Week uit het onderwijs deel 3 Dinsdag

Dinsdag is voorbij. Het is de titel van een boek van Nicci French. Het past ook bij de werkdag van vandaag. Een werkdag in het onderwijs.

De dag begint met wat minder zon en meer wind dan gisteren. Toch is het lekker weer om te fietsen. Gewapend met de schoolsleutel en een jas fiets ik tussen een paar vluchtige druppels door. 
Op school open ik de zware schuurdeur en parkeer mijn fiets.
Tijdens het goedemorgenrondje waarbij ook drie stagiaires meegenomen worden, blijf ik even bij de collega van groep 6. Met zijn been in loopgips is hij flink bezig met puinruimen. Fijn dat hij weer op school is, dat vindt hij zelf ook. Zitten, zitten, zitten is iets om niet heel vrolijk van te worden.
De collega van groep 4 vraagt om het nummer van de RABO waar het geld van de schoolreis en de vrijwillige bijdrage op gestort moet worden. Het nummer opgehaald loop ik langs de anderen en ook bij de nieuwe leerkracht van groep 5. Laatstgenoemde heeft AAAbatterijen nodig voor de afstandsbediening. Ook dat is geregeld.
Opstarten computer, kopje thee en de vaste plek bij de ingang van de school, waar we weer namen kunnen oefenen. Goedemorgen. Ook de leerling van groep 5, die gisteren ziek was, is er weer. Even gedag zeggen. De meeste leerlingen zeggen iets terug. Sommigen beginnen ineens een heel verhaal. Grappig.
Van een ouder krijg ik een inschrijfformulier van het zusje van een kind dat net op school zit. Als het half 9 is, sluit ik beide deuren en doe ook de andere auladeur dicht.
Teruglopend pak ik een stapel post, schuif een paar krukken aan en zeg boven nog een collega goedemorgen, die ik net was misgelopen.
Ik zorg dat het koffie- en theewater goedgevuld is, want straks komen er ouders. Dan komt de mevrouw van de dagbesteding en brengt koffie. Een van de stagiaires komt de ouders van de afspraak brengen. Zij krijgen ook meteen thee en koffie, al wordt de koffiemok iets te vol ingeschonken.
Een leuk gesprek met nieuwsgierige ouders die niet uit deze buurt komen en van de buurt en scholen dus weinig weten. Tussendoor stellen ze veel goede vragen. Een rondleiding maakt het verhaal compleet. Zo kan ik de dingen die ik eerder heb verteld laten zien, zoals bijvoorbeeld het gebruik van het stoplicht, de instructietafel, het dagritme in onder- en bovenbouw.
In de pauze komt een leerkracht van de andere school over het voetballen tussen een rij leerlingen. Kan niet. Aanspreken op gedrag en consequentie benoemen. Lik op stuk.
Buiten is het pauze. Twee kinderen zitten in een autoband op de betonrand. Het is een grappig gezicht.
De planning laat een licht schijnen op zaken die nu moeten en zaken die ook later kunnen. De voorbereiding op de teamvergadering, voorbereiding op MT-overleg en ICT dienen vandaag in gang te worden gezet.
Een jarige kleuter klopt aan en wordt gevolgd door nog een jarige uit groep 7. Ze krijgen de aandacht die ze verdienen. 
Bij de voorbereidingen van de teamvergadering heb ik iets nodig uit het magazijn. Daar stuit ik op wat lege dozen en wat papier en plastic op de grond. Wanneer ik het direct meeneem, geeft dat ruimte voor de volgende. Daarna pak ik de zaken die ik nodig heb.
Verzamelen van de gegevens van de takenlijst, Citoscores en excellentie maakt de agenda compleet.
Een telefoontje van een collega die het even zwaar heeft. Even de zorgen delen lucht op. 
Tussen de middag heerlijk ontspannen. Even lachen. Even gek doen. Om na de bel van 10 voor 1 weer in het gareel te schieten. 
's Middags een telefonisch overleg over gebruik van programma's die via de tablet voor kinderen geleverd kunnen worden. Volgende week komt er een presentatie voor het team. Voorbereiding ICTvergadering. Personeel in de CAO-schema's zetten. Optimaliseringsplan en schoolgids blijven nog even liggen tot later. Een paar leerlingen van groep 6 komen vragen of er nog een klusje is te doen, maar dat is niet nodig. Natuurlijk willen ze wel graag even kletsen. 
Met een leerkracht kort de gymopleiding bespreken. Even korte aansluiting bij bouwvergadering.
Een gesprek over nieuw buitenspeelmateriaal kleuters waar toch een aanvulling voor nodig is en een praatje met de nieuwe collega van groep 5 verdienen tijd. Belangrijk dat iedereen zich welkom voelt en kan doen waar hij of zij goed in is. 
Al fietsend laat ik deze dinsdag nog een keer aan me voorbij gaan. 
In de avond beantwoord ik nog een aantal e-mails, waarbij vooral de planning van workshops die worden aangeboden aandacht verdient. 

Week uit het onderwijs deel 2 Maandag

Hoe je de dag ook voorbereid, onderwijs levert altijd onverwachte ontmoetingen, vaak aangename verrassingen en de dag is nooit dezelfde als de vorige. 

