De laatste loodjes

Of de zomervakantie al is begonnen, of dat deze over drie weken begint, die laatste weken op school zijn vaak de zwaarste weken. Of je nu leerkracht bent, intern begeleider of directeur, dat maakt allemaal niet zo veel uit. Met elkaar moet het jaar worden afgerond en zo afgesloten, dat er in augustus weer kan worden gestart.

Elk jaar nemen we het ons voor. Goed plannen, vooraf bedenken, rapporten al klaarzetten, brieven maken, materiaal bestellen, lokalen indelen, zorgen dat er genoeg meubilair is, schoonmaak, afscheidsavond, bedankje voor ouders en tussendoor natuurlijk nog wel goed onderwijs leveren. Elk jaar zijn er onverwachte zaken. Collega's die ziek worden, collega's die hun baan opzeggen, nieuwe leerlingen, tegenvallende resultaten, iedere school heeft hiermee te maken. Juist die onverwachte zaken maken die laatste weken zo zwaar, het voelt als lood. Daarnaast begint het buiten warmer te worden, de vermoeidheid slaat toe en daarbij vaak ook de irritaties.
Dan is het natuurlijk de kunst om tussen de loodjes door aandacht te blijven houden voor die spontane reacties van kinderen, leuke activiteiten die door ouders of leerkrachten worden georganiseerd, het steunen van elkaar of die ene ouder, die ene collega of een bepaalde leerling. Het is ook zaak - en dat is vaak niet mijn sterkste kant - om ook in deze periode het werk even los te laten, even te laten bezinken, van een afstandje te bekijken en gewoon even lekker op adem te komen.
Blijf genieten, behoud de rust in jezelf. Alles komt uiteindelijk op zijn pootjes terecht. Voor alle dingen is een oplossing of compromis. Blijven communiceren, openheid blijven bieden, vertrouwen blijven geven en zie hoe alles goed komt.
Soms zit het tegen, dan voelt het loodzwaar, maar relativeer en kijk vooruit! Dan kun je vederlicht verder en lacht het leven je tegemoet.
Fijne vakantie.

Voetbal en keuzes

Het EK voetbal is weer van start gegaan. Oranje vlaggen wapperen vrolijk door de oranjegekleurde straten. Iedereen is in rep en roer en de winkels liggen vol oranje spullen: Lakens, bekers, oorbellen, boa's, zonnebrillen, zoutjes, vogeltjes, voetbalplaatjes, versiering en oranje tompoezen. Wat doe jij?

Op woensdag 13 juni speelde Duitsland en Nederland tegen elkaar. Het was de tweede wedstrijd in dit EK, dat Nederland speelde. De eerste wedstrijd tegen Denemarken had Nederland al verloren. Om half 11 dacht ik: "Goh, wat zou Nederland gespeeld hebben?"

Wij keken, misschien als een van de weinigen in Nederland, niet naar voetbal. We hebben er nooit iets mee gehad. Dat geeft niks, ik ben er ook helemaal niet tegen ofzo. Het grappige is wel, dat er in je omgeving zo verschillend over gedacht en mee omgegaan wordt. Iedereen maakt hierin zijn eigen keuzes.

De een hangt zijn hele voortuin vol, een ander zit op het puntje van zijn stoel en een derde gaat verkleed met een groep vrienden een gezellige avond vieren. Of je het nu wel of niet interesseert, je kunt er verschillende keuzes in maken. Daar gaat het om, want keuzes maken doe je je hele leven.

De eerste keuze is wel of niet kijken. Is het voopr jou belangrijk? Levert het jou plezier op? Houd je van sport?  Dat is al een eerste afweging.

Mocht je gaan kijken volgen er al snel meerdere keuzes. Waar ga je kijken? Ga je iets kopen? Spaar je oranje vogeltjes? Spaar je kaartjes?

Mocht je niet gaan kijken, volgen er andere keuzes. Wil je de eindstand weten? Verdiep je je in namen van voetballers? Kijk je naar andere voetbalprogramma's of neem je het voor kennisgeving aan?

Het mooie aan deze keuzes is, dat er geen goede of foute keuzes zijn. Mensen kunnen wel een oordeel over andere mensen hebben. Soms kan dat wel een verkeerde keus zijn.

