#onderwijs365dagen

De overheid heeft een aantal jaren geleden de quote “Leerkracht, elke dag anders” de wereld in geroepen. Het beroep van leerkracht moest wat meer inhoud en status krijgen. Is het gelukt? Ik denk het niet, gezien het feit dat er nu een lerarenregister moet komen en een schoolleidersregister al in het leven is geroepen. Toch houdt deze slogan me wel bezig. Je bent iedere dag wel op één of andere manier met dit mooie vak bezig. Daarom heb ik me ten doel gesteld om het jaar 2017 dagelijks een tweet met maximaal 140 tekens eruit te doen over onderwijs. Een bijzonder moment. Onder het kernwoord #onderwijs365dagen – behalve de eerste reeks, ik moest er nog een beetje inkomen – zie je de Onderwijs#x (x = het nummer van de dag van het jaar). Elke dag één tweet, welke keus heb ik gemaakt?

Het jaar 2017 is nu twee weken oud. De eerste week was lekker rustig, want toen was het nog kerstvakantie. Al merkte ik dat ook toen de raderen draaiden. In mijn hoofd hield ik overzicht en waren de voorbereidingen bezig om na de vakantie er weer volop tegenaan te kunnen.

De tweede week gebeurden er verschillende zaken die de gelederen bezig hielden. En dat is goed, want daarom ben ik immers aangenomen als schoolleider. Het leiden van een school. Overzicht. Verschillende leerlingen. Personeel. Ouders. Groei. Veranderingen. Doelen. Ambities. Onderwijskundig. Deskundigheidsbevordering. Het goede voorbeeld. Noem maar op.

Ik ben inmiddels ruim 30 jaar in het onderwijs werkzaam en ruim 6 jaar als schoolleider. Vele dingen gezien, maar nog lang niet uitgeleerd.

Wanneer ik een jaar lang dagelijks een tweet verstuur, ontstaat een compleet overzicht. Dagelijks probeer ik een mooi moment uit het onderwijs te pakken, maar het kan ook een opvallende gebeurtenis zijn. Iets wat me bezighoudt, een verdrietig moment of iets om trots op te zijn. Een beknopte verzameling van onderwijsgebeurtenissen, waardoor een globaal beeld ontstaat wat er in het onderwijs allemaal speelt. Wat er op onze school speelt.

Waarom doe ik dit eigenlijk? Ik houd van schrijven en ik houd van onderwijs. Hoe mooi is het dan om deze zaken te combineren. Bloggen is iets dat ik al een aantal jaren doe. Soms wat meer, soms wat minder. Twitteren doe ik sinds mei 2009, toen mijn vriendin dit had ontdekt, was ik nieuwsgierig geworden en deed ik mee.

Mijn kwantatieve doelstelling dit jaar is een gemiddelde van 1 blog per week te halen, maar daar komt nu de dagelijkse onderwijstweet bij. 365 tweets dus met de zoekfunctie #onderwijs365dagen.

Mijn kwalitatieve ambitie is om de positieve kracht neer te zetten voor wat betreft het onderwijs. Er is zoveel te doen om werkdruk en werkstress. Het biedt kansen om hier een tegengeluid te geven. Ik ben hierdoor geïnspireerd door het Twitteraccount van Filosoof (@filosoof) en het Twitteraccount Wijsheid (@dromenbetekenis). Zo had Filosoof vandaag nog een mooie Tweet: “Droom en volg je passies. Laat dingen gebeuren. Wijzig je koers. Dit zal je naar je bestemming leiden.” Daar kan ik over nadenken en van genieten. Ook mijn wekelijkse yogales hebben mij een rust gegeven, waarbij de balans weer terug is. Niet alle dagen 12 uur bezig zijn met onderwijs, maar het mag er wel zijn, want is boeiend, elke dag weer.

Hieronder de eerste veertien tweets van 2017 over die #onderwijs365dagen waar er iedere dag uiteraard meerdere dingen gebeuren. Immers onderwijs is iedere dag anders, gelukkig wel. Ik maak elke dag een keus wat ik in de 140 tekens wil laten zien over het onderwijs. Waar geniet ik van? Wat houdt mij bezig? Wat is opvallend? Wat is inspirerend? Vooral: Wat geeft positieve energie? Want dat hebben we nodig in deze drukke wereld.

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  9 uur geleden

Onderwijs#14 #onderwijs365dagen Zaterdag: Uitslapen. Er schiet me iets te binnen. Mail sturen naar mezelf om die zaken maandag op te pakken.

           

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  13 jan.

Onderwijs#13 #onderwijs365dagen Vrije dag. Kleine klusjes en regelingen

afhandelen. Voor de rest: Lekker vrij. O ja, even naar de fysio.

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  12 jan.

Onderwijs#12 #onderwijs365dagen Verslapen. Vervelend? Of genieten van een uitgeslapen gevoel. Fijn overleg over uitdagend onderwijs.

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  11 jan.

Onderwijs#12 #onderwijs365dagen MO: 8 directeuren, controller, bestuurder, managementassistente. Fijne sfeer. Goed overleg. Mooie ambities.

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  11 jan.

#Onderwijs365dagen Onderwijs#1 t/m Onderwijs#11 zijn geweest. Nog 354 te gaan. Wat speelt er? Wat wordt geleerd? Wat wordt ervaren/gezien?

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  11 jan.

Onderwijs#10 (van gisteren) Overleg met de TSO van de dependance. Mooi om zo meer over de zorg in beide organisaties te weten. Fijn contact.

