Al onze medewerkers...

Hoeveel mooie wensen heeft u gehad dit jaar? Van bedrijven, familie en vrienden krijgen we een berg kerstkaarten en wensen. We doen er zelf even hard aan mee.

Stel dat je niet mee zou doen. Geen bergen kerstkaarten schrijven. Het doorbreken van een traditie zou een hoop kaarten en postzegels schelen. Hoewel, je kunt altijd nog een digitaal alternatief kiezen.
Zouden we het niet gaan missen? Is het niet een traditie die we graag in stand houden? Het kaartje dat je krijgt van die tante die ver weg woont. De uitnodiging die je krijgt voor een nieuwsjaarsborrel. Het zijn allemaal contacten, die we als mensen maar al te graag in stand houden. Als dat moet op deze manier, dan is daar niets mis mee.
Het is natuurlijk niet leuk als je aan het lijntje wordt gehouden door prachtige kerstkaarten en nieuwjaarswensen. Mensen die denken vrienden te zijn en je ieder jaar weer een kaart sturen en er natuurlijk ook een terug verwachten. Vervelend als je de kerstdagen als verplicht nummer ziet en er niet meer van kan genieten. Dan moet je misschien wel iets veranderen aan jouw eigen traditie. Een verandering die ligt in jouw lijn en waar je zelf wel achter kunt staan. Iedereen kan immers zijn eigen gevoel daarin leggen. Waar voel jij je goed bij.
Sommige dingen zijn moeilijk te veranderen. De tante die het zo heerlijk vindt om van jou een kerstkaart te krijgen gun je toch gewoon die kaart? En waarom zou je de familie in Australië niet gewoon een kaartje sturen met de intentie dat je ze echt niet vergeten bent?
Anders is het als je in deze laatste dagen nog een bedrijf probeert te bellen, waarbij vele medewerkers vakantiedagen hebben opgenomen. Steevast volgt er een bandje: "Al onze medewerkers zijn in gesprek, u wordt zo spoedig mogelijk geholpen." En dan heb je nog geluk, dat je niet eerst een heel keuzemenu voor je krijgt. Wilt u dit, toets 1, wilt u dat, toets 2, wilt u zus, toets 3 en wilt u zo, toets 4, wilt u terug naar het hoofdmenu, kies 9. Om gek van te worden. Vaak worden de bandjes continu herhaald. En dan is het nog maar de vraag of je echt iemand van dat bedrijf aan de lijn krijgt of een werknemer van een callcenter.
Nee, dan zijn die nieuwjaarskaarten echt niet erg om te sturen en al helemaal niet om te krijgen. Het levert een glimlach op, soms wat nieuwsgierigheid. Dit jaar kreeg ik er zelfs, naast de gebruikelijke nieuwjaarsreceptie van het werk, twee met een uitnodiging. "Zullen we weer eens wat afspreken?" Erg leuk. Het geeft meer dan alleen de aandacht voor mensen, het opent nieuwe deuren, nieuwe mogelijkheden en nieuwe contact. Dan kunnen nieuwjaarskaarten weer een bijzondere verandering teweeg brengen. 
Wellicht heeft jouw eigen werk of bedrijf ook een intentie met de nieuwjaarsreceptie. Al onze medewerkers zijn in gesprek met elkaar om er weer een fantastisch jaar van te maken. Komt u ook? Ook u hoort daarbij en bent van harte welkom.
Een gelukkig nieuwjaar!

Terugblikken en vooruitkijken

Zo aan het eind van een kalender is het gebruikelijk om terug te blikken wat dit jaar ons heeft gebracht. De televisieprogramma's staan er vol van, de krantenkoppen kunnen nog een keer knallen en ook op de radio en in de andere (social) media zie je allerlei prachtige terugblikken. Mooier nog is de kunst van het vooruitkijken, plannen maken, dromen hebben en nieuwsgierig zijn hoe het verder gaat.

