Brandende kaars

Kaarsje in de lucht
wachten tot de zomer Dan groeit de vrucht in een bolster
Wie gaat er straks de kastanjes uit het vuur halen?

Doorkijkje

Doorkijkje Torenhoog Beetje schuin In het gras Kleine kruin Zie ik lijnen Met een zucht Door het fijne Een blauwe lucht

Hoop in tijden van en na corona

Hoe treffend zijn de regels in het lied "Geef mij nu je angst" (Guus Meeuwis, 1982) in deze tijd.
      Geef mij nu je angst, ik geef je d'r hoop voor terug
      Geef mij nu de nacht, ik geef je de morgen terug
We willen samen corona onder controle krijgen. Het is een onzekere tijd. We weten niet wat ons te wachten staat. We weten niet voldoende wat dit virus nog zal veroorzaken, laat staan de gevolgen daarvan te kunnen overzien. Het is grillig. Gaat het nu beter als het toenemen van aantal besmettingen, het aantal doden en het aantal patiënten op de intensive care relatief daalt?
"Wat de toekomst brengen moge, mij geleidt des heren hand." (Waals, 1920) Een lied uit het liedboek wat ook hoop brengt in deze onzekere tijd. Zo treffend.

Hetzelfde geldt voor het onderwijs. Wat gaat er gebeuren? Gaan we open? Gaan we deels open? Gaan we niet meer open tot de zomer? We gaan hier doorheen komen, de vraag is wanneer. En ... niet te vergeten, wat doen we met de tijd waarbij scholen niet open (kunnen) gaan?
Het is absoluut geen verloren tijd. Het is een tijd waarin veel andere vaardigheden, ervaringen en belevingen zijn doorleefd. Goed om daar bij stil te staan. Goed om te zorgen dat we daar ruimte aan geven. Dat is nu belangrijker dan het gemiste stukje economisch leeroponthoud. Het kapitaal van deze maatschappij. Het gaat erom dat we ons gaan realiseren dat gezondheid en welzijn belangrijker is dan economische groei. 
Het onderwijs op afstand is een goed alternatief voor deze periode, maar haalt het natuurlijk niet bij het contact met leerlingen en leerkracht. Gezien worden, directe feedback krijgen, interactieve instructie, differentiatie, het is allemaal veel lastiger op afstand, zo niet onmogelijk. Het is een stukje onderhoud, oefenen en herhalen. 
Hetzelfde gold al voor het coronatijdperk. Zorg eerst dat een leerling goed in zijn vel zit, dan komt het leren daarna wel. Dat geldt zeker nu. Wat hebben leerlingen, middelbare scholieren en studenten meegemaakt en ervaren. Hoe kunnen ze dat een plek geven? 
Het geeft ook tijd om eens na te denken over de tijd na corona. Is het niet eens tijd voor een echte reset? Is het niet eens tijd om het materiële, de snelheid van de maatschappij, de efficiëntie, het steeds mooier en beter willen maken van alles om ons heen? Rust, bewustwording en het omzien met elkaar mag meer de boventoon voeren. Even die oudere mevrouw naar de overkant brengen en niet gehaast naar je werk te moeten racen. Even een kaartje sturen, een plantje bezorgen of een bezoekje brengen(als het weer mag).  
Ik hoop dat we leren van deze periode. Er wordt wel gezegd dat de tijd na corona niet dezelfde zal zijn als die van daarvoor. Maar wat is er veranderd na de bankencrisis? De graaiers zijn er niet minder om geworden. Laten we er echt van leren. Met als oproep: Kom werken bij de gezondheidszorg, bij de hulpverlenende beroepen(politie, brandweer, ambulance), bij het onderwijs, bij de supermarkten, bij de schoonmaak, bij beroepen die er echt toe doen en waarbij we het samen doen voor elkaar. Het werk waarbij alleen maar winst om de winst wordt gemaakt moeten beperkt worden. Bijvoorbeeld: Fabrieken die medicijnen maken die heel duur worden verkocht moeten aan banden worden gelegd. Stel duidelijke regels op. Dit is asociaal.
Laten we met elkaar weer sociaal worden. Omzien naar elkaar, zorg voor elkaar en een beetje lief zijn.