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  11 jan.

Onderwijs#11 Overnemen van een kleutergroep is fijn om vooral dat verlegen kind eens goed te kunnen observeren en uit de tent te lokken.

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  9 jan.

Onderwijs#9 De eerste schooldag van 2017. Beste wensen. Versleep van meubels voor de schilder. Uitgerust. Nieuwe leerlingen. Mooi begin

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  8 jan.

Onderwijs#8 Geestelijk voorbereiden op de eerste werkweek van 2017. Wat moet? Wat mag? Wat kan? Wat wil ik deze week bereiken?

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  7 jan.

Onderwijs#7 Eerste interne memo van dit kalenderjaar 2017 verzonden aan de collega's. Opwarmertje voor een fris nieuw jaar. We gaan ervoor!

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  6 jan.

Onderwijs#6 Het blijft een vak wat mij dagelijks bezighoudt. Meestal in positieve zin: http://hanneke63.blogspot.nl/2017/01/mijn-moment-in-het-onderwijs.html?m=1 …

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  5 jan.

Onderwijs#5 #Kerstvakantie. Stukje fietsen. Langzaam weer op gang komen om maandag weer volledig fit aan de slag te kunnen. 

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  4 jan.

Onderwijs#4 Het is nog steeds #kerstvakantie. Een bezoekje aan mijn hoogbejaarde ouders (91 en 93) is heel gezellig en nuttig.

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  3 jan.

#onderwijs3 Er komen advertenties voorbij. Nieuwsgierig als altijd. Lezen. Wat ga ik ermee doen? Is de tijd rijp? Durf ik? Doe ik het?

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  2 jan.

#onderwijs2 (2/1/2017) Het maandelijkse alarm is geweest. Straatvegers ruimen rommel op. Ik draai me nog een keer om. #kerstvakantie

Hanneke de Frel ‏@hannekedefrel  2 jan.

Onderwijs #1 (1/1/2017) De rust is weer gekeerd. Kerstvakantie houdt nog een week aan. Mmmm.

Mijn moment in het onderwijs

Na de uitdaging die ik aannam - van iemand via Twitter - om mijn moment in het onderwijs te beschrijven loop ik al een paar dagen met de gedachte rond wat nu mijn moment is. Dat is nog niet zo eenvoudig. Wat is mijn moment? Of zijn er te veel mooie momenten en kan ik niet kiezen? Is het de eerste baan als juf, de bijlessen, werken als intern begeleider, ICTcoördinator of schoolleider? Ook wel, maar niet de essentie van mijn moment. Wat dan wel?

Vanaf 1985 ben ik werkzaam in het primair onderwijs. Verschillende groepen, verschillende scholen, verschillende functies en verschillende werktijdfactoren. Gevarieerde ervaringen met de groepen, scholen, collega’s en ouders. Er zijn mooie momenten en uiteraard ook momenten die minder leuk waren. Alles bij elkaar geeft het mij een rugzak vol bagage waarin ik nu mijn werk nog steeds vol passie kan en wil blijven doen.

Ik denk terug aan mijn allereerste school, waar ik na mijn stage zo ben ingerold. De eerste groep die ik had was groep 3 en dat vind ik nog steeds de mooiste groep van het basisonderwijs. De nieuwsgierigheid en de ontdekking. De kunst van het lezen.  De wereld die opengaat. De volledige overgave van de leerlingen die dat belangrijke stapje doen. Ze kunnen ineens lezen. Al starten leerlingen nu vaak wel al eerder in de kleutergroepen. In die tijd deed ik ook de RTopleiding ernaast.

De wisselingen van school. Goed om verder te kijken. Goed om je grenzen te verleggen. Wat is leuk, wat kan ik, wat vind ik niet leuk, waar ga ik mee door. Zo komen er ook andere functies. Computers hebben mijn interesse - nog steeds overigens - en zo deed ik rond 2000 een computeropleiding om ICTcoördinator te worden. Wonderlijk dat ik toen nog collega’s moest leren e-mailen. Het werk van een intern begeleider is mooi om zowel leerlingen als leerkrachten te kunnen volgen en begeleiden naar beter onderwijs voor de leerlingen. De stap naar schoolleider heb ik toen – mede door de stimulans van mijn echtgenoot – gemaakt naar een kleine school van (toen nog) ca. 100 leerlingen. Het zijn mooie leerzame momenten. En ik leer nog steeds.

Als fysiek-emotioneel mens brengen al deze ervaringen ook emoties met zich mee. Soms blij, soms verrast, soms verdriet of teleurstelling. Emoties die horen bij het hele leven. Toch kan ik met die emoties mijn momenten aanwijzen.

Dat begon al toen ik nog lang niet in het onderwijs werkte en met buurmeisjes schooltje speelde, winkeltje deed of andere zaken ging bedenken om hen dingen te leren en van hen te leren. Op vakantie picknicken met vriendinnetjes was daar ook een onderdeel van. Heerlijk om allerlei zaken te doen. Ik leerde daar zelf veel van. Communiceren. Sociale vaardigheden. Nieuwe dingen ontdekken.