Gelukkig hadden de mensen, die dachten dat op 21 december de wereld zou vergaan, geen gelijk gekregen. Zo kunnen wij met een gerust hart kijken naar de dingen die voorbij gegaan zijn. Welke mooie herinneringen willen we vasthouden? Is dat alleen de Olympische hoogtepunten van bijvoorbeeld Epke Zonderland? Zijn dat bijzondere ontroerende familiegebeurtenissen of mooie momenten van werk of studie, voor zover we dit hadden in het afgelopen jaar? Of zijn het misschien de stappen die je zelf hebt gemaakt, waarin je zelf bent gegroeid. Waarschijnlijk is het een combinatie daarvan.
Naast hoogtepunten zijn er ook dieptepunten. Er zijn rampen gebeurd, aanslagen gepleegd, banen verloren gegaan, huizen afgebrand of nog ergere gebeurtenissen zoals op de Sandy Hook school in Amerika. Het zijn zelfs traumatisch ervaringen, waarbij mensen voor het leven getekend zijn. Met name als bepaalde gebeurtenissen heel dichtbij komen en in uw naaste familie-, buurt-, werk- , school- of kennissenkring zijn voorgekomen. Dan is terugblikken vaak een triest moment. Een verwerking. Een acceptatieproces. Het kost moeite om zaken weer op de rails te krijgen.
Daarom wil ik ook aandacht schenken aan het vooruitkijken. Wat gaat 2013 brengen? Welke mooie dingen zijn er, kun je van genieten? Welke dingen wil jij veranderen? Welke dingen wil je bereiken? Waar wil je heen?
Het kan van alles zijn. De een heeft als doel een sportprestatie neer te zetten, de volgende wil een reis naar Australië maken en een derde wil carrière maken. Maar ook hele kleine dingen zijn heel waardevol. Een boodschapje doen voor de buurvrouw, de hond uitlaten van een kennis, een ziekenbezoekje brengen, een kaartje sturen, een beetje extra aandacht geven, belangstelling tonen of zomaar wat vaker een compliment geven zijn kleine dingen die van grote waarde zijn. 
Kijk vooruit, soms eventjes over een drempel heen, geniet en droom van mooie dingen. 
Het is net als op school met de kinderen. Niet alleen de prestaties van de kinderen, niet alleen het goed in hun vel zitten en niet alleen het eigenaarschap en de zelfstandigheid bevorderen. Het is een combinatie ervan, het gaat om het geheel.

Een kind kan de was doen.

Woorden met meerdere betekenissen zijn de leukste woorden om wat over te schrijven. Ook kinderen leren veel van het omgaan met deze betekenissen in zinnen of verhalen. Laat ze ermee spelen. Laat de kinderen dat varkentje eens wassen.

Waar denken we aan bij het woord "was"? Is dat een wassen neus? Er was eens een berg met was...

1. De was of het wasgoed zijn de vuile kleren. Met een huis vol mensen groeit ook de berg vuile was. 
2. Was is de verleden tijd van is. Officieel de eerste, tweede en derde persoon enkelvoud van het werkwoord zijn. 
3. Was kan ook van het werkwoord wassen komen, de ik-vorm ofwel de stam levert was. Ik was de kleren.
4. Was kan ook een vorm van bijenwas of boenwas zijn, een soort vetachtige substantie, net als ook lederwas, een schoensmeer. Zo zacht als was, wordt weleens gezegd.
5. Was betekent (aan)groei, stijging (vooral van water). Het wassende water tekent het stijgende water. Ik denk aan de streekroman van Peter van Gestel die is verfilmd. Denk hierbij vooral aan de dijkdoorbraken.
6. Was is ook een deel in samengestelde woorden. Zo kennen we wasgoed, wastobbe, wasmiddel, wasbeer, boenwas, lederwas, wasdroger, waskaars, gewassen en ga zo maar door.

Het leuke van woorden met verschillende betekenissen is er om met kinderen leuke zinnen mee te maken, waarin de verschillende betekenissen komen boven drijven (in datzelfde wassende water?). We kunnen hen altijd nog de oren wassen.

Lees hieronder zomaar eens wat zinnen en bedenk of je hierbij een beeld kunt bedenken.

De was van de wasbeer zat in de wasdroger.

Wat was jij aan het doen met de was?

Ik was de was aan het wassen.

Zit u goed in de slappe was?

Waar was de was van de wasmand gebleven? 

Ik was en hij droogt, wat was jij van plan?

Met een beetje creativiteit kun je het zelfs samensmeden tot een verhaal of gedicht.

Ik was de was.

Waar was jij?

Ik was één en al oor.

Ik was hier.

Was jij blij?

Ik was de was met plezier.

De was.

Wat was dat?

De was is plat.

