Flow

Gisteren zat ik op de tribune te kijken naar een basketbalwedstrijd van mijn dochter. Tijdens die wedstrijd zie je dat het in sommige perioden beter gaat en bijvoorbeeld het derde kwart alles mis gaat. Gelukkig hebben de dames de wedstrijd toch nog met 4 punten gewonnen.

Je ziet dat als het goed gaat, de spelers in een flow raken, net alsof ze een energieshot toegediend krijgen ,een gevoel van zelfverzekerdheid bezitten en de adrenaline in de goede banen stroomt. Alles zit mee, er is goed spel en de doelpunten zijn raak. Heerlijk om te zien overigens.

In zo'n flow voel je je sterk, krachtig, je kunt alles aan, je bent alert en verricht moeiteloos datgene waar je mee bezig bent. Je bent geconcentreerd en presteert op de top van je kunnen. Flow ontstaat door een combuinatie van uitdagingen, de benodigde vaardigheden en toewijding.

Dit zie je terug in het dagelijkse werk op school, in de studie en in de huishoudelijke bezigheden, ja zelfs in contacten met familie en vrienden. De ene keer zie je er als een berg tegenop, de volgende keer kost het je nauwelijks moeite.

Dat heerlijke gevoel van ergens in op gaan en de tijd vergeten merk je ook in de klas, als er lekker gewerkt wordt of als je bezig bent met een geweldig project, waar jij alle energie in wil steken en daar ook zelf weer energie uithaalt. Er komt zo een inspiratie op gang van heerlijk ideeen op doen en steeds enthousiaster worden. De manier waarop je met uitdagingen omgaat, bepaalkt het geluksgevoel.

Maar kun je dit gevoel van buitenaf stimuleren, voeden of opwekken?

Een geluksprofessor zegt dat wij mensen het gelukkigst zijn als we helemaal opgaan in een spannende, moeilijke activiteit waar we van genieten. Dan hebben we een piekervaring, ook wel flow genoemd. En het mooie is: daarvoor hoef je niet op vakantie te gaan om te skydiven, te bungeejumpen of in een snelle achtbaan te zitten. Want flow ervaar het vaakst en het snelst... op het werk, en hier dus: in de school!

Een flow heeft te maken met je eigen gevoel, omstandigheden, omgeving, contacten, middelen,etc. maar we kunnen daar wel een beetje in sturen door de volgende regels in acht te nemen:

1 Bepaal een duidelijk doel.

2 Ontdek de reden waarom je iets wilt creëren.

3 Bedenk een passende uitdaging.

4 Zoek een optimale werkomgeving.

5 Werk in een blok tijd aan één ding.

6 Vermijd onderbrekingen en afleidingen.

7 Leer effectief werken met je gereedschap.

Zelf herken ik hierin op mijn werk voorbeelden, al moet je op school ook veel kunnen schakelen en is punt 4 niet altijd stabiel. Thuis werkend aan de studie werkt dit zeker positief. Kinderen zijn eraan gewend, dat als ik ergens mee bezig ben, heel geconcentreerd daaraan kan werken en er zelfs een bom kan ontploffen naast me zonder dat ik op- of omkijk. Hetzelfde geldt voor het schrijven van een stukje voor deze blog. Afmaken, een bepaalde schwung hebben om ervoor te willen gaan.

Het is dan ook een voorrecht om op een school te werken, waar van alles gebeurt, maar waar er zeker sprake is van een flow. Ook al moet ik het gereedschap (punt 7) nog goed weten in te delen en te organiseren. Waar een wil is, is een weg.

Weekend, tijd van loslaten!

Het einde van de werkweek: weekend. Omdat ik zelf 4 dagen werk, op vrijdag vrij heb, zou voor mij het weekend nu al begonnen moeten zijn. Het is immers donderdagavond. Natuurlijk is dat enerzijds wel zo, want ik werk van maandag t/m donderdag. Anderszijds is er natuurlijk nog een heleboel te doen. Is het niet het werk (dat nog niet af is, ik moet nog een agenda maken voor de teamvergadering) of de studie (waar nog een verslag ligt te wachten, dat afgemaakt moet worden), dan zijn het wel de huishoudelijke werkzaamheden in een druk gezin (de was stapelt zich telkens weer op en de koelkast is alweer leeg).

Dit weekend zal de aandacht wat verdeeld moeten worden, want tussendoor zijn er ook nog een aantal feestjes.

Allereerst: Morgen wordt onze tweede zoon 18. Een geweldige (bijna) volwassen leeftijd van iemand die ons toch ook nog hard nodig heeft. Maar hij doet nu een opleiding (HALO), gaat zelfstandig daar heen, zoekt een stageplek, regelt een heleboel (eet ook een heleboel, om en nabij de 16 boterhammen op een dag) en heeft een schat van een vriendin.

Morgen is ook mijn broer jarig. Dat zal ook 's avonds nog een een extra gebakje opleveren en wat gezelligheid van familie.

Zondag bereikt mijn moeder, die altijd de zonzijde ziet en een heleboel positieve energie uitstraalt (zou ik iets van haar hebben?) een leeftijd van 86 jaar. Fantastisch om dat met een mannetje of 25 familieleden (kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen) te mogen vieren.

En dan... is het weekend weer voorbij en begint er weer een drukke werkweek vol gesprekken, post, verslaglegging, voortgangsgesprek, klassenbezoeken, functioneringsgesprekken, e-mail, beleidsmaking, inspiratie, vergadering, stukje leesinstructie volgend, interactie, regeling verhuisdagen, een bezoekje aan de NOT, etc. etc.

Nee, ik verveel me niet, maar soms zou een moment van rust wel welkom zijn. Dan is zo'n weekend, ondanks het feit dat deze drie dagen duurt bij mij, eigenlijk te kort. Of zou ik dit weekend dan toch niet goed invullen? Misschien moet ik meer leren loslaten. Morgen is er weer een dag.

