Opgroeien met een bakelieten telefoon, een zwart-wit televisie en een oranje-geel granieten aanrecht is voor menig collega in mijn school alsof ik uit de middeleeuwen kom. Zo oud ben ik nog niet. Maar toch...
Tijd vliegt en ontwikkelingen lijken steeds sneller te gaan. DE maatschappij verandert voortdurend.
Voor mijn ouders (al een stuk in de 90) is het nog gekker. Weinig auto's op straat, eerste telefoon en televisie kijken bij de buren, die hadden ze zelf niet.
Een jaar of acht geleden deed ook de iPad en de tablet zijn intrede. Nu al niet meer weg te denken, zelfs niet in het onderwijs. De jonge kinderen die nu naar de basisschool komen moet je nu zelfs leren dat niet elk scherm op jouw vingers reageert.
Het zijn mooie ontwikkelingen met veel mogelijkheden, maar wij moeten ons ook bewust zijn van consequenties voor leer- en gedragsontwikkelingen van onze kinderen, die het met zich meebrengt. Van een spellingles weten we bijvoorbeeld dat als we met het schrijven van woorden betere resultaten behalen. Veel schermgedrag leidt tot minder bewegen en buiten spelen.
Social media geeft enerzijds een overtolligheid aan informatie en anderzijds een uitdaging om niet te veel van jezelf bloot te geven en je hele hebben en houwen op straat te leggen.
Maar ik ben geen doemdenker, er zijn even zovele, zo niet meer, voordelen te noemen aan de snelle voortgang en ontwikkelingen in onze maatschappij en dus ook in onderwijsland.
Vooral het stukje onderzoekend en ontdekkend leren intrigeert mij. Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en door dat te blijven stimuleren kun je ook de motivatie en hun betrokkenheid vasthouden. Neemt niet weg dat de interactieve gedifferentieerde directe instructie ook belangrijk blijft. Kinderen gaan dit - naar mijn bescheiden mening - niet allemaal vanzelf leren. Misschien op een enkele uitzondering na. Ik kan mij niet voorstellen dat een leerling uit zichzelf een vak (wat het niet zo leuk vindt) bij de kop neemt, en daar vervolgens een bepaald probleem of moeilijkheid van wil leren. Door de verbinding naar de betekenis te leggen, en daarvoor heb je toch een leerkracht of ouder nodig, geeft de te leren stof meer inhoud. Het is zoeken naar een balans tussen (betekenisvolle) kennis enerzijds en vaardigheden om die kennis in te zetten en te ontdekken, te onderzoeken en eventueel ook te ontwerpen anderzijds.
Daarom is die ontdekkende onderzoekende houding, met al die 21ste eeuwse vaardigheden voor de kinderen van nu zo belangrijk. We hopen ze daarmee meer bagage mee te kunnen geven voor hun verdere ontwikkeling. Voor hun eigen leven in de maatschappij van straks. Ik denk zelfs dat we zo beter kunnen differentiëren en leerlingen kunnen laten floreren in hun mogelijkheden.
Als we vervolgens de fase van ontwerpend leren verder kunnen uitbouwen, zal de ene leerling laten zien hoe hij een drijvend vlot kan creëren, een ander zal de technische vaardigheden van elektriciteit kunnen toepassen in een apparaat voor een duurzame wereld en een derde zal zijn kookkunsten kunnen laten zien en gebruiken voor anderen. Zo kan ieder kind en iedere volwassene zijn talenten benutten en krijgt ieder mens de kans om een gelijkwaardige plek te krijgen in onze maatschappij. De een is daarbij niet beter dan de ander, ieder benut zijn eigen kwaliteit zelf, met zijn positieve houding jegens de ander. Hoe mooi is dat?
Natuurlijk denk ik nog weleens aan die tijd van vroeger. Hadden we het toen beter of slechter? Welnee. Het was een andere tijd. Er was meer rust. Er waren minder mogelijkheden. Nu moeten we leren omgaan met de veelheid aan prikkels en zelf die rust creëren. Er zal ook meer bewustwording zijn als het gaat om gezondheid, duurzaamheid, eenzaamheid, klimaatverandering etc. Maar rust heeft een mens ook nodig. Denk hierbij bijvoorbeeld aan mindfulness en yoga. Daar hadden wij vroeger weinig kennis van, toen zaten we gewoon in het park. Of we deden even niks (i.p.v. kijken en reageren op onze mobiele telefoon).
Laten we genieten van de ontwikkelingen, de vooruitgang, de mooie moderne tijd. Benut jouw talenten en zet die in om daarin gelukkig te worden. Wees je bewust van mogelijkheden, ontdekkingen en nieuwe dingen en zoek balans in de rust, werk en privé. Zie om naar elkaar. Dan wordt de wereld nog mooier. Geniet ervan. De tijd vliegt immers voorbij.