In het onderwijs zijn het de momenten waarbij je met de leerling contact maakt en hem of haar een stapje verder helpt. Of ik nu de juf ben van een groep, de ICTcoördinator, de intern begeleider of de schoolleider, dat contact met die leerling, het zien ontwikkelen, leren, groeien, ontdekken, proberen, leren leren, vallen en opstaan, stimuleren, enthousiasmeren van al mijn leerlingen is voor mij het moment. Omdat er vele momenten zijn, zijn de meeste dagen ook mooie dagen in het onderwijs. Het geeft de dag een goede balans waarin de stress van werkdruk tegengas krijgt en tot een goed evenwicht brengt.

Als juf, maar ook als mens die liefde wil delen, zijn mijn momenten wanneer ik extra aandacht geef aan die onzekere leerling, uitdaging bied aan die knappe kop, een aai over een bol kan geven als ik zie dat een kind het moeilijk heeft. Dat geldt ook als remedial teacher. Als ICTcoördinator en intern begeleider ben je ook veel met collega’s bezig. Maar altijd met de leerling in mijn achterhoofd. Als schoolleider, waarbij veel zaken minder direct om de leerlingen gaan, zal het toch uiteindelijk om die leerlingen draaien. Nu sta ik elke morgen bij de ingang van de school en begroet alle leerlingen. Ik ken hun namen. Zij doen ertoe. Zij moeten zich veilig voelen en zo tot leren kunnen komen. Ik doe klassenbezoeken, loop door de gangen en ga in gesprek met leerlingen. Zo weet ik wat hen bezighoudt en kan ik ze ook nog weleens uit de tent lokken. Kleuters hebben regelmatig een themahoek op de gang, waarin ik me verplaats in hen en die nieuwsgierige leerlingen iets kom vragen. Datzelfde probeer ik te doen met de collega’s. Vragen stellen, belangstelling tonen en complimenteren. Ruimte bieden om te groeien en toch de grote lijn in de gaten te houden. Zo zijn er vele mooie momenten in het onderwijs.

Conclusie:

Mijn moment in het onderwijs is het contact met leerlingen, collega’s en ouders om hen iets mee te geven, maar ook van hen te leren. Dat kan van alles zijn. Kennis, een vaardigheid, maar minstens zo belangrijk zijn waardering, warmte en liefde. Zo kunnen ze tot volle ontplooiing komen en ik ook.

Lijstjes

We kennen ze allemaal: lijstjes. To-do-lijstjes, boodschappenlijstjes, wensenlijstjes, verlanglijstjes. Handig om een overzicht te krijgen. Er zijn zelfs kinderboeken geschreven over lijstjes. Met Lena Lijstje in de hoofdrol. Geschreven door Francine Oomen.
Maar wat te doen met de top 3 of 10 lijstjes van allerlei aard? De rangorde van lijstjes?

Oliebollenbakker
Ik werd getriggerd door het verhaal van een oliebollenbakker in den lande. Jaren geleden had hij de beste oliebollen van Nederland. Deze keer stond hij - ik dacht - op de 26ste plaats. Kon hij ineens niet meer bakken? Was er iets misgegaan? Welnee. Hij was nog steeds een hele goede oliebollenbakker. Misschien een andere jury, andere kijk of andere smaak. Je weet het niet. Tot zover niet erg. Wat ik wel erg vind is dat zo'n man daar behoorlijk van van slag was. Gewoon alleen door een ranglijst te maken en daar ineens niet zo hoog meer op staan.

Lijstjes algemeen
Waarom doen we dit eigenlijk? Lijstjes maken en de beste benoemen? Het gebeurt overal. De beste film, het beste boek, de sporter van het jaar en noem maar op. Het is prachtig als je wordt genoemd. Eervol. Prettig. Waardering misschien.
De keerzijde van de medaille is niet worden genoemd. En daar zit 'm nu juist de crux. Dan lijkt het op niet noemenswaardig, geen eervolle vermelding, dus niet worden gewaardeerd? Dát roept bij mij iets op wat niet goed voelt. Het schiet zijn doel voorbij.

Excellente scholen?
Precies hetzelfde gebeurt nu met de excellente scholen, excellente leraren en excellente schoolleiders. Niemand is 100% goed is alles, dat bestaat niet. Dan ben je een superschool, een superleraar of een superschoolleider. Als je in het één heel goed bent, moet je een andere competentie iets laten vieren. Neem nu bijvoorbeeld relationele kant en de zakelijke kant. Ben je goed in communicatie en relaties, zul je de zakelijke kant iets moeten loslaten. Andersom heeft een zakelijke schoolleider soms een blinde vlek voor de relaties van zijn personeel. 
Soms buig je iets meer naar de ene kant, soms buig je mee naar de andere kant.

Kracht en reflectie
Iedereen heeft zijn kwaliteiten. Iedereen heeft een kracht, iets waar hij of zij goed in is. De kunst is dat te zien en leren van elkaar.
Natuurlijk mag je trots zijn op iets wat je goed kan, maar durf ook naar jezelf te kijken, te reflecteren op zaken en niet achterover te leunen. Actie te ondernemen in wat beter kan. Door van elkaar te leren, open te staan en er met elkaar over in gesprek te gaan kom je veel verder dan jezelf alleen maar wel of niet op een lijstje te zien staan.

Leren van elkaar.
Vooral het niet op of onderaan een ranglijstje te zien staan doet de verkeerde dingen met mensen. De moed zakt in je schoenen, je voelt geen waardering, het vertrouwen zakt weg. 
Er moet juist ruimte zijn om te groeien. Vertrouwen. Verbinding. Leren van elkaar. Dat doe je doe iedere school, iedere schoolleider en iedere leraar te laten zien waar hij goed in is.
Het gaat immers niet om winnen of verliezen tijdens een sprotwedstrijd.
De oliebollenbakker heeft zijn goede oliebollen te danken aan bepaalde ingrediënten - kaneel onder andere - die goed zijn voor zijn speciale oliebol.