Vierkant

Het Balijbos is bij uitstek Een zalig rustgevende plek En ga je heen of terug Sta even stil bij de stalen brug Rechte vormen blauwe kleur Een mooie speelse variant De natuur eromheen geeft geur Vierkant en vierkant en vierkant en ...

Zoetermeer, 12 april 2020

Pas op de plaats

Vrijdag 10 april 2020.

Geachte heer Slob, beste Arie (ik heb u in Utrecht ontmoet bij het schoolleidersregister),

Cc. Ministerie van OCW

Het is Goede Vrijdag. Twee (of toch drie?) dagen voor Pasen. Tijd voor bezinning. Tijd om stil te zijn en even stil te staan bij waar ons leven echt om draait. Moeten wij niet meer de rust zoeken in onszelf en door laten stralen in de hele maatschappij? Meer aandacht voor elkaar, omzien naar elkaar, zorg voor elkaar en ons wat minder materialistisch opstellen?

Eerder heb ik u een e-mail gestuurd inzake een beslissing tot het in ieder geval dicht houden van de scholen tot de meivakantie. Ik ben blij te zien, dat aan deze oproep gehoor is gegeven. Het is geen makkelijke tijd om beslissingen te nemen op basis van te weinig kennis. 

De volgende stap is het wel of niet of wellicht deels open doen van de scholen ná de meivakantie. Ook hier kleven veel voor- en nadelen aan en ook hier hebben we te weinig kennis voor een gedegen besluit. Graag wil ik u het volgende onder uw aandacht brengen alvorens hier een besluit over te nemen. Daarnaast wil ik u een voorstel doen in deze brief dat u of een van de leden van de Tweede Kamer, deze wil meenemen en als motie indienen. Het is het overwegen waard.

Een aantal zaken die ik u ter overweging en grondige overdenking wil meegeven zijn de volgende zaken:

• Onderzoek van RIVM van slechts 100 gezinnen waar Corona is geconstateerd is niet een  goede afspiegeling: het kleine aantal en geen random selectie van het totaal aantal kinderen in Nederland die onderwijs genieten. Bovendien kunnen we geen verschil maken in dicht- en dunbevolkte gebieden, leeftijdscategorieën, provincie, gender, afkomst, etc. Wat allemaal meerwaarde heeft bij goed gedegen onderzoek. Kortom de onderzoeksperiode is te kort.

• Als scholen open gaan in de 1,5meter afstandsmaatschappij, houdt u dan ook rekening met het feit dat leerlingen met een afstand van 3 meter in hun lokaal moeten zitten, omdat de leerkracht hier individuele afstandshulp en begeleiding moet kunnen geven, leerlingen naar het toilet moeten, een punt moeten slijpen, een schrift moeten pakken, iets weg moeten gooien, ... noem maar op. Gaat de leerkracht dan in een lokaal van 50-56 m2 vier keer dezelfde lessen geven? Hoe ziet u dat voor zich? Ook al zouden kinderen minder snel besmet raken, leerkrachten (waaronder een aantal kwetsbaren) wil ik als schoolleider niet blootstellen aan dit risico.

• Buiten spelen voor leerlingen en de pleinwacht is ook echt een uitdaging. Gaan leerkrachten (veelal vrouwen) met hoepelrok naar school? Hoe bewaren we de cultuur van 1,5 meter afstand? Kinderen knuffelen graag. Thuis gebeurt dit hopelijk wel. Op school kunnen we niets voor kinderen betekenen in dat opzicht. Gaat het lukken? Of is het gevoel groter dan het verstand?

• Ouders kunnen we buiten de school houden, maar veel ouders zijn bang en zullen hun kind(eren) uit angst en bezorgdheid thuishouden. De erkende ongelijkheid tussen leerlingen wordt groter, een serieuze uitdaging om onderwijs te geven. Zou er een deel thuis en een deel in de klas aangeboden kunnen worden? Iedere dag 5-7 leerlingen naar school, afwisselend over de vijf dagen? 