Als de wekker 's morgens zijn eigen deuntje laat horen na twee weken meivakantie, spring ik niet direct uit mijn bed. Toch duurt het niet lang. Was van plan te gaan fietsen. Wanneer ik in mijn zomerse kleren ben geschoten en alle schoolspullen heb verzameld, pak ik de goede sleutels, stap op de fiets zonder jas en beweeg me richting school.
Onderweg is het weer genieten van De Groenzoom, waarin minstens tien verschillende bloemsoorten te ontdekken zijn. De bankjes in dit gebied lijken op een muziekstandaard. In mijn gedachten zie ik iemand het natuurorkest al leiden. Gniffel.
Op school kom ik tot de ontdekking dat ik niet alle sleutels had gepakt. De schoolsleutels liggen nog in het laatje. Thuis. Via de ingang van de BSO kan ik naar binnen. Bij een goedemorgen naar verschillende collega's kan ik van de kleuterjuf een sleutel lenen om in ieder geval het kamertje binnen te komen. Een andere leerkracht stelt een vraag over een lespakket.
In het kamertje start ik de computer vast op.
Via het theekransje bij het kopieerapparaat loop ik naar de invaller van groep 6 om te zien of hij alles kan vinden. Terug pak ik een stapel post mee. De telefoon rinkelt, niet elk kind is uitgerust na de vakantie. Een kop thee als start van deze werkdag lijkt me prima. Als boven iedereen gegroet is open ik beide deuren en blijf bij de hoofdingang staan om alle ouders en leerlingen die deze ingang nemen te verwelkomen. Een kleine geheugentest. Ken ik alle namen nog?
Een glunderend gezicht van een meisje uit de kleutergroep, die een grote beker in haar hand heeft, vang ik op. Ik herken haar van de fietsversierwedstrijd die ze heeft gewonnen. Fantastisch.
Wanneer de bel van half 9 gaat laat ik nog snel een aantal laatkomers binnen alsof ik de deur bijna dichtdoe. Vervolgens pak ik de statafel uit de gang en een leerlingtafel die zijn blijven staan van de sponsorloop van voor de vakantie.
De school is begonnen en ieder kan zijn hart weer ophalen.
Een glaszetter komt langs en moet gewezen worden naar het raam dat nog steeds niet is gemaakt.
DHL komt langs om een zichtzending op te halen. Tja, die staat boven. Meelopen is de enige optie. 
Intussen bestaat de ochtend uit: Telefoontjes aannemen (verschillende ouders voor een afspraak, mensen die iets willen verkopen/aansmeren o.i.d.) mailtjes wegwerken die nog stonden te wachten op een antwoord of die erom vroegen om weggegooid te worden, drie flitsbezoeken, een vraag van een collega, de koffie die ik krijg, de stapel post (waarvan de helft in de papierbak verdwijnt), een vraag over de TSO van een ouder van een nieuwe leerling, bijwerken ziekmeldingen, bijwerken website. Halverwege de ochtend komt een leerkracht van de onderbouw over voetballers buiten. Ik loop mee en zeg dat daar niet meer gevoetbald mag worden i.v.m. de ruiten. Even doorlopen naar de leerkracht van die groep, zodat die het ook weet. Meteen even 5 minuten buiten staan in de zon, mmmm. Dan komt er een jarige langs, die natuurlijk niet alleen zijn traktatie komt uitdelen, maar ook wat uit de verjaardagspot wil. Hup, mee naar binnen, waar deze jarige gevolgd wordt door vier anderen. Dat lijkt veel, maar naast het feit dat het vakantie was geweest, zat er ook een tweeling tussen. 
Tussendoor loopt de onderwijsasistent langs die nog een brief moet ondertekenen. Geregeld. Check. Natuurlijk even vragen hoe het gaat.
Het jaarrooster van de CAO even goed bekijken, dan kan ik 's middags nog een vraag stellen aan de controller van Spectrum.
Aan het eind van de ochtend belt de zieke leerkracht dat hij weer mag bewegen, een beetje. Hij kan morgen worden gebracht en gehaald en samen met de stagiaire de klas draaien. Of ik de les even kan doorsturen. Tuurlijk.
Een ouder schiet nog om het hoekje door te zeggen dat haar kind toch nog ziek thuis is vandaag en bedankte me voor de snelle reactie (via Facebook Messenger). 
Tussen de middag staan er een aantal collega's met vragen over de schoolreis en over de openstaande schuur. Ik loop langs groep 6 of alles loopt. Vertel hoe Estafette werkt. Neem boeken mee en scan het werk in.
Dan is het etenstijd, al is de pauze al bijna voorbij. De schoolreiscommissie werkt hard aan de verdeling van de bussen. De leerkracht van de bovenbouw vertelt iets over de voorstelling van muzische vorming. De ramen in de teamkamer staan open. Heerlijk.
's Middags is er overleg over de op te zetten Prismaklas. Er worden afspraken gemaakt, taken verdeeld en puntjes op de i gezet. Na het overleg kan ik nog even sparren over de normjaartaak en de CAO. De uitwerking van het overleg en de afspraken kunnen worden verwerkt. Het is een mooi project.
Tussendoor komen er nog wat telefoontjes, het houdt op, waardoor er een aantal zaken nog niet uitgevoerd kunnen worden.
Een mailtje over rekenresultaten van een leerling uit groep 6 verdient aandacht. De resultaten zijn nodig en de meester is nog ziek. Ik zorg voor wat scans en licht de meester in. Hij komt immers morgen langs.
Nog even wat gegevens doorgeven op de tweede locatie. Een officiele afspraak maken met twee leerkrachten, waarbij de een ook zelf nog een vraag heeft over een opleiding. Dan kan de dag worden afgesloten.
Veel dingen zijn gelukt volgens planning, een paar dingetjes niet, maar die hadden geen prioriteit voor vandaag. Het is de kunst om hierin de balans te zoeken. Het hoeft niet allemaal vandaag af. Wat Moet Ik Nu Doen?
De vele bijzondere ontmoetingen met de diversiteit van alle leerlingen, ouders, leerkrachten en andere medewerkers geven een bruisend geheel. En dit is pas de eerste dag van de week.
Het is winderig buiten. In de zon fiets ik tevreden terug naar huis, opnieuw door De Groenzoom.