Gestreken was van de wasmachine,

De was van de vettigheid misschien

De was van de wasbeer?

Was die voor meneer?

Een kind kan de was doen.

Was de was gewassen?

Wassen in de plassen.

Na het plassen handen wassen.

Moet je dan weer sassen.

Zullen wij dat varkentje eens wassen?

De bol wassen is eerlijk verrassen.

Maar als je je mond moet wassen

is daar geen kruid tegen opgewassen.

Ga je toch iemand de oren wassen,

of is hij flink uit de kluiten gewassen?

Een kind kan de was doen!

En hoe was het voor u om over was en wassen te lezen, zonder de handen te wassen en de boenwas niet te hebben aangeraakt? Of heeft u het als nutteloos ervaren? Zij dronken een glas, zij deden een plas en alles bleef zoals het was.

Digitaal verkeer 1: E-mail

Hoe communiceerden wij 20 jaar geleden? Zonder computer, zonder internet en vooral: zonder e-mailadres? Dat bestaat toch niet? We hadden niet eens een mobiele telefoon!

We kunnen niet meer zonder een computer. Elke dag werken we ermee, thuis en op het werk. Het is zelfs zo erg, dat je soms tegen iemand die een verdieping hoger zit een mailtje stuurt, dat is makkelijker. En laten we niet vergeten: het mailverkeer tussen gezinsleden onderling.
In het onderwijs is het niet anders. Elk klaslokaal heeft een of meerdere computers. Ook de IB-er, RT-er, de AB-er, de PABber en de directeur beschikken over een eigen apparaat in de vorm van computer of laptop, al zullen er ook zijn, die al beschikken over een Ipad of Tablet. 
Het mailverkeer loopt daarmee op zijn hoogtepunt. Dan heb je het bij ons op school over de interne mailwisseling en over de externe mailwisseling.
De interne mailwisseling gaat over collega's onderling of zo u wilt ook IB-ers onderling en directeuren onderling. Het loopt enorm op.
Nu kun je dit ondervangen door een boel informatie te verzamelen voor een memo. Zo hebben wij nu afgesproken dat de uiterste inzendtermijn de donderdag is, op vrijdag komt er dan een interne memo uit, met allerlei dingen die voor iedereen belangrijk zijn. Daarbij een maandkalender van alle dingen per datum die op het programma staan. Je weet waar je aan toe bent, het is duidelijk.
Toch komt het ook nog voor dat de commissies een losse mail moeten versturen, de IB-er heeft belangrijke informatie, tussendoor komen er bepaalde zaken voorbij, die toch van belang kunnen zijn. Dan is het zaak de boel te filteren.
Een goeie tip is om alle nieuwsbrieven af te zeggen, dat scheelt al een hoop binnenkomen van e-mails, screenen op onderwerp en wegklikken.
Maar de externe mail is er een die veel omvangrijker is. Je hebt de binnenkomende e-mails en de uitgaande e-mails. De binnenkomende externe mails zijn mails waarop wij veel minder invloed kunnen uitoefenen. De uitgaande mails daarentegen is iets waarin wij het goede voorbeeld kunnen laten zien.
Zo werden wij op school geattendeerd door een vriendelijke ouder. In een periode van circa 6 weken had deze ouder al 21 mailtjes van de school ontvangen. De mails varieerden van de nieuwsbrief, mailtje van de groepsleerkracxhten, mailtjes van de groepsouder, mailtjes van de stagiaire tot aan een extra mailtje t.a.v. een speciale ouderavond. Kijk, daar kunnen we  wat mee. Hierin kun je jezelf eens achter de oren krabben en bewust worden van deze hausse van e-mail die over ons wordt heengestrooid en ook allemaal verwerkt moeten worden.
We kunnen niet meer zonder e-mail, maar soms verlang ik weleens eventjes naar een tijd zonder digitaal verkeer met al die prikkels. Mmmm, dan hoef ik alleen maar even op vakantie te gaan naar een canping in the middle of nowhere en genieten van de rust. Of mail ik dan even via de telefoon naar de kinderen waar we zitten?

Vol verwachting....

In een tijd dat de dagen korter worden, het eerder donker wordt, lijkt het ook allemaal wat geheimzinniger te worden. Het feest van Sinterklaas doet daar in kinderharten nog een schepje bovenop.