Ik kijk (voor-)uit naar 2017.

Het is 31 december 2016. We nemen afscheid van dit jaar. Voor de één een goed jaar, voor de ander een ramp. Voor de één een jaar met nieuwe mogelijkheden en kansen, voor de ander een jaar vol bedreigingen en verdrietige gebeurtenissen. Houd de kansen en mogelijkheden vast. Kijk vooruit.

Gisteren was ik bij de dienst van het afscheid van een bekende. Triest en ook mooi. Naar om te zien dat er mensen zoveel verdriet hebben om geliefd iemand waarvan ze definitief afscheid moeten nemen. Ik hoop dat mijn aanwezigheid het verdriet een klein beetje kan verzachten. Het gemis is zo groot.
Het brengt jezelf met beide benen op de grond. Het leven. De kwetsbaarheid. De mooie momenten. De liefde. De warmte. Het afscheid.
Intussen luister ik met een half oor naar de Top2000, waar vele liedteksten mijn oren binnenstromen. Nummers met een emotionele waarde. Misschien maakt het zo'n oudejaarsdag wel extra bijzonder.
Afscheid nemen van fijne dingen is altijd moeilijk. Als je van baan wisselt (hoe gezond dit ook is), als je verhuist, afscheid nemen van een jaar, maar het lastigste is wel het afscheid nemen van een dierbare.
Met zo'n dienst als gisteren waar velen al afscheid hebben moeten nemen, denk je aan diegenen die je zelf al hebt weggebracht. Ook aan mensen die je nog kunnen ontvallen. Het gebeurt steeds opnieuw. Je weet niet wanneer.
Ook 2017 gaat ons dingen brengen, waarvan we nog niet weten wat. We plannen veel zaken, de agenda staat al vol. We willen een heleboel, maar uiteindelijk komen de dingen op je pad en moet je daarop anticiperen. Wat ga je ermee doen?
Zo ook met het onderwijs. Onderwijs 2032 is mooi om over te dromen. Wat hebben de leerlingen van nu nodig om straks goed te functioneren? Dat is een ambitieus streven, maar we weten het niet. De maatschappij en daarmee de digitalisering verandert razendsnel. Hoe weten we wat er straks nodig is.
De ombuiging is begonnen. Niet alleen kennis, ook vaardigheden worden steeds belangrijker. Niet te vergeten de sociale competenties. Daarom is de pedagogiek en de didactiek beiden even belangrijk. De nadruk heeft te veel gelegen op resultaten, het is zaak om de golfbeweging weer iets terug te laten veren.
Het is mooi om met elkaar af te tasten wat er wordt verlangd van de nieuwe generatie. Wat hebben zij nodig? Wat hebben wij nodig om dit te realiseren? Hoe kunnen we in verbinding met elkaar een goede weg inslaan? Wij kunnen leren van die supersnelle smartphone-generatie. Zij kunnen leren van de parate kennis, een basis die toch handig is om bepaalde keuzes te kunnen maken.
Is 2017 ver genoeg om het levenspad verder goed te kunnen bewandelen? Voor de korte termijn wel. Over de lange termijn is het goed om ambities (lees: doelen) te hebben, maar... stel ze tijdig bij als het anders blijkt te zijn. En dan komt er opnieuw afscheid van oude gebruiken, traditionele gewoontes waar we zo aan vast houden.
Kijk vooruit en denk buiten de gestelde kaders. Durf. Leef. Neem afscheid van mensen, zaken en dingen en start opnieuw. Ook ik moet dat steeds opnieuw leren.
Het afscheid is bijna daar. Ik kijk (voor-)uit naar 2017.

Reactie op een basisschooldirecteur van een basisschooldirecteur

Dit bericht is van 18 december, welke ik verstuurd heb aan Komensky Post. Komensky Post is een initiatief om geluiden uit het onderwijs te laten horen. Daar wilde ik graag een bijdrage aan leveren. Allereerst was er een reactie in Trouw van een basisschooldirecteur. Komensky Post heeft mij gevraagd hierop een reactie te geven. Dat heb ik met alle plezier en de nodige kritische noten gedaan. En die noten moet je wel even kraken.

Ik werk niet mee aan een afrekencultuur

JAAP AKKERMAN, DIRECTEUR BASISSCHOOL

Daisy Mertens vertelt waarom zij zo gek was, zich in te schrijven in het lerarenregister (Opinie, 1 december). Ze is trots op haar beroep. Ze heeft de drive om zich constant te verbeteren in haar vak.

Niet voor het register, maar voor de kinderen die door ouders aan haar toevertrouwd worden. Vanuit die gedachte wil zij de professionele dialoog aangaan. Voor inschrijven in het lerarenregister moet je aantonen dat je bevoegd je vak uitoefent. Voor herregistratie moet je aantonen dat je je bijschoolt.

Als schoolleider primair onderwijs moet ik mij aanmelden in het schoolleidersregister en moet ik voor 1 januari 2018 geregistreerd zijn. Dat ik alle vereiste diploma's heb, is niet voldoende voor registratie. Ik moet de schoolleidersopleiding opnieuw doen, want schoolleidersopleidingen die voor 1 augustus 2014 zijn afgerond, zijn niet meer geldig. 

