en laat ik dan gerust bij mezelf beginnen. Beantwoordde ik in het verleden direct alle mail die binnenkwam, stel ik dit nu gerust een dag of meerdere dagen uit. Zeker als het niet belangrijk is. Soms kun je een mail ook aannemen en verwijderen, niet alle mail hoeft beantwoord te worden. Zeker niet een mail ter info of die jij cc. hebt gekregen.
Zelf vind ik het wel prettig om regelmatig even te checken of er iets bijzonders is en dat heeft niets te maken met onmisbaarheid. De collega's weten, dat als je me direct wilt bereiken, je gewoon moet bellen, net als een ziekmelding overigens.
Naast deze technostress is het via internet een mooie bijkomstigheid om jouw school op de kaart te zetten. Met een eigen Twitteraccount, een eigen Facebook en een mindergebruikte Hyves laat je jezelf zien. Je kunt je als school profileren. Bovendien leer ik als beheerder van deze accounts de ouders en de kinderen kennen, ook op een andere manier. En dat levert mij weer een stukje werkplezier op.
Mocht je daarbij zelf ook deze kanalen gebruiken, wees daar dan weer voorzichtig mee. Houd werk en prive gescheiden. En wees je bewust wat je op het internet zet. Iedereen kan het immers lezen.
Om nu te zeggen dat ik last heb van technostress? Nee, ik niet. Mijn omgeving hier thuis heeft er wel last van. Nee hoor, ze hebben geen last van hun eigen mobieltjes of computer. Ze hebben last van hun onbereikbare  vrouw/moeder die toch nog regelmatig thuis zit te werken. Ook daarin valt dus nog een slag te slaan. Maar ja, hoe zullen we dat noemen? 

Digitaal verkeer 1: E-mail

Hoe communiceerden wij 20 jaar geleden? Zonder computer, zonder internet en vooral: zonder e-mailadres? Dat bestaat toch niet? We hadden niet eens een mobiele telefoon!

We kunnen niet meer zonder een computer. Elke dag werken we ermee, thuis en op het werk. Het is zelfs zo erg, dat je soms tegen iemand die een verdieping hoger zit een mailtje stuurt, dat is makkelijker. En laten we niet vergeten: het mailverkeer tussen gezinsleden onderling.
In het onderwijs is het niet anders. Elk klaslokaal heeft een of meerdere computers. Ook de IB-er, RT-er, de AB-er, de PABber en de directeur beschikken over een eigen apparaat in de vorm van computer of laptop, al zullen er ook zijn, die al beschikken over een Ipad of Tablet. 
Het mailverkeer loopt daarmee op zijn hoogtepunt. Dan heb je het bij ons op school over de interne mailwisseling en over de externe mailwisseling.
De interne mailwisseling gaat over collega's onderling of zo u wilt ook IB-ers onderling en directeuren onderling. Het loopt enorm op.
Nu kun je dit ondervangen door een boel informatie te verzamelen voor een memo. Zo hebben wij nu afgesproken dat de uiterste inzendtermijn de donderdag is, op vrijdag komt er dan een interne memo uit, met allerlei dingen die voor iedereen belangrijk zijn. Daarbij een maandkalender van alle dingen per datum die op het programma staan. Je weet waar je aan toe bent, het is duidelijk.
Toch komt het ook nog voor dat de commissies een losse mail moeten versturen, de IB-er heeft belangrijke informatie, tussendoor komen er bepaalde zaken voorbij, die toch van belang kunnen zijn. Dan is het zaak de boel te filteren.
Een goeie tip is om alle nieuwsbrieven af te zeggen, dat scheelt al een hoop binnenkomen van e-mails, screenen op onderwerp en wegklikken.
Maar de externe mail is er een die veel omvangrijker is. Je hebt de binnenkomende e-mails en de uitgaande e-mails. De binnenkomende externe mails zijn mails waarop wij veel minder invloed kunnen uitoefenen. De uitgaande mails daarentegen is iets waarin wij het goede voorbeeld kunnen laten zien.
Zo werden wij op school geattendeerd door een vriendelijke ouder. In een periode van circa 6 weken had deze ouder al 21 mailtjes van de school ontvangen. De mails varieerden van de nieuwsbrief, mailtje van de groepsleerkracxhten, mailtjes van de groepsouder, mailtjes van de stagiaire tot aan een extra mailtje t.a.v. een speciale ouderavond. Kijk, daar kunnen we  wat mee. Hierin kun je jezelf eens achter de oren krabben en bewust worden van deze hausse van e-mail die over ons wordt heengestrooid en ook allemaal verwerkt moeten worden.
We kunnen niet meer zonder e-mail, maar soms verlang ik weleens eventjes naar een tijd zonder digitaal verkeer met al die prikkels. Mmmm, dan hoef ik alleen maar even op vakantie te gaan naar een canping in the middle of nowhere en genieten van de rust. Of mail ik dan even via de telefoon naar de kinderen waar we zitten?