Spanning, verhalen, Sinterklaas als Goedheiligman en Zwarte Piet als zijn knecht. Een verhaal dat in de Nederlandse cultuur vanzelfsprekend is. Uiteindelijk allemaal voor de kinderen, al maakt menig volwassene er ook een mooi feest vol surprises en fantastische gedichten van.

Is het voor iedereen wel zo'n mooi feest?
Mensen met een kleine beurs, mensen uit andere culturen, mensen bij wie alles niet zo vlot verloopt, en zo kunnen we meerdere gezinnen bedenken bij wie het allemaal geen pepernoot kan schelen hoe en of er Sinterklaas wordt gevierd.
Er is dan geen spanning, maar ook geen geheimzinnige verwachting. Geen hoop op mooie verrassingen.
Misschien kunnen wij daar met z'n allen eens op letten en ook hen een Sinterklaasgevoel bezorgen. Afgelopen week was er een uitzending op televisie waarbij mensen met een kleine beurs Sinterklaascadeaus konden uitzoeken voor hun kinderen. Een mooi initiatief.
En dan maar hopen dat er geen stoute mensen(-kinderen) misbruik maken van deze goedgevigheid.

Zoet

Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe. In de tijd van Sinterklaas weten wij precies wie zoet is of hoe je je moet gedragen om zoet te zijn. Maar weten we wel de verschillen tussen zoet, zoet en zoet?

Zoet heeft drie betekenissen.
BRON: http://www.woorden.org/woord/zoet
1. met de smaak van suiker 
Voorbeeld: a. zoete druiven,

Het tegenovergestelde van zuur, zout, bitter
Voorbeeld: b. zoet water (water zonder zout)
Het tegenovergestelde is zeewater (zout)
2. aangenaam, prettig om te horen, ruiken enz.
Voorbeeld: zoete geuren
3. (meestal van kinderen) lief en rustig, braaf

Voorbeeld: Ze was zoet aan het spelen met de blokken.

Iets kan dus zoet smaken, iets kan zoet aanvoelen of een zoete ervaring zijn en men kan zelf zoet zijn.
Maar wat is het lekkers wat wordt beloofd, als je zoet bent? Zijn dat dan chocoladeletters, pepernoten, kruidnoten, marsepeinen balletjes of misschien een berg suikergoed? Al het lekkers in de Sinterklaastijd zijn zoete lekkernijen. Terwijl er ook zoveel niet-zoete lekkernijen bestaan. We kunnen denken aan de hartige varianten zoals chips, pinda's, stukje worst, stukje kaas of een hartige taart. Maar natuurlijk ook de gezonde lekkernijen zoals stukjes paprika, druiven, appels, bananen, snoeptomaatjes en andere groente- en fruithapjes, die zoet en gezond zijn. Waar we al van kleins af aan mee zijn grootgebracht.
Zelfs als een tomaat niet zoet smaakt, maar men heeft wel enorme trek... dan kunnen de denkbeeldige rauwe bonen zoet zijn. Een zoetekauw is iemand die erg graag zoetigheid lust, iets waar genoeg suiker in zit en zoet smaakt. Of kunnen we de koffie en thee ook zoet maken met een zoetje? Is dat zoetje zoetigheid met minder suiker en minder calorieen? Is daarmee een zoetje daadwerkelijk minder slecht?
Ach, hier kunnen we nog wel een tijdje mee zoet zijn en u kunt dit allemaal als zoete koek slikken. Zo wordt dit een honingzoet of een mierzoet verhaal. Het water loopt me in de mond met al deze zoete woordjes (smaken ze nu zoet of klinken ze zoet?). Zo zoetjesaan moet er een eind komen aan dit suikerzoete stukje.

De strekking van al deze zoetigheid is: Wie zoet is, krijgt lekkers, wat niet altijd zoet hoeft te zijn. Dat kunnen net zo goed lieve zoete woorden zijn van de juf of meester. Of een stuk komkommer, die helemaal niet zoet is, maar die best zoet kan smaken als je honger hebt. Denk maar aan die rauwe bonen.

Passie

De letterlijke betekenis van passie is hartstocht. Het is een sterk gevoel van liefde. Het kan ook een verlangen naar iets zijn. Is passie nodig in het onderwijs? Op Twitter kwam ik een discussie tegen. De een vond dat er echt passie nodig is om in het onderwijs te kunnen werken,je moet liefde hebben voor dit vak om het goed te kunnen uitdragen. Een ander vond dat een goede leerkracht niet perse ook passie hoeft te hebben, als je maar goed lesgeeft. Wat denkt u?

