De octopus

Zwemmend in een grote oceaan kan een octopus rondzwemmen en alles bekijken, veranderen in de kleur van zeewier om te camoufleren, in een rots te veranderen om te jagen op prooi, zich goed verstoppen onder het zand, zijn zuignappen ergens aan vastzuigen en een donkere kleur afscheiden en daarmee iedereen in het pikdonker te hullen.

Lopend door de school kan een directeur omzien naar leerlingen en leerkrachten, zien wat er geleerd wordt en stimuleren van de lerende organisatie. Hij ziet de ouders en spreekt hen via raden of anderszins. Hij inspireert en creëert.

Natuurlijk verschiet een directeur weleens van kleur als er zich ‘s morgens twee ziekmeldingen aankondigen en de oplossing niet voorhanden is. Het kan ook zijn dat een leerkracht op maandagochtend binnenstapt en vertelt dat ze gekozen heeft voor een andere baan buiten het onderwijs. Het gebeurt. Deal ermee.

De directeur kan er ook voor kiezen om als een rots in de branding op te treden. Hij fungeert als een stootkussen. Hij biedt bescherming voor alles wat de school de school binnenkomt. Hij filtert en zorgt ervoor dat leerkrachten hun werk voor de kinderen goed kunnen doen. Onderwijs, daar gaat het om.

Iets moois regelen en een prooi bespringen door bijvoorbeeld leuke boeken aan te schaffen, iets bijzonders te regelen Voorde teamleden om hen een goed gevoel te geven, zij moeten het doen, de directeur moet er zijn voor hen.

Zal een directeur zich weleens verstoppen? Terugtrekken en ruimte geven aan anderen. Leerkrachten moeten de kans krijgen om hun talenten in te zetten en mogen zich ontwikkelen.

Zuignappen laten vastzuigen waar dat nodig is en loslaten wat het kan. Verantwoording dragen en al die tentakels vloeiend laten bewegen.

Het aantal tentakels is vaak niet toereikend. Ook al kunnen er een aantal zaken losgelaten worden, het blijft een inspirerend spel met vele taken en verantwoordelijkheden bij een goedlopende school. Als er iets aan de hand is, zoals: een zoektocht naar onderwijsbehoeften, een leerkracht met een lastige privésituatie, een groep zonder leerkracht, getouwtrek bij het samenwerkingsverband of een ouder die grote zorgen heeft om zijn kind, dan zijn die acht tentakels niet genoeg. Er is meer nodig.

Een directeur als een octopus met (af en toe te weinig) tentakels die druk bewegen. In de school en daarbuiten. Zoekend naar het allerbeste onderwijs voor zijn leerlingen.

Maar ... Als het lerarentekort nog grotere vormen gaat aannemen, leerkrachten voor iets anders kiezen, het onderwijs een fors beslag legt op de energierekening van (al!) het onderwijspersoneel en zij niet de beloning krijgen die mensen laat kiezen voor dit mooie vak, ontstaan er donderwolken. Er ontstaan hiaten. Een octopus schiet dan in de verdediging door inktzwarte stof uit te scheiden.

Wat kan een directeur? Wat kunnen leerkrachten? Wat kunnen scholen voor signaal afgeven? Er is niet veel keus al doen we dit liever niet. Staken is een noodsprong, een inktzwarte stof die dreiging laat zien. Iedereen in de omgeving heeft er last van. De ernst is duidelijk, ook al baalt de omgeving van het zwarte water.

Er zijn ingrijpende maatregelen nodig, die verder rijken dan investeringen in zij-instromers. Niet alleen voor grote steden, maar ook de randstedelijke gebieden hebben moeite het hoofd boven water te houden.

De octopus zwemt verder. De tentakels blijven bewegen. Zuignappen zuigen vasten laten los. Nu maar hopen dat al die bewegingen van de octopus worden gewaardeerd, die inktzwarte kleur gezien wordt en de investeringen in de toekomst van de wereld niet uitblijven.