• Kwetsbare leerkrachten kan ik niet inzetten. Angstige leerkrachten melden zich ziek. In tijd van lerarentekort heb ik te weinig mogelijkheden van vervanging. Hoe gaan we dit oplossen? Verdelen van een groep kan niet vanwege de 1,5 m afstand, dan zijn er toch weer te veel leerlingen in een lokaal. Kan ik deze dan alsnog naar huis sturen?

• Kwetsbare leerlingen zijn er nu en ook als de school wel open is. WIj zorgen nu voor een deel dat ze opgevangen worden en onderwijs krijgen. Het is een druppel op een gloeiende plaat. Het is moeilijk om de vinger erachter te krijgen. Het is een illusie dat dit straks is opgelost als de scholen wel open zijn. Kwetsbare leerlingen mogen nu al naar school komen, ook al is er geen aanwijsbaar vitaal beroep van ouders.

• De periode als leerlingen en leerkrachten weer naar schoolgaan is een nieuwe periode van ontmoeting, aftasting, herkenning, erkenning, zoektocht hoe de pet staat bij de ander, kortom een nieuwe fase van forming, storming en norming breekt aan. Leerstof staat op de tweede plaats, want we willen eerst weten wat leerlingen doormaken, hoe de vlag staat, wat ze hebben ervaren en hoe ze zich voelen. Wellicht is er expertise nodig in scholen om dat goed te begeleiden. Met alleen de gedragsspecialist kom je er niet. Er zullen leerlingen zijn die een sociaal emotionele achterstand hebben opgelopen.

• De leerstof zal een nieuwe nulmeting moeten krijgen, er zal geobserveerd, bevraagd en zelfs getoetst moeten worden. Dit gaat tijd kosten en er zullen leerlingen achter zijn gebleven in hun ontwikkeling op pedagogisch en didactisch vlak. Hier zal een grondige analyse moeten plaatsvinden en een gedegen actieplan. Kan leerkracht en intern begeleider dit allemaal opvangen?

• Er is een cruciale fase van het geven van instructie (zeker de expliciete directe instructie van Marcel Schmeier waarin het stellen van doelen, de interactie en betrokkenheid van leerlingen én het vervolgens evalueren van het doel om verder te kunnen in de volgende les) verloren gegaan. Onderwijs op afstand met instructie van de leerkracht haalt het niet bij een fysieke leerkracht in de klas, die ziet aan een leerling hoe deze zich voelt, wat het wel en niet snapt op dat moment. Directe feedback is het meest effectieve. Dat is in deze periode gemist.

Hierbij wil ik het volgende voorstel indienen in de hoop dat u deze als motie meeneemt naar de Tweede Kamer. Het is er een met een grote impact, maar ook een met ‘op de plaats rust’, zonder op onze lauwerende rusten. Een periode die we niet als verloren moeten beschouwen, maar die we ook niet kunnen negeren. Het is periode die we een plek willen geven, om straks verder te kunnen waar we waren gebleven. Zonder al te veel stress, met maatwerk en met een duidelijk plan voor ogen.

Voorstel:

Deze periode van 16 maart tot de zomervakantie te beschouwen als oefen- onderhouds- en rustperiode om na de zomer (of als het lukt met een meting voor de zomervakantie) een start te maken in dezelfde klas en het leerjaar af te maken t/m december, waarbij de afsluiting van het jaar in Sinterklaas- en Kerstsfeer kan worden afgerond.

Vervolgens start een nieuw leerjaar in januari en blijven we dit jaarlijks doen. De start en het eind van een schooljaar is dan hetzelfde en zelfs de zomervakantie kan meer verschillen in data en zo de vakantie meer te spreiden.

Kleuters die jarig zijn van 1 januari - 31 december zitten en blijven bij elkaar in een leerjaar, uitzonderingen daargelaten.

De overgang vindt plaats in december, het rapportgesprek cq overgangsgesprek eind november. 