Nu moet ik gaan aantonen dat ik capaciteiten heb om een school te leiden.

Ik mag ook een assessment doen om aan te tonen dat ik capaciteiten heb om een school te leiden.

Ik ben 24 jaar schoolleider, met ervaring op meer scholen. Ik heb twaalf jaar een samenwerkingsverband 'Weer samen naar school' van 30 basisscholen en een school voor speciaal basisonderwijs gecoördineerd.

Ik heb mij al die jaren geschoold door cursussen te volgen, congressen te bezoeken, vakliteratuur bij te houden, professionele dialogen te voeren. Ik leid momenteel een school waar ik trots op ben. Betrokken ouders, een geweldig team, 240 leerlingen die met plezier naar school gaan. Een school die een sterke groei doormaakt in een krimpregio en prachtige resultaten te zien geeft.

Nu moet ik gaan aantonen dat ik capaciteiten heb om een school te leiden. Wat een gebrek aan vertrouwen. Ik doe daar niet aan mee. Mijn werkgever is dan verplicht mij per 1 januari 2018 te ontslaan, want ik ben dan niet meer bevoegd een school te leiden. Zover laat ik het niet komen. Ik stop er volgend jaar zelf mee.

 Ik wens niet mee te werken aan een afrekencultuur, waarin het meetbare het enige is dat telt.  Hoe kunnen beleidsmakers zoiets bedenken? En dat in een tijd waarin het zeer moeilijk is om capabele schoolleiders te vinden. Wanneer komt de tijd dat wij niet meer lijdzaam alles laten gebeuren? Wanneer komt de tijd dat er in het onderwijs gewerkt gaat worden aan herstel van vertrouwen?

Beste Jan, Beste meelezende onderwijs geïnteresseerden,

Wat goed om dit signaal af te geven. Goed om de keerzijde van alle registraties, transparantie en verantwoording of we wel goed genoeg zijn naar buiten te gooien. Ook ik ben het oneens met het systeem schoolleidersregister. Binnen mijn bestuur heb ik dit ook te kennen gegeven. Ik heb gesproken met Marja Creemers(directeur schoolleidersregister), Michel Rog (Tweede Kamer) en Pien van Willegen(van de POraad). Wat jij ziet als wantrouwen, zie ik als demotiverend.

Ik wil iets recht zetten, wat jou misschien nog over de schreef kan trekken om juist wel die goede directeur van die goedlopende basisschool te blijven, zodat we kwaliteit kunnen behouden en dit niet met het badwater van een register laten wegspoelen. Zonde!. Je stelt dat jouw bestuur de verplichting heeft om je te ontslaan, als je niet meedoet. Dit is niet terecht. Zij mogen uiteindelijk wel beslissen of ze je ontslaan of niet. Dat staat los van dit register, ook al wordt dit genoemd in de CAO. Een bestuur zal toch wel gek zijn om een goede directeur te ontslaan? Ik hoop van harte dat je je nog bedenkt, want de kreet om te stoppen met alles vast te leggen hebben we in deze tijd hard nodig.

Wat beweegt mij om op jou te reageren? Allereerst werd het mij gevraagd door een lid van Komensky Post. Daarnaast intrigeert het onderwerp mij. Dat zal ik uitleggen. Ik ben van nature een nieuwsgierig, over het algemeen opgewekt mens met een sterk doorzettingsvermogen. Het brengt mij ook bij het halen en brengen van informatie over leiderschap, wat ik nodig heb om een school te leiden. De ene keer is dat wat meer, de andere keer is dat – om wat voor reden dan – wat minder. Die deskundigheidsbevordering zit – zoals je zelf ook terecht aangeeft – in allerlei zaken. In veranderingstrajecten op school, het bijhouden van je vakliteratuur, een korte of langere opleiding  of zelfs een master.

Nu stelt het schoolleidersregister – en dat strijkt tegen mijn haren in, en ik heb best een hele bos – dat de kwaliteit van een schoolleider/directeur omhoog gaat als hij aan bepaalde criteria voldoet, dit vastlegt, dit verantwoordt en die zich laat valideren. En daar gaat het fout. Waarom?

Ten eerste wordt iets dwangmatig opgelegd. Je moet ineens ergens aan voldoen, terwijl je hier al aan voldeed, anders was je geen schoolleider.

Ten tweede zijn er opleidingen en cursussen geaccrediteerd en anderen niet. De hele santekraam aan opleidingen zijn zich nu in allerlei bochten aan het wringen om maar aan bepaalde (en zijn dat de goede?) criteria te voldoen.

Ten derde moet je aan drie thema’s in vier jaar tijd hebben gewerkt en deze moeten zijn gevalideerd, anders verloopt je registratie. Je moet steeds opnieuw je capaciteiten en ontwikkelen verantwoorden. Nonsens natuurlijk. Alsof je de hele dag uit je neus zit te eten. Een school leiden vergt al ontwikkeling van je zelf, voortdurend anticiperen op de situatie, overzicht houden en de goede keuzes maken.

Ten vierde heb ik me laten vertellen dat 40% van de schoolleiders dit niet uit zichzelf doet en 60% wel. Waarom dan niet sturen op die 40 % en laat niet de andere 60%, waartoe ik mezelf reken, niet de dupe worden en letterlijk gedemotiveerd raken van deze dwangmatige keurslijf-strategie.