Week uit het onderwijs deel 1 Voorbereidingen

door een schoolleider uit het basisonderwijs

Alvorens de schoolweek van start te laten gaan, vergt de week natuurlijk wat voorbereiding. Niet alleen als leerkracht of docent voor de klas, maar ook om de school draaiende te houden. Het is zaak te zorgen dat elke klas bemand is, veiligheid gegarandeerd is, er goed onderwijs wordt gegeven en de schoolontwikkelingen doorgaan.

Zo begonnen de voorbereidingen al een kleine week geleden om te polsen hoe het met de zieke leerkracht is die zijn achillespees tweemaal ingescheurd en eenmaal afgescheurd heeft. In het gips gegaan en ziek vanaf 18 april jl. er is nogmaals gips gezet en hij moet morgen terugkomen. Vervanging nodig dus. Daar ik op dat moment nog op mijn vakantiebestemming geniet, stel ik dit uit tot vrijdag.
Op vrijdag trek ik het vervangingsregister open. Eenvoudig dat de meest recente versie nu via de website van Spectrum zo is op te vragen. Ik bel verschillende mensen af. Helaas zonder resultaat. Nog twee pogingen van een opa en een oma van kinderen van de school, maar ook zij kunnen niet.
Via de app van de collega's vraag ik of zij nog ideeën hebben, want de mijne zijn uitgeput. Omdat er net een nieuwe leerkracht is aangenomen voor groep 5 op de dinsdag en woensdag, probeer ik op aanraden van de duocollega van groep 5 deze meester(!). In eerste instantie krijg ik geen gehoor via de telefoon en geen reactie via app of e-mail. Uiteindelijk lukt het toch om contact te krijgen en hij wil het graag doen. Fijn! Klas bemand.
Een leerkracht van groep 3b is de komende week in Malawi met Edukans. Prachtige blog wordt er bijgehouden. Mooie belevenis. Dat betekent dus ook vervanging, maar dit is voor de vakantie al geregeld met de twee duo's van groep 3a. 
Op zondagavond kijk ik in mijn agenda naar de hele week. Wat staat er op het programma? Gesprek met leerkrachten Prismaklas, oudergesprek nieuwe ouders, belafspraak Snappet, het schoolondersteuningsteam over zorgleerlingen, een oudergesprek met ouders van een leerling. Donderdag is er managementoverleg en is de hele school op schoolreis. Uitzwaaien en als back-up op school zijn. Vrijdag is het juffendag. Alle leerkrachten vieren hun verjaardag. Die dag heb ik een coachingsgesprek.
Deze week komt ook de administratief medewerker op maandagochtend. Dat is fijn, want ze komt maar eens in de twee weken. Alle rekeningen, aanmeldingen en andere zaken worden dan weer netjes weggewerkt.
Goed, als ik dit weet, kijk ik wat ik morgen alvast kan doen. De ziekmeldingen en invallers bijwerken in het systeem van You Force. Het beantwoorden van veel mail, die ik in de vakantie bewust heb laten liggen. Flitsbezoeken starten morgen met een aantal groepen. Plan tweede locatie updaten, waaronder de bestelling van meubilair compleet maken. Er moet deze week alvast een agenda gemaakt worden voor de teamvergadering van de week daarop. De voorbereidingen van het MO. Er moet een afspraak gemaakt worden met drie collega´s over een beoordelingsgesprek. Het optimaliseringsplan moet bijgewerkt worden, wat is bereikt, waar moet nog wat aan worden bijgesteld en hoe.
Als ik alles op een rijtje heb gezet, keert de rust terug. Mijn koffie glijdt langzaam naar binnen. De zondagavond kan worden afgesloten, ik ben klaar voor de week. Wat zal de week gaan brengen?

Geocachen

Het begon al in 2005. We werden "besmet" door vrienden van de scouting, waarin we beiden actief waren en onze kinderen allemaal lid zijn geweest. Een leuke tijd, waar we deze hobby nog aan hebben over gehouden. Het ene moment wat vaker dan het andere. Maar intussen de 1000 gepasseerd.