Zo werkt het ook in het onderwijs met keuzes maken. Er kunnen zich allerlei dingen voordoen:

Welke opleiding of cursus wil je volgen? Waar liggen jouw interesses? Hoe ga jij je eigen ontwikkeling verder stimuleren? Hoe ga je om met collega's? Durf je feedback te geven? Hoe deel jij je tijd in? Hoe ga je om met werkdruk? Met welke collega ga je het meeste om? Wat ga je maken tijdens de handvaardigheidsles? Hoeveel overuren wil je draaien? 

Het verschil met de voetbalkeuzes is, dat in het werken in het onderwijs ook weleens keuzes voor jou gemaakt moeten worden. Je hebt niet altijd de vrije keus in werkzaamheden. Soms krijg je een groep die je liever niet zou doen, soms is er een werkgroep, waar je liever niet in zit. Toch is het dan de kunst om de juiste keuze voor jezelf te maken, een keuze waar jij je het lekkerste bij voelt. De keuze van het werken op deze school, de keuze van meer of minder uren werken, de keuze om ervoor te gaan, ook al is dit niet helemaal wat je zou willen, de keuze om het bijltje erbij neer te gooien, de keuze om verder te kijken, omdat je nu juist een groep 8 zou willen draaien wat niet mogelijk is, en ga zo maar door. Je bepaalt namelijk voor een deel ook je eigen onderwijsloopbaan. Daarin maak je keuzes voor een studie of keuzes om thuis een gezin te hebben en het op school op een lager pitje te laten staan. Allemaal keuzes, die heel veel bepalen. Maar vooral bepalen hoe jij je voelt.

Natuurlijk maken we allemaal weleens de verkeerde keuze. Dat is geen probleem, als je dan maar verder kijkt hoe het anders kan. Wat wil je nog? Wat is mogelijk? Wat is haalbaar? Wat wil ik nog meer? Wat wil ik dat anders gaat? Vind ik mijn werk nog leuk? Vind ik de school nog leuk? Kan ik nog iets doen met mijn verkeerde keuze, is het oplosbaar of zijn er andere opties? Zijn er nieuwe uitdagingen?

In mijn eigen weg van het onderwijs zijn er verschillende keuzes geweest, maar er zijn ook verschillende mogelijkheden of onmogelijkheden langsgekomen. Soms is het gewoon de tijd nog niet, de ruimte nog niet. Anderzijds kun je enorm veel leren van keuzes, die achteraf niet de goede bleken te zijn.

Het allerbelangrijkste is dat je achter je eigen keuze staat. Natuurlijk kun je weleens reflecteren op bepaalde ontstane situaties en denken, dat dit misschien anders had gemoeten. Kijk dan met die kennis weer naar voren. Wat wil ik om mezelf werkplezier te geven? Wat heb ik daarvoor nodig en waar kan ik dat bereiken? Plezier in je werk, is net als bij kinderen de innerlijk drijfveer om verder te gaan en je zo goed mogelijk te ontwikkelen.

En ach, dan is zo'n voetbalwedstrijd jammer van het resultaat. Volgende beter! Misschien neem je dan wel de keuze om een spannend boek te lezen in die tijd.

Lekker in je vel!

Wij willen dat kinderen zich lekker in hun vel voelen, dan werken ze op z'n best en zijn ze het meest gemotiveerd. Dat geldt natuurlijk ook voor leerkrachten in een school. Daar doen we ons uiterste best voor, maar is niet altijd haalbaar. Wat dan?

Kinderen die zich veilig voelen leren het best. Ze pakken het meeste op en werken het meest effectief. Ze hebben zin in leren, voelen zich goed en dat komt de motivatie en de resultaten ten goede. Zo zien we dit al jaren gebeuren.