Ten vijfde kun je ook een master volgen. Let wel: Als 1 onderdeel van de drie thema’s. Met een master hoef je bij mij niet meer aan te komen. Ik heb er twee behaald, een hele klus, maar een derde volgen kost ook nog eens zo’n 15 euro, te duur dus voor een schoolbudget. Bovendien denk ik niet dat ik nu nog hele andere dingen ga leren met nog een master, een  onderzoek doen heb ik immers al twee keer gedaan.

Ten zesde zijn er altijd nog de besturen die moeten toezien op het functioneren van schoolleiders. Pak deze groep dan aan, als het daaraan schort.

Ten zevende is het vertrouwen in de schoolleider hierdoor geschaad. Hij werkt niet meer autonoom, moet zich richten tot een steeds terugkerend valideringssysteem, waarvan ik me afvraag of de “substantiële ontwikkeling” - waar het schoolleidersregister zo prat op gaat en de term mij doet gruwen - steeds in zo’n  grote mate aanwezig is. Hij moet zich voortdurend bewijzen.

Er zijn ongetwijfeld nog meer redenen te bedenken, waarom het hele verplichte karakter van een register geen goed plan is. Ik begrijp niet welke schoolleiders hiermee akkoord zijn gegaan. Toch heb ik een kleine ommekeer gemaakt, door toch in het hol van de leeuw te stappen en met het hele cirsus mee te doen.

Dat begon in 2014 met de registratie. Dat heeft al met al 9 maanden geduurd, voordat ik überhaupt geregistreerd kon worden. De opleiding die ik had genoten stond namelijk niet in het systeem en moest nog gecontroleerd worden. Uiteindelijk werd ik in november 2014 geregistreerd. Achteraf heb ik daar natuurlijk spijt van, van de verplichte registratie is pas vanaf 1 januari 2018, in dat jaar moet ik me alweer herregistreren en heb ik een extra cyclus doorlopen ten opzichte van veel collega’s. Daar moeten ze sowieso maar een coulance regeling voor treffen en dit rekken tot 2022.De starters blijven zich toch wel ontwikkelen, daar hoeven ze in Den Haag niet bang voor te zijn.

Omdat ik al wat opleidingen achter de rug had, besloot ik het traject “Informeel leren” te doorlopen. Dit heb ik nu twee keer gedaan. De tweede keer is een stuk beter bevallen dan de eerste keer. Er kon meer doorgevraagd worden. Het leuke van dit traject is het gesprek met twee collega-directeuren uit een heel andere regio in Nederland (wat de reistijd wel weer lang en duur maakt, maar dat terzijde), die met hele andere trajecten bezig zijn. Te luisteren naar het soort school, de dingen waar ze tegenaan lopen en de veranderingstrajecten waar ze mee bezig zijn, zijn mooie verhalen met een brok ervaring die je kunt meenemen naar je eigen school.  Ook de feedback die je krijgt van je collega’s, de vragen die je krijgt en je aan het denken zet, zijn waardevolle momenten.

Intussen doe ik zelf nog een coachingstraject om mijn eigen persoonlijkheid en rol als schoolleider te versterken, maar dit komt niet terug in mijn validering. Een cursus “Lead like a champion” (gaaf om te doen trouwens) leert mij om weer anders tegen data aan te kijken, maar ook dit is slechts een onderdeel van een nieuw thema, en ook deze moet weer worden uitgewerkt tot een validering. Misschien kan ik deze niet eens gebruiken, want het onderwerp “Persoonlijk leiderschap” heb ik al afgerond. We gaan het zien. Vakliteratuur komt nergens als losstaand iets terug, maar moet ook weer bij een ontwikkeling worden gevoegd. Wat heb je ermee gedaan? Verantwoording, wantrouwen misschien, maar vooral bereik je hiermee die 40% die niets doen? Ik geloof het niet. Die bedenken namelijk wel weer wat om hier gemakkelijk vanaf te komen. Het gaat mijns inziens om de intrinsieke motivatie waarom je een bepaalde cursus of een bepaalde ontwikkeling doorloopt. Wanneer ik intrinsiek gemotiveerd ergens mee aan de slag ga, ga ik ervoor, wil ik er dolgraag van leren, staan alle luiken open om informatie en feedback binnen te halen.

Conclusie:

Ik zie wel degelijk pluspunten in het schoolleidersregister, leren van elkaar, net als in een school, waarbij een team van elkaar moet leren. Het lijkt me ook leuk om op bezoek te gaan bij andere scholen dan die van mijn eigen bestuur. Kijken bij een school die in een bepaalde ontwikkeling al verder is. Mooi.

Wat niet goed is, is de dwang, het registreren, het valideren, het accrediteren van opleidingen, het moeten voldoen ergens aan. Laat dat gewoon aan het bestuur over. Pak de rotte appel aan bij de bron, waar het desnoods niet goed zit. Laat de schoolleiders die in alle vertrouwen en autonomie van zichzelf verder ontwikkelen lekker hun werk doen. Intrinsieke motivatie zorgt ervoor dat iemand veel verder komt dan dat iets van buitenaf wordt opgelegd. Zij kunnen dondersgoed reflecteren op zichzelf.

Hanneke de Frel

Schoolleider basisschool (van inmiddels 245 leerlingen) in de Randstad.

Een leven lang leren.