De stress van nu verminderen en mensen en kinderen ruimte en lucht te geven. Doorgaan met onderwijs op afstand zo goed en zo kwaad als het gaat. Met een meting die nog voor de zomer kan plaatsvinden, desnoods via een online toetsing of in ploegen op school.

Plan maken voor periode voor en na de zomervakantie om de draad voor elke leerling zo goed mogelijk op te pakken. Een sociaal emotioneel plan en een pedagogisch-didactisch plan.

Thuiszitters kunnen verder met online onderwijs op afstand en komen maandelijks naar school waar ze zijn ingeschreven.

Leerlingen van groep 8 kunnen naar het middelbaar onderwijs, zij starten direct, als laatste lichting die in september start. Groep 7 van nu start over anderhalf jaar met de eerste brugklas in januari 2022, dus 4 maanden later. De periode (sep-dec 2021) kan door VO gebruikt worden voor projectvorming, hervormingen, veranderingen waar nodig om te zorgen dat er ook daar een goed plan wordt neergezet. De overige VO klassen gaan ook van Jan-dec werken, behalve de examenklassen. Er is een lichting leerlingen (de nieuwe brugklas) die wel in september start.

Het leerlingvolgsysteem (Cito of andere landelijke toetsen) kunnen nu in juni gebruikt worden voor een meting en worden herhaald na de herfstvakantie, in november.

Deze schakeling zorgt ervoor dat we iedereen rust gunnen, een pas op de plaats, maar intussen door kunnen met het geven van goed onderwijs. Een deel van de leerlingen zal deze periode kunnen overbruggen en bijspijkeren, maar een groot deel naar alle waarschijnlijkheid niet, met alle gevolgen van dien.

Ik hoop dat u goed nadenkt over uw te nemen besluit en ik hoop ook dat u (zeker) drie keer nadenkt (voor de haan kraait) over het naar school laten gaan van leerlingen. Bij twijfel NIET doen. Het wordt een testcase, die we niet willen.

Ik heb deze e-mail geschreven vanuit mijn eigen ervaring van een basisschool in Zuid Holland. Middelbare scholen, MBO’s en HBO’s zijn vele malen massaler en kennen weer andere uitdagingen.

Nogmaals, we willen het liefst dat alles weer normaal wordt en de scholen open gaan. Dit kan alleen als de situatie veilig is voor leerlingen, ouders, onderwijzend personeel en al het andere personeel die zich in de scholen bevinden. Maar bij twijfel niet inhalen, doe een pas op de plaats.

Ik wens u een rustige gezegende Pasen toe en vertrouw op een weloverwogen besluit.

​Met vriendelijke groet,​ ​

Hanneke de Frel Directeur Octantschool Vlinderboom Pijnacker

Corona overspoelt het onderwijs

Vanaf december 2019, als de eerste berichten vanuit Wuhan onze ether indenderen om te melden dat zich er een griepepidemie lijkt te ontwikkelen, is er enige onrust. Mijn eigen broer was na het WK Bridgen, in Wuhan afgelopen zomer, de dans net ontsprongen. 

Als de tijd langzaam verstrijkt breidt het uit naar andere landen en volgt na de piek in Wuhan, ook Iran, Zuid Korea en Italië.

Mijn zus die toen in Noord-Italië (naast de brandhaard) op vakantie is geweest neemt het zekere voor het onzekere en slaat het bezoekje bij onze hoogbejaarde ouders over. Twee van haar volwassenen kinderen hebben griepverschijnselen, maar worden niet meer getest.

Intussen kruipt het virus ook Nederland binnen en is Noord-Brabant de plek met de meeste besmettingen. Het wordt een serieuze zaak en de maatregelen van hygiëne worden nog niet door iedereen serieus genomen. Op school wordt dit wel gehanteerd. Geen handen geven, regelmatig handen wassen, papieren zakdoekjes en elkaar attenderen op deze maatregelen.

De landen om ons heen meldden steeds meer besmettingen en ook het aantal slachtoffers groeit. Het gaat enge vormen aannemen. Een pandemie.