Met een Garmin Colorado of een Etrex GPS, maar intussen ook met een app op een mobiele telefoon, kun je via coordinaten allerlei caches of afzonderlijke waypoints zoeken. Een boeiende intensieve bezigheid, vooral als je op vakantie bent in een nieuwe omgeving, is het altijd leuk om te kijken wat er in de buurt ligt.
Hoe werkt het? Heel eenvoudig.
Je gaat via de computer (of laptop, of tablet o.i.d.) naar www.geocaching.nl. Je registreert jezelf gratis. Voor een klein bedrag kun je premium member worden en krijg je iets meer toegang, maar dat hoeft niet. Je voert je woonplaats in en kunt van hieruit al kijken wat het dichtste bij jouw eigen woonplaats ligt.
Wanneer je de kaart kiest kunt je de plaats zoeken waar je ongeveer bent of de stad kiezen waar je in de buurt bent. Van daaruit kun je de dichtsbijzijnde caches zoeken.
Nu zijn er verschillende soorten caches te zoeken. De meest eenvoudige zijn die gemarkeerd zijn met het groene doosje, dit is een traditional, een enkelvoudige cache. Hierbij hoef je alleen naar het punt zelf hoeft toe te gaan. Maar vergis je niet, dat kan echt langs de kant van de weg zijn, maar soms moet je er echt welkilometers voor lopen, omdat je er niet met de fiets of auto kunt komen. Zo kan een groen doosje een snelle oppikker zijn, maar het kan ook veel meer moeite kosten, zoals wij in de afgelopen week in de Belgische Ardennen hebben gedaan.
Dan heb je multicache, deze bestaat meestal uit verschillende waypoints, waarbij opdrachten moeten worden opgelost, of gewoon moet worden doorlopen en je zo cijfers verzameld voor het eindcoördinaat. Deze zijn vaak leuk in een bos of midden in de stad. Ooit heb ik een tocht gelopen door Maastricht waarbij we langs allerlei gevelstenen moesten lopen. Fantastisch.
Dan zijn er nog puzzelcaches, deze zijn gemerkt met een vraagteken. Hierbij moet je een makkelijke of moeilijke puzzel oplossen. 
Dit zijn eigenlijk de belangrijkste drie verschilllende, er zijn ook nog earthcaches en eventcaches. De laatste horen echt bij een georganiseerd event.
Dan zul je zien dat de grootte van de caches heel verschillend kan zijn. De enkelvoudige zijn meestal klein, ter grootte van een filmkokertje. Maar soms is het een nano en dan is het echt goed zoeken. Vaak kun je met behulp van een hint de goede plek vinden. Het leukste zijn de echte legerkistjes met een klem aan de zijkant. Hier kunnen namelijk ook goodies in worden verstopt. Goodies zijn kleine hebbedingetjes. Vooral voor kinderen erg leuk, maar soms voor volwassenen ook.
Dan is de manier van verstoppen ook elke keer weer een verrassing. Het kan gewoon onderaan een lantaarnpaal onder een steen liggen, in een boomholte of een gat in de muur. Er kunnen ook creatieve manierenb bedacht zijn. In de holte van een paal, aan een katrol, heel diep, in het water of hoog, zodat je iets moet bedenken om erbij te kunnen. Alles kan. Laatst had ik er zelfs eentje die zo was gevonden, maar toen moest ik nog loggen. Het was verstopt in een flesje. Zie dat er maar eens uit te krijgen. 
Tenslotte kunnen er in caches ook Travel Bugs of Geocoins zitten met een eigen tracking nummer. Deze kun je opschrijven of meenemen en in een volgende cache verstoppen. De Travel Bug reist dan echt van het ene punt naar het andere. Een andere manier is zo'n tracking nummer op je auto plakken. Andere cachers kunnen deze dan loggen wanneer ze deze hebben gezien.
Een hobby die veel plezier geeft en waar je zelf ook een bijdrage aan kunt leveren. Zelf iets verstoppen of zelf een travel bug later reizen is gaaf. Ik heb een tijd lang een girafje als travelbug laten reizen. Mooi om te zien hoeveel kilometers zo'n ding maakt. Helaas is deze ooit zoekgeraakt.
Wanneer je een cache hebt gevonden schrijf je je (nick-)name in het logboek en later noteer je dit bij je eigen account op www.geocaching.nl. Zo kun je zelf bijhouden waar je allemaal bent geweest en hoeveel caches je al hebt gevonden.
Het leuke van het geocachen is dat je veel in de natuur aan het wandelen en fietsen bent en op plekjes komt, die je van te voren niet had bedacht. Verrassende mooie bijzondere plekken.
Mocht je na het lezen van dit geocacheverhaal zin hebben om eens te kijken of dit iets voor je is, ga dan eens kijken op www.geocaching.nl. Of maak een afspraak met ons en loop gewoon eens mee. We hebben al veel mensen laten kennis maken met deze leuke hobby. Voor kinderen erg leuk, eigenlijk leuker dan een wandeling met paaltjes, want aan het eind meezoeken en een beloning krijgen is pas echt vet!

Wat, hoe en waarom?

Het gaat om de kennis, de vaardigheden en de attitude. Je wilt weten wat er is en bestaat. Je wilt weten hoe het werkt, hoe het inelkaar steekt, hoe kan ik ermee werken? En je wilt weten waarom, je bent nieuwsgierig, je wilt de wereld om je heen ontdekken. In dat laatste gaat het om jouw houding t.o.v. de wereld om je heen.

Kennis kun je aanleren. Wanneer we de taxonomie van Bloom erbij pakken gaat dit om de eerste drie vaardigheden om je die kennis eigen te maken. De lagere orde van denken. Dit kan gemiddeld iedereen aangeleerd krijgen. Men zegt ook weleens: Iedereen kan leren lezen, al lukt dat bij de een sneller dan bij de ander. Denk hierbij maar aan Kees Vernooy (2002)

1.       Onthouden: Het kunnen ophalen van specifieke informatie, variërend van feiten tot complete theorieën. Een tafel van vermenigvuldiging uit het hoofd leren.

