Werkdruk

Het is weer een hot item in onderwijsland: WERKDRUK. Uit een recent onderzoek van DUO kwamen de volgende resultaten over het basisonderwijs naar voren: 84 procent ervaart een hoge of zeer hoge werkdruk en 41 procent vindt die niet acceptabel. Dat is fors! Er deden 655 leerkrachten uit het basisonderwijs mee aan dit onderzoek. Eén op de vier leraren zegt gezondheidsklachten te hebben die vermoedelijk aan het werk te wijten zijn. Eén op de drie leraren komt naar eigen zeggen 's ochtends niet uitgerust op zijn werk.


Bovenstaand resultaat is ronduit verontrustend. In de grote steden schijnt het erger te zijn dan elders, maar toch blijft het aantal veel te groot. Dit moet wel veel geld kosten om allemaal te kunnen blijven bekostigen.
Als ik naar mijn eigen school kijk, merk ik ook aan de collega's, dat er een flinke werkdruk ervaren wordt. Let wel: Het wordt ERVAREN. De vraag is in hoeverre dit realistisch is.
Nu is het onderwijs geen 9 tot 5 baan. Er zijn tijden waarin je lange dagen maakt, flink moet voorbereiden, nakijken en administreren, vergaderingen en extra taken moet doen. Daar tegenover staat een flink aantal vakantieweken. Toch zie ik ook in de praktijk, dat leerkrachten een hoge werkdruk ervaren. We lossen het niet op met het bijhouden van elk uur dat je met onderwijs bezig bent.


Is de werkdruk hoger dan vroeger? Zo ja, hoe komt dat?
De eerste vraag is meteen al lastig. Het lijkt of er steeds meer moet in het onderwijs, maar sommige dingen worden ook steeds makkelijker en handiger. Gingen wij vroeger ook niet bij elk kind op huisbezoek, wat toch snel anderhalf uur per kind kostte? Reken maar uit, als je een groep hebt van 25 kinderen, dat ben je bijna 40 uur per jaar kwijt aan huisbezoeken. Rapporten die allemaal geschreven moesten worden en tegenwoordig digitaal verwerkt kunnen worden scheelt ook een hoop tijd.
Toch denk ik, dat we de eerste vraag uiteindelijk met ja moeten beantwoorden, juist omdat mensen het als werk ervaren. Van elk kind moet er genoeg geregistreerd zijn, een doel opgeschreven staan, een plan uitgewerkt, gesprekken met ouders worden gevoerd, intern begeleiders die tijd vragen voor de groepsbespreking, de voorbereidingen op een digibord, het e-mailverkeer dat dagelijks aangroeit en ga zo maar door. De inspectie vraagt om gegevens en wil ook nog dat de scores stijgen. Dat levert druk op, niet alleen voor de leerkrachten. Nascholing wordt steeds belangrijker, want stilstand is achteruitgang; maar dat moet wel ingepland worden.


Het maakt het er niet makkelijker op, maar misschien wel leuker? Het onderwijs wordt zoveel interessanter als je meer weet hoe het komt dat een kind niet scoort of als je een kind in de klas hebt met dyspraxie. Hoe kun je als leerkracht een kind helpen? Wat heeft dit kind nodig? Dat is een spannende en boeiende weg, ook al zal soms blijken dat een kind misschien beter af is op een andere school.


Wat het niet leuk maakt is dat de aandacht zo bovenop de scores ligt van de kennisgebieden, waardoor de sociale vaardigheden naar de achtergrond worden gedrukt. Dan heb ik het nog niet eens over de creatieve vakken of het bewegingsonderwijs. Dat is jammer, want we zijn en blijven een basisschool. Daar wordt de basis gelegd. Ik hoop dan ook dat dit een golfbeweging is, die straks weer de andere kant op zal bewegen.


Werkdruk en stress moeten ook weer in een golfbeweging naar achteren worden geschoven en leerkrachten moeten weer voldoening halen uit hun baan als juf of meester. Ze moeten weer kunnen genieten van het vak. Waarom wilde je ook alweer leerkracht worden? Wat kun jij kwijt in je vak? Wat zijn de krenten uit de pap die jouw werk zo leuk maken?


Werkdruk is een verkeerde balans. Je doet meer dingen die moeten en minder dingen die je leuk vindt. In elk werk zijn er dingen die moeten en die minder leuk zijn. Bekijk eens wat er vandaag moet en wat eventueel morgen kan. Zijn er dingen die jij vindt dat ze moeten of moeten ze ook echt?
Een voorbeeld is nakijken. Sommige leerkrachten vinden dat ze koste wat het kost, alles moeten nakijken. Is dat zo? Wat zou er gebeuren als je eens een keer niet nakijkt? Zit er dan een ontslag aan te komen?


Ik heb makkelijk praten, want ik ervaar ook best werkdruk, maar ik vind het niet erg. Dat komt omdat ik mijn werk leuk vind. Ik haal er meer energie en voldoening uit, dan dat ik de stress ervaar. Ik hoop dat anderen dat ook weer gaan doen. Positief denken, voldoening, energie, tevredenheid, acceptatie en zo zijn er nog meer woorden en gevoelens die ervoor kunnen zorgen dat het fijn is om te mogen werken in het onderwijs. Het is zelfs een voorrecht!


Werkdruk? Maak je niet druk!