Toekomstdromen in het onderwijs

Het ziet er op dit moment niet zo rooskleurig uit in het basisonderwijs. Hard werken, hoge werkdruk, veel uren, veel ingewikkelde leerlingen, veel veranderingen, mogelijkheden om het onderwijs anders te doen, steeds meer verantwoordelijkheid, matig salaris en te weinig a.s. collega’s die nog gek genoeg zijn om het onderwijs in te gaan. Wat kunnen we doen?

In de afgelopen jaren hebben verschillende noodmaatregelen de revue gepasseerd.Zo kunnen we 4 jarigen bij de opvang laten en de basisschool starten bij 5, het aantal lesuren verminderen, een videoverbinding inschakelen of gewoon ouders optrommelen.Het vak leerkracht, maar ook die van schoolleider, adjunct, onderwijsassistent, conciërge, en wie ook meewerkt in het basisonderwijs, het wordt niet serieus genomen. Een doekje voor het bloeden. We hebben al geld gekregen, dus niet zeuren. Het is jammer, maar we zullen moeten roeien met de riemen die we hebben. Daarmee kunnen we onze geluiden laten horen om de overheid in beweging te krijgen en ik denk dat we dat moeten blijven doen. We kunnen ook nadenken over andere mogelijkheden.

Thuisonderwijs, via een video-interactie, waarbij de leerkracht de lessen verzorgd en ouders het gedrag reguleren. Zo kan de leerkracht doen waar hij goed in is. Gym wordt verzorgd door de BSO*(1 op bepaalde dagen, dagen dat ouders beiden werken, net als de creatieve(waaronder ook koken, techniek, timmeren) en muzikale vakken. Zij regelen ook zwemles en alle sportclub activiteiten, nemen één keer per jaar een uitstapje naar een pretpark en zorgen voor de bezoekjes aan bibliotheek, musea, bos, stad of andere culturele uitstapjes. Workshops waar leerlingen zich voor op kunnen geven. 

Ouders kunnen opvang regelen, waarbij leerlingen les krijgen via de video-interactie, waarbij leerkrachten de uitleg geven en opvang zorgt dat ze opletten. Ouders zullen voor deze vorm van opvang wel meer geld moeten neerleggen, maar kunnen er ook voor kiezen om dit deels zelf te doen. Ze zijn dan enorm betrokken bij wat hun kind moet kunnen en kennen. 

Een spreekbeurt of presentatie kan ook weer via de video worden gemaakt en leerlingen kunnen op een eigen gekozen moment kijken en beoordelen op voor op gestelde criteria. Iedere leerling beoordeelt minimaal zes presentaties. Scheelt tijd.

Andere mogelijkheden, die het bovenstaande kunnen versterken:

1. Leerkrachten die allemaal een eigen vak geven en de instructie van een hele bouw of school (afhankelijk van de grootte) geven.

2. Digitale bibliotheek, waarbij leerlingen op hun devices zelf op elk moment kunnen lezen.

3. Leerkrachten die gespecialiseerd zijn in leerlingen die meer uitleg nodig hebben en met meer concreet materiaal aan de slag moeten. Leerkrachten die meer lessen kunnen ontwikkelen voor de leerling die meer uitdaging nodig heeft.

4. Extra praktijklessen voor praktisch ingestelde leerlingen, eventueel ook in te huren bij BSO.

5. Gevarieerde niveaus van vakken. Dus bijvoo
rbeeld op tekengereedschap heel ver uit kunnen komen (wiskundig niveau) en spelling misschien niet goed kunnen. Het bieden van betere differentiatie.

6. Ontmoetingsplaatsen in de steden creëren waarbij huiswerk gemaakt kan worden en kan worden opgestuurd naar leerkrachten die dit digitaal verwerken. Beheerd door BSO’s.

7. Blogs en vlogs maken en zo zaken aan elkaar vertellen

8. Ouderontmoetingen op bepaalde tijdstippen, geregeld en verzorgd door BSO.

9. Geld van onderwijs direct naar scholen, licenties, ontmoetingsplekken

10. Geen papieren boeken meer, maar de mogelijkheid is er nog wel. Keuze met een extra toelage om het te kunnen drukken.

11. Uitgevers zorgen voor goede digitale methodes. 

Leerlingen zorgen zelf voor papier, pen, reken materialen, tafelkaart indien nodig.leerlingen bepalen zelf wat ze willen gebruiken, hoeveel ze oefenen. Leerlingen bepalen ook zelf hun doelen.

