Dit is een reactie op het artikel “Werkdruk bij
schoolleiders” uit Direct (van CNV Schoolleiders) van februari 2017.
Het is goed om data te verzamelen om zaken vast te
stellen en vervolgens om te bekijken welke conclusies hieruit getrokken kunnen
worden en welke acties nodig zijn. Tot zover geen probleem.
In het artikel mis ik de totale input om dit artikel te
kunnen schrijven, laat staan om hieruit al conclusies te trekken over jongere
en oudere directeuren PO, over werkdruk, over het werk van de directeuren, over
het gebied waar men werkt, over de grootte van een school en over bijvoorbeeld de
verschillende taken die bij elke directeur toch andere accenten zal hebben. Dat
laatste heeft te maken met een bestuur waar een directeur aan verbonden kan
zijn of is het een eenpitter, maar ook het gebied en welke problematiek daar
speelt. Hoe groot is een school?
Het is prima om verschillende aspecten te benoemen, maar wees
voorzichtig met conclusies ten aanzien procenten en belicht alle zaken die langskomen
bij een directeur van een basisschool.
Enquête
Allereerst is de enquête ingevuld door 142 directeuren.
Dit is nog geen 2% van het totaal aantal directeuren PO(142 van 8500 is 1,67%).
Natuurlijk hoeven niet alle directeuren een enquête te hebben ingevuld wil deze
de doelgroep vertegenwoordigen, maar is er een doorsnee directeurengroep
benaderd? De enquête zal zijn ingevuld door diegenen die hiervoor tijd hebben
gevonden en genomen en die hiervan het nut hebben ingezien. Mijns inziens
zullen jonge en/of ICT-vaardige directeuren dit sneller invullen dan anderen.
Data
Er worden feiten genoemd, waarvan ik de data niet goed
kan overzien. Er wordt gesteld dat jongere directeuren (directeuren met minder
ervaring of ook daadwerkelijk jonger in leeftijd, ook nog interessant) minder
last hebben van werkdruk dan oudere ervaren directeuren, omdat ze dit minder
vaak noemen. Hoeveel van de 142 waren jongere directeur en hoeveel meer
ervaren?
Is een directeur van 50, die minder ervaring heeft als
directeur, maar weer meer ervaring als leerkracht of intern begeleider nu juist
een ervaren directeur of niet?
Onderwerpen uit de enquête
Dan zitten er mijns inziens vragen tussen die met de
werkdruk van een schoolleider minder te maken hebben. Een grotere druk op
kinderen en het toetsen wordt als werkdruk ervaren, maar dit heeft een indirect
effect op een schoolleider, dit is meer ten laste van een leerkracht. Dat
zelfde geldt voor de stelling “Ik zit nog meer vast aan methodes en heb weinig
ruimte om zelf invulling te geven aan lessen” Dit zijn zaken die bij de
leerkracht horen.
Wat zijn zaken waar een schoolleider mee te maken krijgt?
- Onderwijskundige veranderingen (en deze lijken de
laatste jaren sneller te gaan, neem alleen al het digitale tijdperk) en
ontwikkelingen(21ste eeuwse vaardigheden)
- Passend Onderwijs (de gesprekken die hierbij
horen, regelen van personele bezetting hiervoor en het opvangen van
leerkrachten waarbij dit gewoon echt niet lukt, de tekortkomingen van een
reguliere basisschool waarbij vooral het gedrag een grote impact heeft op een
groep)
- Personeel (CAOregeling, zorgen voor je
personeel, formatie, maar ook zorgen voor hun ontwikkeling en natuurlijk ziekte
en vervanging wat echt een nijpend probleem is op dit moment),
- Financiën(de verantwoordelijkheid van alle
uitgaven, bestellingen, …)
- Resultaten(en de manier waarop met data wordt
omgegaan is gelukkig aan het veranderen)
- Contact met ouders(ouders te woord staan als zij
er niet uitkomen met de leerkracht, maar ook bij de MR)
- Onderhoud gebouw,
- Het voldoen aan vele regels (bijvoorbeeld
schoolplan, schoolgids, brandbeveiliging, speeltoestellencontrole, …)en
verantwoording afleggen aan inspectie en bestuur,
- Veel zaken die tussendoor komen, zoals het
opvangen van een groep, waarbij de leerkracht is ziek gemeld, de telefoontjes
van ouders die later komen om hun kind te halen of een kind ziek te melden, nieuwsbrieven,
website, leerplicht en ongeoorloofd verzuim, een boze ouder die het niet met je
eens is, een vernieling waarbij aangifte en reparatie tijd kosten, de
schoonmaak en alle perikelen daar omheen, contacten met de BSO en de
buurschool, contacten met de gemeente, etc.
De meeste punten die hierboven genoemd worden, heb ik in
de vragenlijst toch echt gemist. Dat is jammer. Het beroep schoolleider is
veelomvattend en misschien ben ik zelfs wel iets vergeten.
Werkdruk en werkstress
Het is goed om de werkdruk van schoolleiders aan de kaak
te stellen. Het is wel belangrijk om dit onderzoek goed aan te pakken vanuit
verschillende thema’s en daarbij de leeftijden en ervaringen mee te nemen en
wellicht ook de grootte van een school en de streek waar men vandaan komt. Dan
pas kun je daaruit de juiste conclusies trekken.
De conclusie van het artikel klinkt dan ook erg mager.
Dat het een complex probleem is en dat de meningen verschillend zijn wat
werkplezier en werkdruk oplevert, had zonder deze vragenlijst ook genomen
kunnen worden. De actie die hierop volgt moet niet alleen liggen in het volgen
van workshops of cursus die je zelf kunt doen, er ligt ook een taak bij het
ministerie van onderwijs. Wat is nog haalbaar en waar slaat men de plank
mis(neem bijvoorbeeld de cao en dan vooral de opslagfactor die niet toereikend
is)?
Bovendien is er een verschil aan te geven tussen werkdruk (dat elke baan met zich mee
brengt als je daar de inzet voor toont, lijkt mij) en werkstress. Bij werkstress is de balans niet goed. Dat moet worden
aangepakt. Dan heb je het echt over de balans tussen privé en werk. Als deze
structureel niet goed is, moet er iets veranderen.
Fantastische intensieve baan
Tot slot wil ik als schoolleider van een hele leuke
school in het westen van het land benadrukken dat ik een fantastische baan heb,
waarbij het overzicht van de school en de ontwikkeling die deze school
doormaakt enerzijds en het contact met leerlingen, leerkrachten, ouders maar
ook met mijn bestuur en de mededirecteuren anderzijds een prachtig beroep met
zich meebrengt. Een verbinding van mensen. Het is een intensieve afwisselende
baan, die niet te omvatten is in 40 uur, en waarbij je niet om 17.00u. de deur
achter je dicht trekt(denk maar aan een ziekmelding op zondag….). Dat vergt wat
van een mens. Het is wel de basis die je kunt meegeven aan een gemeenschap van
leerlingen, leerkrachten en ouders om te leren van het leven en ze daarin
verder te kunnen helpen, maar waar ik ook dagelijks van leer om de school in
goede banen te leiden en de goede dingen te doen.