Het weekend is voor onderwijsmensen een tijd van ontspanning, maar ook een tijd van bezinning. Heb ik de afgelopen tijd de goede dingen gedaan. Wat ging goed? Wat kan beter? Een terugblik en een vooruitblik. Nadenken over de toekomst. Wat willen we dat leerlingen leren? Die cyclus blijft zich herhalen en zo blijven ook volwassenen voortdurend leren. Zo ook met de Wet Werk en Zekerheid, die nu wat lucht heeft gebracht in het onderwijs, maar geen doekje voor het bloeden mag zijn. Waar is de structurele oplossing?

Afgelopen week kwam het semi-verlossende woord om toch de komende drie maanden, de maanden waarin de meeste griepverschijnselen zich openbaren - wij hebben de eerste griepgolf al gehad, maar goed -, de Wet Werk en Zekerheid op te schorten voor de griepgevallen van maximaal twee weken.
Moeten we hier blij mee zijn? In ieder geval wel even voor nu, maar hoe gaan we straks verder? Is dit een zoethoudertje voor nu? Is dit een ad hoc beslissing om de gemoederen te bedaren? En hoe straks verder?
Werkend in een krimpend bestuur met vijf personeelsleden in een tijdelijke schil die voortdurend worden ingezet voor invalwerkzaamheden, is het niet mogelijk dit aantal door deze nieuwe wet te vergroten. Niet wenselijk, wil je dit bestuur gezond houden. Met krimp-  en groeischolen en enkele scholen die stabiliseren is het goed inschatten wat wel en niet mogelijk is. Daarbij komt nog dat de ene invaller wel geschikt is voor een vaste baan binnen een team en de ander niet.
Natuurlijk is het goed om invallers een kans te geven. Toch denk ik dat een wet als deze juist averechts gaat werken. Waarom?
Een school belt vaak de vaste invallers die goed bevallen en die de school kent. Andersom is het voor de invallers fijn om op een school te werken waar zij al bekend zijn. Voor groepen is het fijn om te weten dat meester X of juf Y weer komt, want die is bekend. Juist deze mensen bouwen een band op met school en leerlingen. De school weet goed wat het in huis heeft.
Nu dat steeds iemand anders is, gaat dit ten koste van het onderwijs. Het worden steeds meer dagen van 'bezig houden' i.p.v. dat de lessen gewoon goed worden gegeven. En de vaste leraar mag na zijn/haar ziekte gaan 'puin ruimen' en de noodzakelijke dingen weer oppakken, die zijn blijven liggen, want die doet een invaller niet.
De Wet Werk en Zekerheid biedt kansen, maar nog meer bedreigingen. Het is niet goed voor het onderwijs. En de inspectie heeft er geen boodschap aan als een leerkracht vervangen moet worden of er zijn andere omstandigheden waarop bepaalde kwaliteit niet voldoet. Dus wat dan?
Ten eerste: Zorg allereerst voor het terugdraaien van deze wet voor het bijzonder onderwijs. Openbaar onderwijs heeft al geen probleem, want daarvoor geldt het niet. Op zich al vreemd.
Ten tweede zal er goed bekeken moeten worden wat echt bijdraagt aan goed onderwijs. En welke administratie is daar nu wel of niet precies voor nodig.
Ten derde zal er meer geïnvesteerd moeten worden in het vak leraar, als het lerarentekort gaat doorzetten. Investeren in
1. meer handen van onderwijsassistenten,
2. werkdrukvermindering*(1 ,
3. nog betere arbeidsomstandigheden (bijvoorbeeld geld voor deskundigheidsbevordering staat nu op 500 euro per jaar per fulltimer, is rijkelijk weinig; maar ook de aanschaf van materialen voor de groep, luchtkwaliteit, ...),
4. conciërges of ander personeel dat kan kopiëren, koffie zetten, etc.
5. gymnastiekbevoegdheid in het PABO-diploma, waardoor de druk minder is tijdens de eerste jaren,
6. ruimere financiële middelen om goed mee te kunnen ontwikkelen in een digitale maatschappij (scholen lopen vaak achter de feiten aan),
7. ruimere middelen voor het realiseren van verandering binnen de school (bijvoorbeeld een andere richting, nieuwe methodes,
8. ruimere middelen ten aanzien van meubilair (mag 1x per 20 jaar vervangen worden).
Ten vierde zal het vak zelf zijn aanzien meer terug moeten krijgen. De professional draagt aan, adviseert en bepaalt. De ouders zullen hierin een meer luisterende houding moeten aannemen. Een school zal altijd het beste voorhebben met de leerling en samen bereik je nu eenmaal meer.
9.Werkdrukvermindering door bijvoorbeeld het aantal lessentaken te verlagen en ook goed in te schalen hoe het met extra taken is geregeld.
10. gelijke salariëring van PO en VO.

Kortom, er is nog werk aan de winkel binnen het onderwijs en niet alleen met de wet werk en zekerheid, er staat nog meer op stapel. Welke minister en welke staatssecretaris durft de uitdaging aan na 15 maart 2017?

Het wordt opnieuw weer maandag en gaan we vol enthousiasme naar de school waar het gebeurt, naar het onderwijs dat zo hard nodig is en naar een wereld voor lerende mensen: Van klein tot groot, van jong tot oud, van onervaren tot ervaren, van arm tot rijk, en in alle variëteiten van culturen. Wat een boeiende wereld.

Dichten en rijmen in Sinterklaastijd

Sinterklaas. Een tijd van rijmen, gedichten schrijven en een zenuwslopende race om iets op papier te schrijven. Niet voor mij, want ik vier geen Sinterklaas. Het hoeft dus niet en toch kriebelt het. Dus wat doe je? Toch iets voor je collega's maken, mijn dochter helpen en heel subtiel meekijken en meeluisteren naar allerlei rijmelarijen en zuchtende mensen. Intussen ontstaat er een glimlach op mijn gezicht.