2.       Begrijpen: De vaardigheid om adequate betekenis te geven aan informatie. Begrijpen waarom 6 x 4 nu daadwerkelijk 24 is. ^x een groepje van 4 knikkers levert een zak van 24 knikkers op.

3.       Toepassen: De vaardigheid om kennis in nieuwe en concrete situaties toe te passen. Dit gaat nog een stapje verder. 

Ingewikkelder is het 

4.       Analyseren: De vaardigheid om informatie op te delen in onderdelen zodat de structuur kan worden begrepen en bestudeerd.

5.       Evalueren: De vaardigheid om de waarde van iets te kunnen beoordelen in relatie tot een bepaald doel.

6.       Creëren: De vaardigheid om met behulp van het geleerde nieuwe ideeën, oplossingen, producten te ontwikkelen.

Met deze vaardigheden kunnen leerlingen nog meer leren en kunnen we alle leerlingen een stapje verder brengen. Hoe mooi is dat?

Een oranje koek met spikkeltjes

Koningsspelen 2016. Dat betekent zingen, bewegen, hulpouders, oranje, rood, wit en blauwe kleren en een portie gezelligheid. 

Eerst startten de voorbereidingen door de sportcommissie. Daarbij hoorde het oproepen van hulpouders, het schrijven van een brief, het uitzoeken van sportshirts, het bbestellen van het ontbijt, het bedenken van een programma en het verdelen van taken.
De tijd die volgt gaan vele mensen in beweging om te zorgen dat alles gaat lopen. De commissie(leerkrachten) zelf en de ouders. De koppen gaan bij elkaar, ze zorgen voor een goed programma, inkopen, spellen, sponsorloop en parcour voor elke leeftijdscategorie, een sportmiddag.
Dan zijn de dagen zelf een lust om aan mee te mogen doen. 
De donderdagmiddag bestaat uit sportactiviteiten op drie verschillende plaatsen met drie verschillende leeftijdsgroepen. Alle kinderen hebben een mooie gezellig bewegende middag.
De volgende dag is de echte dag van de koningsspelen. Meekijken bij al die gezellige tafeltjes met placemat, bordjes, bestek en al het opgehaalde eten uit bekende dozen. Glunderende gezichten, volle monden en smulresten op de wangen zijn zichtbaar. Kinderen kletsen en knabbelen. Buikjes raken vol. Vele hulpouders zorgen dat alles gesmeerd verloopt.
Dan mag de televisie via digibord aan en kan koning Willem Alexander en koningin Máxima bekeken worden, die een speciale uitzending laten zien.
Dan mogen de groepen 1/2 naar de startblokken voor de sponsorloop. Vele ouders, opa's en oma's, oppassers en andere belangstellende moedigen aan en maken foto's of filmpjes. Een gezellige boel, waarbij de kinderen met stempelkaartjes rondjes rennen. De eerste ervaring van een sponsorloop voor vele van deze leeftijd.
Rondom de prachtige Zilvergracht starten de groep 3a, 3b en 4. Een verschil in atletische bouw en leeftijd is goed te zien. Aanmoediging door toeschouwers laat de kinderen nog harder lopen.
Tenslotte zijn de hoogste groepen aan de beurt. Zweetdruppels lopen langs de gezichten, jassen gaan uit en na een aantal rondes zie je de kracht afnemen, maar dat mag de pret niet drukken. Hier en daar loopt een leerkracht ook nog een rondje mee ter ondersteuning, onder aanmoediging van vele ouders.
Na afloop is er voor ieder kind een oranje koek met spikkeltjes. Heerlijk genieten van deze sportieve prestatie lopen alle leerlingen terug. Spullen worden door ouders en leerkrachten netjes opgeruimd.
Tijdens de lunch genieten we nog even na. Wat een goede organisatie. Wat hebben de kinderen heerlijk kunnen bewegen, gezellig met elkaar dit feest gevierd en zichtbaar genoten. Daar doen we het voor.

Leren lezen is belangrijk in je verdere leven

Lezen is belangrijk voor het welbevinden en succes in je leven. Daarom is het goed om kinderen zo jong mogelijk met geschreven taal in aanraking te laten komen. Zo zullen ze de wereld om hen heen leren kennen, ervaringen kunnen opdoen, nieuwsgierig worden, plezier beleven, leren onderzoeken en noem maar op. De wereld worden groter en beter te begrijpen. 

