Kwetsbaarheid

Kwetsbaar opstellen, je bloot durven geven, iets van jezelf laten zien, jezelf durven geven aan anderen, dat is iets dat niet voor iedereen vanzelfsprekend is.


Eerder schreef ik al eens over de kwetsbaarheid van het leven. Als ziekte of pech jouw leven beschadigd, kun je daar vaak niet zo veel aan doen.
De kwetsbaarheid van onszelf is misschien veel lastiger. Hier kunnen we namelijk wel invloed op uitoefenen. Het is iets dat we in het onderwijs goed kunnen gebruiken om kinderen dingen te leren. Wanneer je iets over jezelf vertelt in de klas, merk je dat er meer verbondenheid ontstaat met de kinderen. Zij gaan ook iets over zichzelf vertellen en er ontstaat een relatie, een verbinding. Er worden ervaringen gedeeld.
Toch is jezelf kwetsbaar opstellen helemaal nog niet zo eenvoudig. Je laat daarmee iets zien, wat je misschien helemaal niet wilt, dat een ander het ziet. Je schaamt je ervoor. 
In het dagelijks leven gedragen wij ons vaak zo, omdat de omgeving daarom vraagt. We kleden ons daarnaar. We reageren zoals het hoort.
In dat opzicht kunnen we nog iets leren van kinderen. Zij zijn vaak puur en eerlijk als het gaat om reacties, gedragingen, ideeën en verhalen. Zij maken van hun hart geen moordkuil. Is dat de reden waarom kinderen sprankelend en onbezorgder door het leven gaan?
Als volwassenen kunnen we daar wel iets van leren. Het heeft ook zijn keerzijde. Als volwassenen hebben wij geleerd om ons te gedragen, te beheersen en aan te passen. Je kunt niet zomaar "he dikke" over straat roepen. Het is beleefd om voor een ander op te staan in de bus. Sommigen dingen doe je niet en andere dingen weer wel. Er zijn ons waarden en normen aangeleerd. 
Hoe kunnen we ons dan toch kwetsbaar opstellen?
Het gaat erom iets te laten zien van jezelf, waar je misschien niet zo goed in bent. Om bij mezelf te beginnen: Ik was vroeger niet zo'n fanatieke lezer, ik kon het ook niet zo goed. Tot op de dag van vandaag, merk ik dat nog. Omdat ik nu veel moet lezen en veel informatie tot me moet nemen, heb ik het mezelf wel aangeleerd. Maar ik kan niet snel lezen, heb daar nog altijd de tijd voor nodig. Dat geeft verder niet, ik heb dat geaccepteerd.
Een aantal jaren geleden vertelde ik in een klas, dat ik een broer heb met Asperger en een broer die is overleden. Kinderen luisteren ernaar, kijken hoe jij reageert, letten op jou en reageren daar weer op. Een meisje kon zich heel goed inleven. Die zei meteen: "Dan hebben uw ouders ook veel meegemaakt." 
Zo heeft iedereen dingen, die je niet zo vaak vertelt, dingen die je moeilijk vindt, dingen waar die niet trots op is, misschien zelfs wel voor schaamt.
Om kinderen de ruimte en de gelegenheid te geven om over zichzelf te praten, maar ook om als leerkracht iets van jezelf te laten zien schep je een band. Die verbinding geeft het onderwijs een diepere dimensie. Samen delen waar je over in zit. Gevoelens uiten. Zorgen bespreken. Moeilijke dingen proberen op te lossen. Het maakt het onderwijs boeiend.