Na de cursus over bevlogenheid van Jessica van Wingerden e.a. eerder in dit jaar, heeft Dyade ook een boekje uitgebracht met de titel "Passie, energie, prestatie" Kort gezegd vertelt het ons, dat bevlogen medewerkers werken met passie en energie en zij leveren betere prestaties. Dat betekent niet, dat je zonder passie en energie slechte prestaties zou leveren.
Onderwijs is meer dan het het geven van een goede les, die prestaties oplevert. De leerkracht moet meer bezitten dan alleen een goede les kunnen geven. Ik durf zelfs te beweren, dat als je niet meer bezit dan dit, je niet zo ver komt. Invoelend vermogen, de omgang met de kinderen, het aanvoelen van hun gevoelens, het luisteren naar kinderen en ouders, het volgen van kinderen, het zien als hun gezicht blij staat of bedrukt zijn allemaal belangrijke competenties die je als leerkracht niet allemaal even goed hoeft te bezitten, maar je moet er zeker voor openstaan. Je moet het verlangen hebben om kinderen te begrijpen. Je passie ligt in de sociale vaardigheden van kinderen, van kinderen onderling, van hun belevingswereld, zoals we jaren geleden al zo mooi zeiden.
Natuurlijk kun je een hooggeschoolde leerkracht van misschien wel academisch niveau voor de klas zetten, maar de interpersoonlijke kenmerken en pedagogische kwaliteiten zijn minstens zo belangrijk, zo niet belangrijker. Als ze een kind zich veilig voelt, zich gehoord voelt, gewaardeerd wordt door zijn omgeving waarin de leerkracht een hele belangrijke rol speelt, gezien wordt door diezelfde leerkracht als een gelijkwaardig mens met unieke kenmerken, dan komen die prestaties ook wel. 
En dan moet er natuurlijk ook een goede les worden gegeven en een goede prestatie worden neergezet. 
Dat maakt de titel van het boekje van Jessica van Wingerden ook zo mooi. Eerst de passie, de liefde voor het vak, dan overstroomt de energie vanzelf en waar je aandacht aan schenkt groet. Vervolgens komen we dan bij de prestatie.
De aandacht voor opbrengst gericht werken is dan ook niet fout, maar we moeten oppassen met de insteek die we maken. Goed lesgeven is belangrijk, de instructie doet ertoe. Maar allereerst is die persoon voor de klas en de interactie van leerkracht met leerlingen van belang. De interpersoonlijke relaties staan voorop, dan volgt de rest - die we kunnen aanleren - vaak vanzelf.
U luistert toch ook geboeid naar iemand die u persoonlijk raakt, die bruist van enthousiasme en energie en u meer ligt? Vervolgens luistert u beter naar wat hij of zij te vertellen heeft en vindt u het ook nog mooi meegenomen als de inhoud ook interessant is.

Schaken

Schaken is een fantastisch spel. 64 vakken,  32 witte en 32 zwarte velden bestrijken het bord. Beide partijen hebben 16 stukken, acht pionnen, twee torens, twee paarden, twee lopers, een dame en - de belangrijkste - een koning. 

Deze week kwam in het nieuws, dat schaken niet alleen leuk is, maar voor kinderen vanaf 6 jaar ook goed voor de ontwikkeling.
Schaakleraar Eddy Sibbink geeft schaakles op een school vertelde erover. Ook de werldberoemde schaakgrootmeester Garry Kasparov (geboren 13 april 1963) zegt dat het goed is voor kinderen om jong te beginnen.