Het begint al heel vroeg als kinderen thuis lekker bij hun ouders op schoot of op de bank - leunend tegen een ouder - worden voorgelezen. Dan leren ze al dat taal geschreven staat, woorden zinnen maken en taal betekenis heeft. Daarnaast laat die taal zien dat het plezier geeft en iets oplevert.
Op de basischool of wellicht al op een peuterspeelzaal wordt dit proces voortgezet door langzaam maar zeker de bewustwording van letters en klanken zichtbaar en hoorbaar te maken. Hun eigen naam bestaat uit letters, maar ook de wereld om hen heen bestaat daaruit. De nieuwsgierigheid wordt bevredigd als ze de letters die ze zien ook een betekenis kunnen geven. Fonemisch bewustzijn is het bewust worden van die klanken die aan letters toebehoren en waarvan woorden gemaakt worden. Die woorden hebben betekenis. Met die woorden kunnen zinnen gemaakt worden, zodat er een verhaal, een uitleg, een recept of een gedicht ontstaat.
Doorgaans is groep 3 het jaar waarin het aanvankelijk leesproces op gang komt. Sommigen hebben het lezen al eerder geleerd. In Finland begint men een jaar later. Het is een gevoelige periode waarin leerlingen de leesstrategieen makkelijk oppikken. Voor een leerkracht - en ik spreek uit ervaring - een lust om te zien hoe leerlingen na de eerste hak- en plakoefeningen hun eerste nieuwe woordjes kunnen lezen en ontdekken dat er nog veel meer is. Het ene kind houdt van verhalen, een ander meer van informatieve boeken. Het maakt niet uit. Leerlingen moeten kunnen genieten van het lezen, want zo gaan ze meer leeskilometers maken en versnelt hun leestempo. Door het hogere tempo worden de mogelijkheden van het lezen groter en kunnen er weer leukere boeken worden gekozen.
In de groepen 1/2, maar eigenlijk al eerder thuis of op de peuterspeelzaal, worden er al verhalen voorgelezen en daarover vragen gesteld. Wanneer je daar samen over doorpraat wordt het begrijpend luisteren gestimuleerd. Vanaf de tweede helft van groep 3 komt er ook begrijpend lezen aan te pas. Welke zin hoort bij bij welk plaatje en wat is het gevolg in een verhaaltje. 
Zo wordt in de basisschool het technisch lezen, het leesplezier en het begrijpend lezen gestimuleerd en goed begeleid om van de leerlingen goede lezers en enthousiaste lezers te maken. Lezers die steeds beter begrijpen wat er wordt bedoeld. 
Het lezen komt in elk ander vak en elk ander onderdeel in je leven terug. Kijk op school maar eens naar de redactiesommen in de rekenles en de zaakvakken. Ook bij onderzoeken, werkstukken maken en presenteren hebben leerlingen de geschreven nodig om te lezen en zelf te verwerken. Later gaat dat nog verder als leerlingen andere talen leren, technische vakken krijgen en verder gaan op een beroepsopleiding of studie.
In het dagelijks leven is het fijn om de ondertiteling te kunnen lezen. Ik weet nog dat ik als kind niet snel genoeg kon lezen en de zin van de ondertiteling al weg was, coordat ik hem had gelezen. Dat voelt niet fijn, zelfs heel frustrerend, want lezen is één ding, het begrijpen en het verhaal volgen is zo niet nog belangrijker. Een recept lezen en van daaruit een maaltijd bereiden, een handleiding lezen en begrijpen hoe een apparaat werkt, de krant waarin het actuele nieuws uitvoerig wordt beschreven en niet in de laatste plaats de vele spannende boeken die de fantasie van iedereen aanwakkert.
Als kind van de toen nog lagere school, herinner ik me dat ik boeken voor mijn neus kreeg om te gaan stil lezen. Het boek had een bruine kaft, mocht ik niet zelf uitkiezen en had - en dat was nog het ergste - een achterhaalde spelling. Menschen met sch en zoo met dubbel oo. Ik deed dan altijd alsof ik zal te lezen, maar deed intussen niks. Ik vond er niks aan. Dat heeft bij mij een aversie tegen het lezen teweeg gebracht, dat ik gelukkig ruimschoots heb ingehaald.
Het is daarom zo ongelooflijk belangrijk dat er al op jonge leeftijd geinvesteerd wordt in het ontdekken van letters, het leren lezen, maar vooral dat lezen leuk is. Aantrekkelijk. Leer het lezen op vele verschillende manieren aan. Daarbij kan de digitale wereld ondersteunend zijn en voordelen hebben, maar er gaat toch niets boven het heerlijk op de bank wegkruipen met een papieren boek.  

Een toets is een bron voor meer informatie.

Januari. Het is de maand van de M-versies van de Cito-toetsen. De halfjaarlijkse check hoe de leerontwikkeling van de leerlingen ervoor staat en hoe leerkrachten onderwijs hebben gegeven.
Hoe zwaar moeten we de uitslagen van de toetsen nemen? Doen we dan recht aan ieder kind, aan iedere leerkracht en dus aan elke school?