De maatregelen worden strenger, afstand houden, niet met meer dan 100 mensen bij elkaar, maar scholen moeten open blijven. Daar vind ik iets van. 

De volgende dag is 1/3 van de kinderen thuis en/of ziek gemeld. Een bijeenkomst met het directieteam levert vragen maar ook saamhorigheid op. Dealen met bange collega’s, angstige ouders en een half lege school. Een bizarre onrust, wikken en wegen van mogelijkheden en ouders informeren. 

Leerlingen moeten bij de deur worden afgegeven. Een aantal snotterende collega’s blijft thuis, een collega met een zieke partner blijft ook thuis. Halve of driekwart volle groepen. Geen les meer te geven, maar wat moet je? We doen geen melding. Het is zo te begrijpen.

Dan komt het sein dat Nederland rond de 1000 besmettingen en zo’n 20 doden toch besluit de schooldeuren te sluiten. Ook de horeca sluit en evenementen worden afgelast. Alleen ouders met vitale beroepen mogen hun kinderen op school en/of bij de opvang brengen.

Op zondagmiddag zitten de directeuren en adjuncten opnieuw bij elkaar. Een brief van bestuur, organiseren onderwijs, actieteams, informeren team en ouders. Vele vragen beantwoorden en tenslotte één duidelijke app naar alle collega’s wordt niet echt gewaardeerd. Terecht. Met een bericht dat iets te kort door de bocht vloog, had ik een paar collega’s veilig op de kast. Goede afstand, dat dan weer wel. Een begripvolle app maakt weer een hoop goed.

De volgende dag startten we ver van elkaar zittend in de teamkamer. Enkele collega’s zijn ziek. Vier kinderen zijn aangemeld om te komen. Twee kunnen weer naar huis. Een enerverende dag van afstemmen, taken verdelen en onderzoeken naar hoe we digitaal onderwijs kunnen bieden volgt. Als er dan eerst besproken wordt hoe we in shifts kunnen werken en worden teruggefloten, valt dit in verkeerde aarde. Het wrijft en schuurt. Spanning loopt op, er heerst emotie, begrijpen van elkaar lijkt moeilijk, empathie daalt soms tot het nulpunt, maar herstelt zich in dezelfde snelheid in een positieve flow. Je slikt nog een mail van een ouder en geniet van de fijne reacties. Iedereen is anders. Iedereen reageert anders. Elke collega heeft een eigen beleving en een eigen privé-situatie. Het wordt tijd om adem te halen. Tijd om te realiseren, dat we hiermee moeten leren omgaan. Iedereen doet zijn stinkende best. 

Dit team kent zijn verantwoordelijkheden en is te vertrouwen. Het steunt elkaar. En dat is prachtig om te aanschouwen. 

(eerder geplaatst in Direct van 4 april 2020)

Boom

De boom
Langs het water
Staat
Hangt
Verlangt
Naar de lucht
En zucht

De boom
Langs het water
Groeit
Reikt
Kijkt
Omhoog
Met een boog

De boom
Langs het water
Ziet
Het riet
Ontluikt
Gebruikt
Zijn takken
Beweegt
En leeft

Bank

Bank‬

‪Heerlijk‬
‪Even zitten‬
‪Met je rug‬
‪Tegen de rugleuning‬
‪Naar de zon‬

‪Heerlijk‬
‪Even zitten‬
‪Met je ogen‬
‪Gericht op‬
‪Kabbelend water‬

‪Heerlijk‬
‪Even zitten‬
‪Met je hele lijf‬
‪Voelen‬
‪Dat de lente komt‬

‪Heerlijk‬
‪#genieten‬

Spiegeling

De lucht
De wolken
Het riet
De toren
De bomen

Ze kijken
Allemaal
In het water
Weerspiegelend
Op dit uur
Of later
Met een totaal
Verdubbeling
Van de natuur

Spiegeleitje

Spiegeleitje

‪Eenvoudig wit met geel ‬
‪Bloeiend in het gras‬
‪Maar weet je ‬
‪Wat ik dacht?‬

‪Dat het een ‬
‪spiegeleitje was.‬