Waarom is schaken dan zo goed?
* Kinderen leren hoe het spel schaken in elkaar zit. Ze leren van de verschillende stukken, de waardes daarvan en hoe deze kunnen bewegen over het schaardbord.
* Kinderen leren visueel na te denken over het spel. De stukken kunnen bewegen volgens een bepaald plan. Ze leren een doel te stellen en het plan uit te voeren.
* Kinderen leren strategieën toe te passen hoe stukken zich voortbewegen en hoe ze de tegenstander schaakmat moeten zetten, daar is doorzettingsvermogen voor nodig. Het spel onder de knie krijgen en leren hoe je kunt winnen.
* Kinderen leren tegenslag te incasseren. Tijdens het schaakspel nog meer dan tijdens een geluksspel, want in het schaakspel heb je het zelf gedaan. Je hebt zelf de stukken verzet. Soms doe je dan gewoon een domme zet. Er komt geen geluk aan te pas. Hooguit heb je geluk als de tegenstander iets niet ziet.
* Het denkvermogen van kinderen wordt gestimuleerd wat ook in andere situaties zijn positieve uitwerking kan hebben. Je leert om te gaan met situaties en je leert dat je daar zelf verantwoordelijk voor bent.

En zo kunnen er vast nog meer voordelen genoemd worden waarom het goed is, dat kinderen leren schaken.
Zelf kom ik uit een echte schaakfamilie. We speelden vaak op zondag potjes schaak, er werden toernooitjes georganiseerd, we leerden incasseren en verliezen. Twee broers waren heel goed in schaken.
Op onze school (de Prinses Maximaschool in Berkel en Rodenrijs) hebben wij een enthousiaste vader bereid gevonden om 1x per week schaaklessen te verzorgen voor een tiental kinderen die dit leuk vinden. Elke keer een stuk of 10 lessen en dan volgt er weer een nieuwe groep. Het is een aanwinst voor de school, een extraatje voor de kinderen en voor hun eigen ontwikkeling goed om hiermee verder te komen.

Naast dat schaken goed is voor kinderen en volwassenen, levert schaken voor iedereen plezier op, en dat is met een gezelschapsspel natuurlijk het allerbelangrijkste. Veel plezier!

Bijzondere mensen 2

Welke mensen hebben invloed op ons leven? Wie heeft ons ertoe gebracht om iets te gaan doen of juist niet te doen? Welke gebeurtenissen hebben wel en welke hebben geen of nauwelijks invloed?