Het blijft een ingewikkelde discussie. Toetsresultaten zijn belangrijk om de ontwikkeling van leerlingen te kunnen volgen. Goed kunnen analyseren welke doelen zijn behaald en welke actie we in het komende half jaar kunnen uitvoeren. Welke onderwijsbehoefte heeft deze leerling? Wat heeft hij van de leerkracht nodig? Wat heeft hij van zijn omgeving (klasgenoten, ouders, oppas,...) nodig? Hoe helpen we deze leerling verder, maar vooral hoe blijft deze leerling leren en ontwikkelen?
Ook de inspectie heeft een andere draai gegeven aan de inspectiebezoeken en een veranderd toetsingskader ontwikkeld. Het draait niet alleen om de onderwijsresultaten, maar om de school als geheel. Daarbij horen ook de kwaliteitscylus(planmatigheid), het onderwijsproces(didactisch klimaat), het schoolklimaat(pedagogisch klimaat) en het financiele beheer. Zelfevaluatie is daarbij van groot belang. Reflecteren met andere scholen.
Ondanks deze verandering, moet mij toch iets van het hart. De resultaten, die meetbaar zijn, blijven belangrijk. Deels ben ik het eens dat resultaten voor een groot deel te maken hebben de competenties van de leerkracht, de intern begeleider en de schoolleider. Om nu een klassengemiddelde wat ondermaats scoort hierop af te rekenen vind ik wat kort door de bocht. Het is altijd belangrijk om de waardes van de scoresgoed in kaart te brengen. Waar komt een groep en een individuele leerling vandaan, watis ermee gedaan, en hoe is het tot dat punt gekomen?
Al die regels van bijvoorbeeld een leerling die minder dan 2 jaar in Nederland verblijft, dyslexie heeft, een ontwikkelingsperspectief heeft of andere omstandigheden moeten we mijns inziens niet te strak in een keurslijf gieten. Bekijk waar een school mee bezig is, welke ontwikkelingen er zijn gemaakt en ga dan in gesprek hoe het wellicht anders kan. Laat die wijzende vinger nu eens wijzen naar de goede dingen en geef een school tijd en kans om zich te verbeteren.
Een minder goede leerkracht kun je ook niet ineens op straat zetten. Een zwangere of een zieke leerkracht moet vervangen worden. Van invallers kun je niet alle opvang verwachten en zeker niet ook nog eens de taken die vrij zijn gevallen. In zo'n periode staat de onderwijsontwikkeling stil. Dat geldt ook voor veel wisselingen of groei- of krimpscholen, die te maken hebben met zaken die moeten worden opgevangen.
Het is een goede ontwikkeling om ook het schoolklimaat net zo belangrijk in te schalen als de resultaten. Zorgelijk is wel dat nu alles voldoende moet zijn. En zo niet, wat dan?
Wat gebeurt er nu met de Citotoetsen? Leerkrachten gaan van te voren bekijken wat er gevraagd wordt en gaan zo bepaalde leesvaardigheden en aanpakken aanleren, die in de toets worden gevraagd. Met als gevolg dat de normeringen weer worden aangepast en zo blijven we achter de feiten aan lopen. Het klopt niet.
Dat scholen geinspecteerd worden lijkt me een goede zaak. Het gaat immers om de jonge mensen van de toekomst. Bekijk en check ook hoe zaken worden bereikt, wat de populatie meebrengt, hoeveel zorgleerlingen een groep telt, en zo zijn er vele facetten die een andere invalshoek geven. Geen excuus, maar in kaart brengen van een situatie. 
Ook de professionaliteit van de leerkracht is belangrijk. Onderwijs is in beweging en je vak bijhouden is goed voor jezelf en voor de leerling.
De Cito-toetsen zijn echter een bron van meer informatie om de school in kaart te brengen. Informatie over de leerling, de leerkracht, het onderwijs en hoe de school het op het gebied van resultaten doet. Daar moet op worden geacteerd. Dat is prima. Zorg wel dat de drive van een school, de flow van de leerkracht, de kracht van de intern begeleider en het enthousiasme van de directeur gestimuleerd blijft en ze door kunnen gaan met hun boeiende vak onderwijs. Het zou zonde zijn als dit ten koste gaat van het pedagogische klimaat. Leerkrachten hebben uit passie hun beroep gekozen. Geef ze de ruimte.

Bijzonder kind

Elk kind is bijzonder. Elk kind is uniek. Soms valt er ineens een kind op, omdat ze iets zegt of iets doet of zomaar alleen maar omdat het je aankijkt.

Voor het gemak noem ik haar Els. Els is een meisje van inmiddels 5 jaar en zit voor de tweede keer in groep 1. Ze is te vroeg geboren met cerebrale parese, een hersenafwijking, waarbij zij hinder ondervindt bij het lopen, ze draagt een spalk om haar linkerbeen, en bij het zicht van haar linkeroog, waarbij nauwelijks diepte en contrasten worden herkend. 
Els had het in het begin best moeilijk. Ineens op school en dan zoveel moeten doen. Gymnastiek dat niet zo makkelijk was. Naar de toilet was een opgave. Veel kinderen, die alles wel gewoon konden doen. En dan ook nog bepaalde tekeningen en plaatje niet goed kunnen onderscheiden.
Na een aantal maanden op school hebben we een arrangement aangevraagd bij het samenwerkingsverband. Hiermee hebben we de hulp in kunnen zetten van een onderwijsassistent, een groepsleerkracht en een gymleerkracht. Prachtige hulpmiddelen en expertise van een preventief ambulant begeleider van een specialistische school en de aansturing van een lokale onderwijsadviseur vanuit het samenwerkingsverband. 
Bij een groot overleg zitten er gemiddeld 10 mensen rondom de tafel om de hulp voor dit meisje op een gewone reguliere basisschool soepel te laten verlopen. Hoe mooi is dat.
Els heeft twee goed meedenkende ouders en een broertje - laten we hem Daan noemen - van 2.
Els komt in de afgelopen week naar me toe. Ze begint - in tegenstelling tot haar start, waarin ze me nauwelijks gedag durfde te zeggen - een heel enthousiast verhaal. Blij begint ze te vertellen. "Juf Hanneke, mijn broertje komt ook hier op school. Het papier is onder jouw deur geschoven. Als hij op school komt, dan zit ik al boven en Daan beneden." 
Haar ouders hebben het inschrijfformulier van Els ingevuld en bij mij onder de deur van de directiekamer geschoven. En hoe trots is deze grote zus, dat haar kleine broertje ook hier op school komt.
We weten alleen niet hoe lang Els het bij ons op school gaat redden met haar handicaps. Maar die pret ga ik haar niet ontnemen. 
Wat een heerlijk kind.