Het hoeft niet en toch doe ik mee.
Woorden zinnen, meer dan twee
Borrelen letterlijk en gedwee
Vanuit de computer op hier in beeld.
Het kabbelt, het krabbelt, het ontstaat
Het grabbelt, het knabbelt, het vergaat
Ik schnabbel en babbel, ze liggen op straat
Intussen heb ik me niet verveeld.

Woorden zinnen, zinnen woorden
Touwen binden tot lange koorden
Kunnen zinnen ook vermoorden?
Wat schrijf je in Sinterklaastijd?
Letters tot woorden en zinnen krijgen.
Zinnen tot gedichten en verhalen rijgen.
Verhalen tot poëzie laten dreigen?
Genieten van rijmende gezelligheid?

Het rijmpje of gedicht.
Krijgt een eigen gezicht
Soms rijmt het en soms niet

Dichten denken dansen doen
Draaien drammen dribbelen dromen
Woorden wensen wagen wiebelen
Zinnen zweven zwieren zuiveren
Letters lopen langs lijnen

Schrijven
van letters,
woorden en zinnen,
Verhalen en vele gedichten
Schrijf

Spelen met blokken

Blok blok
Blok blok
T
O
R
E
N
Bouwen
H
O
O
G
Blok blok
Blok blok
M U U R

                          blok

                       blokblok

                    blokblokblok

                  blokblokblokblok

               blokblokblokblokblok

            blokblokblokblokblokblok

         blokblokblokblokblokblokblok

      blokblokblokblokblokblokblokblok

   blokblokblokblokblokblokblokblokblok

Blokblokblokblokblokblokblokblokblokblok

BL     BL      Blokkendoos      BL     BL     Touw
OK    OK                                OK    OK

B

L
O
K       v

K          a
E              l
N                 t
T
O                       o
R                           m
E
N

        T  O  L      E N       B  R  O  K  K  E  N

Blokkenhoek

Dagelijks loop ik er langs. Kinderen genieten. Bij ons op school staan ze op de gang. Veel leerlingen uit groep 1/2 genieten ervan. Drie groepen 1/2 maken er gebruik van. Bouwen na of bouwen zelf. Op elke basisschool vind je wel zo'n hoek. Een van de hoeken in de groepen 1/2, voorheen de kleuters. Wat gebeurt er in zo'n hoek? Waarom is dit zo'n gewilde hoek? Wat is hier zo leerzaam?

De blokkenhoek heeft een bepaalde aantrekkingskracht. Misschien meer voor jongens dan voor meisjes, maar daar heb ik eigenlijk geen bewijs voor. Ik zie beiden vaak in deze hoek bouwen, nabouwen, zelf bouwen, tellen of sorteren. Kinderen genieten van de blokken en maken eerst rijen of torens en vervolgens muurtjes en gebouwen. Ze voelen aan de blokken, draaien en stapelen. Ze bouwen met de blanke ongekleurde blokken met hun eenvoudige vormen.
In onze bouwhoek op school spelen vaak twee of drie kinderen. Samen spelen, samen bouwen, overleggen wat ze gaan bouwen of gewoon naast elkaar spelen.
Waarom is die bouwhoek zo leuk? Concreet materiaal waarmee kinderen iets kunnen creëren. Samen iets maken. Alle blokken op de grond in een lange rij of juist boven op elkaar. Ze creëren iets in de ruimte, waar je omheen kunt lopen, tussen kunt zitten of op kunt staan. Kinderen ontdekken zichzelf ten opzichte van de blokken en andersom.
Soms bouwen ze na van een bouwtekening of een plattegrond. Dat zijn dan vaak de leerlingen van groep 2. Zij krijgen inzicht in het nabouwen van een tekening.
Wanneer het spel is afgelopen of er moet worden opgeruimd is het een kunst op zich om alle blokken weer in de dozen terug te krijgen. Dat moet precies passen. De lange blokken, de platte blokken, de vierkante en de driehoekige. Het is passen en meten.
Een blokkenhoek/bouwhoek is daarom enorm leerzaam. Samen spelen, blokvormen leren kennen, tellen, passen en meten, voelen, verschillende manieren bedenken wat je kunt bouwen en tenslotte op de goede manier weer opruimen.
Wanneer ik langsloop vraag ik vaak "Wat zijn jullie aan het bouwen?" Soms krijg je een antwoord als "een dierentuin", "een garage" of "een toren". Kinderen geven soms hetzelfde antwoord, maar soms ook verschillende antwoorden. Kinderen spelen samen of juist naast elkaar (vaak zijn ze dan nog wat jonger). Soms gebruiken ze poppetjes bij hun spel, soms gaat het alleen om het gebouw, de toren of het nabouwen van een bouwtekening.
De vier blokkendozen die bij ons op school staan worden vervolgens - met enige krachtsinspanning - op elkaar gestapeld en netjes tegen de muur gezet. Soms mogen ze hun bouwwerk laten staan. Soms maak ik een foto en staan er twee trotse kinderen naast.
En ... meisjes of jongens, ze sjouwen zich een bult. Toch krijgen ze de vier zware dozen altijd weer op elkaar, alleen of met z'n tweeën, netjes tegen de muur. Misschien is de grootste regelaar wel een toekomstige bouwcoördinator.