Als we zo de verantwoording meer bij ouders en leerlingen leggen, wordt de druk op scholen minder, kunnen BSO’s hier mooi op inspelen, is het gedrag opgelost en kan er zo veel als nodig ontmoetingen plaatsvinden in de vorm van sport, spel, verjaardagen, uitstapjes etc. Dan hebben we een hele andere structuur bedacht en hebben straks die schoolgebouwen, intern begeleiders, directies en besturen ook niet meer nodig. Of wel? Wie garandeert de kwaliteit? Wordt de rol van al deze onderwijskundigen een andere? Zijn er meer technici nodig om de video-interactie goed te laten verlopen? Zijn er meer pedagogisch medewerkers nodigen genoeg ontmoetingsmomenten te kunnen realiseren? Ik denk dat we wel met minder leerkrachten toekunnen. Lerarentekort opgelost. 

Misschien kan ik zelf wel vervroegd met pensioen als ik overbodig word. Blijven dromen kan altijd.

*(1 BSO = Buiten Schoolse Opvang

School zijn in een complexe wereld

"Een kind van nu krijgt per dag evenveel prikkels als een mens in zijn hele leven ten tijde van de middeleeuwen." Dit was een zin op een sticker van ‘Onderwijs maak je samen’. De sticker, die ik acht jaar geleden over de post kreeg, heb ik op school op het personeelstoilet met dezelfde kleur blauwe tegeltjes geplakt. Het houdt mij nog steeds bezig. Of het waar is, is niet wetenschappelijk onderzocht. Er zou zomaar wel een kern van waarheid in kunnen zitten, gezien de informatie en communicatiestroom die op ons af komt.

De wereld van nu is voor ons en voor onze leerlingen ingewikkeld en complex. Er komt veel op ons af. Onderwijsvernieuwingen wisselen elkaar snel af. Informatie stroomt onze scholen binnen. Communicatietechnologieën in de vorm van een digitaal netwerk zijn niet meer weg te denken.
De natuurkundige Mieras (Schooljournaal, 24 november 2018) vertelde dat niet informatie, maar nieuwsgierigheid, verwondering en zelfvertrouwen de basis zijn voor kennis. Kennis is niet onbelangrijk. Ontdekkend, onderzoekend en ontwerpend leren helpt om nieuwsgierig te zijn, je dingen af te vragen en te onderzoeken hoe iets zit. Er kunnen uitdagingen zijn, die oplossingen vergen waar je met elkaar naar zoekt. Daar heb je dan wel weer kennis voor nodig.
Een complexe wereld waarin wij leven maakt het voor leerlingen en leraren niet eenvoudiger om onderwijs te geven en te ontvangen. De rol van leraren en leerlingen is aan verandering onderhevig. Wat is belangrijk en wat niet? Hoe pak ik het aan, als leraar en als leerling? Een onderzoekende houding. Nieuwsgierigheid tonen. Verantwoordelijkheid nemen. Reflecteren op eigen handelen. Het zijn zomaar een aantal vaardigheden die belangrijker worden in het leren van nu voor later.
De complexiteit schuilt ook in een wereld die snel gaat door internet. Die niet altijd waarheden laat zien. We weten veel van allerlei landen en continenten. Doordat we veel weten is het veel lastiger om te filteren en prioriteiten te stellen. Ook omdat we niet alles (kunnen) weten. We hebben wel overal een mening over.
Transparantie en efficiëntie vieren hoogtij. Alles zichtbaar voor iedereen, overal verantwoording voor afleggen en alles wel zo effectief mogelijk.
Deze complexiteit van een snelle wereld kent ook een keerzijde. Mensen kunnen deze tijd niet bijbenen. Ik zie het ook bij mezelf. Ik word ingehaald door jongere collega’s. Ik leer van hen, maar zij leren ook van mij. Stress en het druk hebben is echt iets van deze tijd. Elke minuut moet nuttig worden besteed. Stress is helemaal niet erg, als er maar ruimte is om van die stress te herstellen. En juist dat lukt niet altijd: door het gehaast zijn, door vluchtig veel dingen gezien te hebben, door de snelheid van tijd en veranderingen, door veel berichtgeving en door een grote verwachting te hebben dat iemand zijn e-mail al heeft gelezen binnen een uur. Het lukt niet of we willen niet onderdoen voor een ander.

Zorg in deze vluchtige, snelle tijd ook voor rust. Geniet van de natuur. Leef bewust en niet gehaast. Beleef hetgeen jij belangrijk vindt. Het zorgt ervoor dat je in evenwicht blijft. Samen een school zijn. Luister naar elkaar. Probeer elkaar te begrijpen. Ervaringen van liefde, respect en vertrouwen. Want daar gaat het om in ons leven. Het aangaan van de relatie met anderen. Er zijn en gezien worden. Dat willen we doorgeven aan onze leerlingen.