Gewone dingen die toch bijzonder zijn

Het is 31 december. De laatste dag van het jaar 2015. Een jaar van bijzondere gebeurtenissen(ook aanslagen, neerstorten MH17 en oorlog in Syrië)  droevige dingen (ziekte van mensen, overlijden) , vreugdevolle dingen en dingen die mij aan het denken zetten.
Vandaag blik ik even terug op dit jaar, maar kijk ook graag vooruit. "Wat de toekomst brenge moge..." is zo'n mooie zin uit gezang 293 van het oude Liedboek (van de nieuwe weet ik het nummer niet uit mijn boek.) Maar ben ook even bij 'gewoon' vandaag.

Vanmorgen stond ik op om wat oefeningen te doen voor mijn onderrug en heupen. Meegekregen van de fysio. De squad is daarvan een van de lastigste. Ik doe het toch braaf, want die houdingsoefeningen helpen me wel.
De krant wordt even vluchtig bekeken en zie dat Brussel en Parijs nog steeds in staat van paraatheid zijn. 
De kat van de achterburen verblijden met een bezoekje. Intussen een zakje voer opdienen en de kattenbak in orde maken, zodat ook zij - haar naam is Zaza - ook schoon een nieuw jaar kan beginnen. Wat zou ze zeggen als ze miauw roept? Heerlijk even kroelen en dan hup weer terug. 
Dikke knuffel aan manlief (zit lekker te lezen) en met boodschappentassen richting Delft. In de auto luisterend naar de Top 2000. Zo kunnen we als boodschappendienst voor mijn ouders zorgen. De broze mensen lopen voetje voor voetje het huis uit, strompelen de trap af (met stok) en stappen in de kleine compacte auto (die we toch nog maar niet hebben ingeruild). Het boodschappenbriefje in de tas die onder de arm geklemd zit.
In de grote supermarkt die op de kleintjes let, hebben we beiden twee boodschappen vol lekkers ingeladen. Met twee karren sjokken naar de lift, alwaar we richting de tweede verdieping zoeven. Nadat de tassen in de auto gesjord zijn, brengt papa de karren terug en de muntjes worden netjes opgeruimd.
Het zonnetje schijnt en die laten we deze oude mensen maar eens lekker opsnuiven. Even lekker de buitenlucht laten voelen. Heerlijk. Iets heel kleins, maar zo lekker.
Weer in hun huis drinken we koffie, eten daar een lekkere koek bij en ga ik weer richting huis om mijn lieve man te vergezellen. Hij is immers lekker vrij.
Onze boodschappen netjes opruimen. Luisteren wie er nog tot hoe laat thuis blijft en de aanvullende etenswaren in huis halen.
Dan rustig aan de thee. Dit rustig opschrijvend, denk ik aan dit warme huis. Wat heb ik het getroffen om zo'n lieve betrouwbare man te trouwen, zulke schatten van kinderen te mogen grootbrengen en zulke lieve ouders nog even een handje te mogen helpen. Daarnaast ook nog even mogen genieten van de kat van de achterburen, gratis.
Intussen worden de laatste 75 nummers van de top 2000 afgedraaid op Radio 2. Het ene nummer eerlijk gezegd mooier dan het andere, maar smaken verschilen. 
Terugkijkend op 2015 zie je een opnieuwstartende dochter, een geslaagde zoon, die ook werk heeft en nog twee uitwonende studerende kinderen. Lieve mensen die hun plekje aan het zoeken zijn in deze wereld, waar je ze zelfstandig deel van uit wil laten maken, maar ook wil dat het lieve warme mensen zijn, die iets kunnen betekenen voor anderen, maar ook goed zijn voor zichzelf.
Teun die zijn werk in Den Haag afsluit. Een zus die opkrabbelt, zieke collega's die hun weg weer moeten vinden. 
Teleurstellingen en mooie nieuwe hervindingen (is dat een woord?).
De school vergt veel, maar we gaan door. De groei begeleiden. De passie voor het onderwijs ben ik niet kwijt, de balans is nog niet helemaal in evenwicht, maar door meer rekening te houden met jezelf komt er een beter evenwicht, zonder jezelf te verliezen.
Kijken naar 2016 start er weer een nieuw fris jaar. Teun begint in Rotterdam, de school groeit, ouders worden brozer, vrienden komen langs, werk en school gaan straks weer in een bepaald ritme verder. De wereld draait gewoon verder en toch is ook dat bijzonder.
Ook dit jaar zullen er teleurstellingen en nare gebeurtenissen zijn. Laten we hopen dat we daardoor de mooie dingen beter zien. Genieten van mensen die het goed met je voor hebben. Het fijn hebben met elkaar. Blij zijn met wat je hebt (we hebben het immers echt goed!). Dat is de kunst van het leven. En zo zijn gewone dingen heel bijzonder. Besef dat elke dag, elk uur, elk mooi moment in je leven.