Social Media

Wat kunnen we met "social media" op een basisschool? Welke voordelen heeft social media op leerlingen van 4 - 12 jaar? Welke nadelen ondervinden wij en zij ervan? Zulke jonge kinderen kunnen toch nauwelijks nog iets met social media verrichten? Dit is toch meer iets voor middelbare scholieren? Of toch niet?


Allereerst is het goed om als basisschool bewust te zijn van de mogelijkheden die social media met zich meebrengen, want naast de leerlingen, hebben wij te maken met jonge ouders, die wel allemaal actief zijn op de digitale snelweg. Zij racen via hun mobiele telefoon of tablet van Facebook naar Twitter. Hyves is misschien wel weer wat "uit". 
Door de bewegingen van ouders kun je social media goed gebruiken als extra informatiebron, welke telkens verwijst naar een vaste plek: de website van de school.
Naast het feit dat ouders actief kunnen zijn, zijn ook de kinderen in de hoge groepen al aan het experimenteren met Facebook en Hyves. 
Samen met de ouders is het als basisschool belangrijk dat je deze jonge beïnvloedbare kinderen leert om te gaan met alles wat op het internet verschijnt, maar zeker ook wat je er zelf op achterlaat.
Naast de kinderen hebben we ook te maken met leerkrachten, die het leuk vinden om actief te zijn op Facebook, LinkedIn, Youtube, Twitter en andere mogelijkheden van social media. Leerkrachten zijn volwassen genoeg om zelf te kunnen bedenken wat er wel en niet op het internet kan worden gezet. Of is het toch belangrijk om hierover in gesprek te blijven? Te zorgen voor waarden en normen? Te zorgen voor "op eigen titel spreken" en "vanuit de school" spreken. Om ook hen bewust te maken, dat wat je op internet zet, altijd weer kan worden teruggevonden door anderen.
Ik denk, dat het zeker ook op de basisschool zijn intrede heeft gedaan. In de bovenbouw hebben veel kinderen een Hyves-account. Steeds jonger komen kinderen in aanraking met msn en hotmailaccounts. Steeds meer is het goed om hen bewust te maken dat er er weleens heel iemand anders achter die chat kan zitten.
Dan is de vraag of je op een basisschool bepaalde sites moet afsluiten. Zelf heb ik op verschillende basisscholen gewerkt. De een had een protocol, de ander sloot bepaalde websites af. Het is goed om kinderen de verantwoording te geven, ze te leren melden, als ze op een rare site stuiten. Als er niet altijd genoeg toezicht is, kun je bepaalde chatrooms misschien afsluiten. Toch lijkt mij het beste om kinderen te leren hiermee om te gaan, hen de verantwoording te geven en zelf de consequenties te aanvaarden als zij zich niet aan de regels houden. Betekent dat er wel toezicht moet zijn. Alleen dan krijg je eigenaarschap bij de leerlingen. Zij kunnen leren wat wel en niet kan.
Laten we er niet voor weglopen. Zorg dat je als volwassenen weet wat kinderen doen, maar zorg ook dat je weet hoe het werkt. Handig is om zelf ook een Hyves-account te maken en je eigen kind op te zoeken, dan weet je wat ze doet. Alleen dan kun je ze op een juiste wijze helpen en waarschuwen. Alleen dan kunnen we de kinderen van 4 - 12 jaar goed op weg helpen in deze grote digitale wereld. Dan kunnen we er ook plezier uithalen en bijvoorbeeld chatten met een Engelse school of kinderen uit Spanje. Dan zie je ineens ook de voordelen van alle mogelijkheden.
Veel plezier! Dan Twitter ik deze blog ook weer even door.