In bijzondere mensen 1 heb ik gesproken over het grote aandeel dat mijn ouders hebben gehad in het leven van mij. Nu wil ik een tweede groep mensen beschrijven, die mijn leven hebben beïnvloed, namelijk mijn broers en zussen. De mensen met wie ik samen ben opgegroeid bij dezelfde ouders.
Ik kom uit een gezin van 6 kinderen, waarvan ik zelf de jongste ben. Naast de hoeveelheid broers en zussen is ook de plek in het gezin iets dat mij heeft beïnvloed. Oudste kinderen moeten vaak het ijs breken, ouders weten vaak ook nog niet wat wel en niet goed is. Als jongste hadden zowel mijn ouders als ikzelf het veel makkelijker. Onze ouders maakten zich niet zo snel zorgen om eenvoudige opvoedingszaken, ze zagen immers dat het welk goed kwam. Als jongste in het gezin ben je enigszins bevoorrecht, omdat de weg al is geëffend en je als jongste een voordeeltje hebt.
Toen ik werd geboren had ik een broer van 13, een zus van 12, een broer van 9, een broer van 5 en een zus van 4.
De broer van 13 was lichamelijk gehandicapt, superslim, deed op dat moment gymnasium en vond het erg leuk om een klein zusje te hebben. Hij leerde mij dan ook al vrij snel schaken en ik speelde regelmatig met hem.
De zus van 12 is op haar 18de het huis uitgegaan en in een zusterflat gaan wonen. Zij werd verpleegkundige. Een nuchtere zus die al vrij snel thuis kwam met mijn a.s. zwager. Vanaf mijn 6de jaar had ik er gewoon een broer bij. Iemand met een hoop levenservaring, die met dit gezin ook over veel dingen praatte.
De broer van 9 was een hele goede schaker, deed HBS en werd later wiskundeleraar. Iemand met wie je nooit ruzie kon hebben, want hij maakte geen ruzie. Nog steeds niet. Ook iemand die de zorgen in zijn omgeving deelde en zich bekommerde om zijn jongere broertje en zusjes. Mijn mkoeder zegt nu nog welleens dat hij te veel zorg op zich kon nemen. Wijh zien dit weer terug bij zijn eigen dochters en kleinkinderen.
De broer van 5 had blonde krullen en had een geweldig goed geheugen. Als je vroeg wanneer iets was gebeurd, wist hij jaartal en vaak ook de datum. Hij hield van de sterren en het heelal. Hij hield ook van regelmaat en vastigheid. Van harde geluiden hield hij niet. Hij had zo zijn eigen gewoonten.
De zus van 4 met wie ik jarenlang op 1 kamer heb geslapen, is degene met wie ik misschien wel de meeste ruzie heb gehad als kind. Een zus die basketbalde, wat ik ook heb gespeeld. Een zus die de PA heeft gedaan, wat ik later ook heb gevolgd. Raakvlakken en tegenstrijdigheden.
Maar wat hebben deze mensen mij nu allemaal meegegeven?
De oudste broer, die nu al ruim 10 jaar geleden is overleden, had een bepaalde rust over zich. Hij las heel veel en vertelde daarover vaak aan ons. Belezen was hij. Hij wist enorm veel, vooral over Griekse goden en schaakmeesters, maar ook alles over Ollie B. Bommel en Asterix en Obelix. Als ik naar mezelf kijk, was ik als kind helemaal niet zo'n lezer. Hij was samen met mijn vader een echt leesvoorbeeld. Daarnaast schaakte hij graag. Ik heb het van hem geleerd en vele malen gespeeld. Maar ook andere spellen heb ik vaak met hem gespeeld, zoals Go en Boerenbridgen(een kaartspel). Het was altijd gezellig voor zijn kleine zusje. Het feit dat hij plotseling is overleden, was voor ons gezin een hele schok. Voor hem misschien uiteindelijk beter, als je weet dat zijn beperkingen steeds groter werden.
Mijn oudste zus was als verpleegster ook een voorbeeld. Ik dacht dat ik dat ook wel wilde. Het heeft mij aan het denken gezet t.a.v. verschillende beroepen. Dierenarts, verpleegkundige, onderwijzer, ze zijn stuk voor stuk voorbij gekomen. Mijn a.s. zwager kende ik al vroeg. Ik kan me zelfs niet eens herinneren, dat hij er niet was. Mijn zus trouwde toen ik 11 jaar was. Ik heb bij haar gelogeerd. Het was iemand waar ik wel tegenop keek, al was het niet hetzelfde als een moeder. Ik heb ook weer dingen van haar geleerd. Toen bij hen de kinderen kwamen en ik daar nog weleens oppaste, leerde ik meteen hoe het is om met kinderen om te gaan en een huishouden te runnen.
De middelste broer is de goedheid zelve. Hij raakt niet snel in paniek (dacht ik toen), maakte nooit ruzie, vond het gezellig met vrienden en woonde een poosje in Rotterdam Crooswijk en in 's-Gravenzande. Later kwam hij binnen met mijn schoonzus en heb ik een aantal jaren lang wekelijks op hun oudste dochter gepast. Hij woonde toen in Delft. Gezellig om zo een band op te bouwen. Als tegenprestatie mocht ik daar op dinsdagavond eten en ´s avonds bij de koffie een doosje Qualitystreets leegeten.
De jongste broer zat in de zesde klas, toen ik in de eerste zat. Toen ik eens op mijn kop had gekregen, omdat ik door de gang rende en voorin de zesde klas moest staan, dacht ik dat ik thuis nog een keer op mijn kop zou krijgen. Dat gebeurde gelukkig niet. Hij woonde lang thuis, hield heel veel van zon, maan en sterren. Hij deed de HTS. Hij had speciale gewoontes en het botste nog weleens met mijn jongste zus. Ze scheelden 14 maanden, dus er was misschien een soort concurrentiestrijd. 
Met die jongste zus heb ik lang op een kamer geslapen. In een later stadium is de kamer in tweeën gedeeld. Nog later gingen er andere broers en zussen het huis uit en hadden wij eindelijk een eigen kamer, ik was toen al 13 jaar. Kleren pikken van elkaar hoorde erbij. Mijn zus ging het onderwijs in en ik ben daardoor ook op dezelfde PA terecht gekomen als mijn zus. Toen zij trouwde had ook ik verkering en had het daar erg druk mee. Soms paste ik ook op hun kinderen, maar dat werd uiteindelijk minder, omdat mijn eigen huishouden en werkende leventje ook was begonnen.
Keuzes die ik zelf heb gemaakt zijn mede gemaakt door de omgeving. Het leren schaken bijvoorbeeld. Ik kon daardoor op de HAVO met gemak van de jongens winnen, dat was wel grappig. De interesse voor de ruimtevaart en de sterrenkunde van mijn middelste broer intrigeerde, net als zijn geheugen. De handicap van mijn oudste broer was voor mij de normaalste zaak van de wereld. Ruzie maken met o.a. de zus die boven mij zat hoorde erbij. Met een groot gezin aan tafel eten was gezellig. De verschillende beroepen en keuzes van broers en zussen hebben mij ook laten nadenken. Basketballen is ook mijn sport geworden. De moeite die sommigen hadden met relaties was een leerzame les. Het feit dat we allemaal bij elkaar horen en uit hetzelfde nest komen, geeft toch die familieband.
Alles wat toen gebeurde leeft nog steeds door in mijn leven van nu. Eerst ben je het kleine zusje wat nog nauwelijks meetelt, ik was immers nog maar klein. Maar ook dat verandert en maakte mij ook weer sterker, bewuster en ik ontwikkelde ook verder.
Van afhankelijkheid naar zelfstandigheid is een weg die ouders, broers en zussen mij hebben meegegeven. Dat heeft mij ook gebracht waar ik nu ben. Een warm thuis met man en vier kinderen.