Dit geldt natuurlijk ook voor de medewerkers in de school. Als die een plek hebben waar ze zich thuisvoelen, gewaardeerd voelen, iets doen wat ze leuk vinden, dan komt de rest vanzelf. Natuurlijk zul je moeten blijven kijken wat de kwaliteiten zijn en waar iemand zich in kan versterken. Maar over het algemeen kan een leerkracht dat ook goed zelf. Totdat diezelfde leerkracht een plek toegewezen krijgt in de school, waar die niet zo blij mee is.
Het is mij zelf vier jaar geleden overkomen, toen ik als IB-er binnen een school werkte. De school begon te krimpen en ook het IB-werk. Ik moest weer terug voor de groep. Ook prima, want groep 5 is een leuke groep om te doen, maar mijn hart lag toen bij het IBwerk. Wat doe je?
In mijn geval ging ik rondkijken, niet met het idee, dat ik perse weg wilde of dat het zou lukken, maar ach, je weet maar nooit. Mocht het niet lukken, zou ik mijn ziel en zaligheid geven aan die groep samen met een ander. Ook prima. Komt tijd, komt raad. Binnen hetzelfde bestuur ging op een andere school een IB-er weg. Na een sollicitatiegesprek is het me gelukt om daar te gaan werken en toch mijn hart te kunnen volgen.
Nu sta ik aan de andere kant en ben ik degene die moet meedelen, dat een leerkracht een andere rol krijgt toebedeeld, dan deze had gewild. Die persoon kan een paar dingen doen:
1. zich vervelend blijven voelen met deze toebedeling
2. zich berusten en ervoor gaan
3. solliciteren
Eigenlijk kun je kortweg zeggen, dat deze leerkracht het wel of niet gaat doen, maar zal hierbij wel de consequenties moeten meenemen.
Dit lijkt heel simpel, maar dat is het niet. Ieder mens en iedere situatie is weer anders. Iedere school vraagt om bepaalde situaties. Het is de kunst om er al pratend uit te komen, hoe een en ander wordt opgelost. Dat kost tijd. Tijd is kostbaar. Tijd vliegt. Maar uiteindelijk komen we er altijd uit. Voor alles is een oplossing, ook voor deze leerkracht en voor deze school. We gaan ervoor. Straks weer een fris nieuw schooljaar met nieuwe uitdagingen. Een nieuwe tijd breekt aan.

Expertise behouden

Met de crisis nog in volle gang, zie je links en rechts mensen om je heen, die hun baan verliezen. Leek het aanvankelijk wel mee te vallen, zie je vooral mensen tussen de 50 en de 60 jaar ineens zonder werk zitten. Dat is jammer, want deze leeftijdsgroep heeft een berg ervaring!

In onderwijsland valt het misschien nog mee, al zijn er ook krimpregio's en verplichte mobiliteit. De vaste grond begint te trillen onder de voeten van menige leerkracht of andere mensen in het onderwijs. Iedereen zal het in meer of mindere mate voelen. De crisis. Als je je baan kunt behouden, merk je het wel in het budget, investeringen of anderszins.

Toch is onderwijs wel de plek om te investeren. Dit is de plek om mensen op te leiden tot volwaardige mensen, die mee kunnen denken en doen in de maatschappij. De plek waar de nieuwe ministers worden ontwikkeld.

Blij zijn we natuurlijk met het opschorten van de bezuinigingen op Passend Onderwijs. Maar dit is tijdelijk. Uitstel van executie. Als er bezuinigd moet worden, en dat zal moeten, doe dit dan bij iedereen. Laat alle salarissen bevriezen. Gelijke monniken, gelijke kappen. Pak niet een bepaalde groep, maar verdeel dit over iedereen. Zo kunnen we de pijn misschien voor anderen verzachten.

In elk beroep zal eens bekeken moeten worden welke dingen nu echt nodig zijn en welke zaken overbodig lijken en misschien later ook blijken. Niet een bepaalde groep beetpakken.

Het is belangrijk voor iedereen, dat de zingeving van het bestaan behouden blijft. Werkgelegenheid geeft een stuk zingeving. Hoe kunnen we het zover krijgen dat we de mensen met de meeste ervaring behouden in bijvoorbeeld onderwijs.

Het is algemeen bekend dat zo'n 85% van het budget van het onderwijs opgaat aan personeelskosten. Logisch dat men dan als eerste zal bezuinigen op personeel. Niet de meest slimmem keuze. Maar is er een oplossing?
Hoe kunnen we nu toch de expertise van het onderwijs, waarin is geinvesteerd vasthouden, opnieuw gebruiken en niet weggooien.

Misschien is er een mogelijkheid om gebruik te maken van een van de volgende aspecten:

- schoolbegeleidingsdiensten

- coaches

- stagebegeleiders

- contactpersonen van PABO's

- artikelschrijvers

- methodeschrijvers

- kwaliteitsverbeteraars

- onderzoeker op opbrengsten

En wellicht zijn er nog meer mogelijkheden. Zo kun je jouw expertise weer gebruiken. Zo heeft jouw invulling weer zin en zo houden we de kwaliteit vast. Menswaardig en zinvol. Misschien iets voor de volgende minister van onderwijs?