Bloed

"Vandaag is rood, de kleur van jouw ..." zong Marco Borsato een aantal jaren geleden. De hit is af en toe nog te horen op de radio. Deze is geen bloederig blog, maar gaat wel over bloed. Vandaag is rood dus de kleur van bloed.

2,5% van de Nederlanders is bloeddonor. Als je bedenkt dat een aantal mensen geen bloed mag geven vanwege de leeftijd(te jong of te oud), een aantal mensen niet mogen geven vanwege hun gezondheid en een aantal mensen niet durven, dan zouden er toch meer mensen moeten zijn die wel bloed kunnen/mogen geven dan die schamele 2,5%.
Het is een feit dat er meer donoren nodig zijn. Dit heeft de bloedbank zelf aangegeven. Als donor hebben wij de opdracht gekregen om hier aan mee te werken. U wilt toch ook bloed krijgen als dat nodig is?
In mijn directe omgeving ben ik nu flink aan het lobbyen. Zoon nr. 3, nog maar kort 18 jaar, ook overgehaald om zichzelf op te geven, collega's over de streep aan het trekken en een oproep op Twitter heeft ook al iets opgeleverd.
Mensen denken er vaak niet aan.
Ook in het onderwijs kunnen we tijdens de biologieles aandacht besteden aan bloeddonors of plasmadonors. Een les over bloedgroepen en rhesusfactoren, een les over het vervoer van voedingsstoffen, een uitleg over bloeddruk of gewoon een les kinderEHBO. We kunnen het zo gek niet bedenken of er is wel iets van te leren.
Weet u het verschil tussen volbloed en bloedplasma? Volbloed ziet er rood uit, het is een vloeistof die in het lichaam van dieren circuleert voor de verdeling van voedingsstoffen en de afvoer van overtollige stoffen van de stofwisseling. Bloed bevat o.a. witte en rode bloedcellen. Bloedplasma centrifugeert het bloed in een machine en men krijgt de rode en witte bloedcellen weer terug, het bloedplasma is gelig. Het is hoofdzakelijk samengesteld uit water, proteïnen en minerale zouten. Het kan o.a. glucose vervoeren.Wanneer iemand in de omgeving ziet dat er in het ziekenhuis een zak bloed wordt gegeven aan een patient, ziet men ineens de noodzaak ervan. Bloed, je kunt er een leven mee redden.
Een kleine moeite om enkele keren per jaar (dat kun je ook zelf bepalen) bloed of bloedplasma te geven. Het is bovendien een heerlijk rustpunt in deze hectische maatschappij. Wist u dat er een heerlijk ligstoel klaarstaat en u naderhand wat te drinken krijgt met lekkers?
Dat zet u wellicht ook tot nadenken wat te doen met de eigen organen, wanneer u overlijdt. Maar dat is weer een heel ander vraagstuk.
Begint u eens met een afspraak, laat uzelf eens keuren en geef bloed bij Sanquin Nederland, de bloedbank met een eigen website waar u zich kunt opgeven: www.sanquin.nl Doen hoor! Ze zijn ook te volgen op Twitter @sanquinNL en Facebook: http://www.facebook.com/sanquin
Bloed geven is bloedserieus!