25 jaar in het onderwijs

Ding dong. Het is kwart over 8 's morgens. Ik ben boven, nog in mijn knalroze flanellen pyjama. Heerlijk warm. Beneden hoor ik Jos zeggen dat er "politie" voor de deur staat. Huh? Politie? Hoor ik dat goed? Ik ben vast nog niet helemaal wakker. Wat zou er aan de hand zijn? Is er weer ingebroken in de straat en komen ze vragen of wij iets hebben gezien? Heeft een van de jongens wat uitgevreten? Schrik. Ze roepen mijn naam. Ik loop naar beneden.

De marechausse staat voor mijn neus met een brief waar mijn naam op staat. Nog steeds een beetje zenuwachtig over wat er aan de hand is pak ik de brief aan, open de envelop en de eerste woorden die bij mij binnen komen zijn "U wordt dringend verzocht...". Verder kijkend gaat er ineens een belletje rinkelen. O, wacht even. Ik begin te lachen. Het is niet waar.

Ik moet me meteen aankleden en meekomen. Niet meer van de schrik, maar wel van de spanning schiet ik gauw in een paar kleren die al klaarliggen. Hup, hup, een borstel schiet door mijn haar. Wat gaat er gebeuren? Mee in een jeep van de marechaussee? Mijn liefhebbende echtgenoot staat te grijnzen, hij was gewoon op de hoogte!

Tijdens de rit naar school stuur ik nog snel even een Twitterbericht en krijg meteen twee reacties terug van mensen die me feliciteren.

Vlakbij de school moeten we nog even wachten tot het tijd is, en dan rijden we met zwaailicht en flink wat alarmerend geluid de wijk van de school in. Ik word uit de auto gelaten, toegezongen en mag door de erehaag van deze lieve kinderen lopen. Nog steeds verbazing alom.

In de aula staat er een stoel klaar. Omdat het koffieochtend is, zijn er genoeg ouders die kunnen meegenieten. Er hangen plakkaten in de school met de tekst: "Juf Hanneke, al heel lang.... juf!" Ja, ik zit precies vandaag 25 jaar in het onderwijs. Leuk natuurlijk, maar dat dit zo zou uitpakken was totaal buiten mijn verwachting. De verrassing is des te groter, als je gehuld in een safaripak en hoed door de school mag banjeren, mag genieten van zingende kinderen, mooie tekeningen, gedichten, bloemen, giraffen en een boek vol mooie verhalen van alle kinderen en collega's in ontvangst mag nemen. Hoe gaaf is het als je net 5 maanden op een nieuwe school werkt en zo fantastisch wordt onthaald en er van de collega's nog een cadeaubon voor een bezoek aan de dierentuin in Emmen is geregeld. Ja, ik mag zelf giraffen gaan voeren. Dit voelt goed. Bewondering voor de ontvangst, het geregel, de geheimhouding(ik had echt niets in de gaten), de cadeaus en het arrangement door de safari. Ik heb echt een superbaan!

Balans

Balans  is een bepaald evenwicht. In een bekende reclame van een zuivelproduct wordt dit op het gebied van eten mooi in beeld gebracht door een pak zuivel te balanceren.

De nadruk op de vakken lezen, taal en rekenen is goed. Resultaten schieten omlaag. De professionals zijn  wellicht niet goed meer op de hoogte. De kennis gaat achteruit. Nederland staat nu ergens op de 10de plaats in de wereld als het gaat om de kennis.
De balans is opgemaakt. Het evenwicht is zoek. Resultaten op het gebied lezen, taal en rekenen blijven achter. Daar moet natuurlijk actie op worden ondernomen. vZeker als je kijkt naar de kennis t.o.v. andere landen. Nederland zakt naar een tiende plaats. Dat kan niet. Nederland doet het slecht.
Is dat zo? Doen wij het slecht? Dat is de vraag. De balans van kennis en vaardigheden ligt nu meer op de vaardigheden. Is Nederland niet veel mondiger geworden door de nadruk op de spreektaal te richten? Zijn we met z'n allen door de komst van allerlei digitale media niet communicatiever geworden?
Er worden presentaties gemaakt, mondelinge contacten gelegd, digitale connecties gelegd en meer gediscussieerd dan vroeger.
Toch is het goed om de golfbeweging nu weer even te verleggen en de kennis van lezen, taal en rekenen onder de aandacht te brengen. Want als die lees-, taal en rekenresultaten naar beneden gaan, gaat straks ook communicatie achteruit, de relaties tussen mensen kunnen hierdoor verstoord raken en zo kunnen er andere problemen ontstaan m.b.t. vaardigheden op het sociale of creatieve vlak.
Betekent niet dat we aan de sociale, muzikale, creatieve, digitale kant niets meer moeten doen. Je kunt deze dingen combineren. De balans moet weer even worden gevonden om de resultaten van de kennisgebieden niet verder te laten dalen en zelfs omhoog te brengen, maar wel zo dat ook de sociale vaardigheden, de creativiteit, de muzikaliteit, de motoriek en de computervaardigheden het niet moeten ontgelden.
Hoe mooi kan onderwijs zijn, door het lezen en cooperatief leren te combineren, door rekenen te laten oefenen op de computer, door muziek en taal met elkaar te verbinden of door met aardrijkskunde een project op te starten waarbij de sociale vaardigheden ook een aandeel hierin krijgen. Mogelijkheden genoeg. Maar we moeten het wel willen zien.
En, soms is het leren van iets weleens saai, neem bv. de tafels van vermenigvuldiging, maar ze zijn wel verdraaid handig en noodzakelijk om ook de verhoudingen, breuken en procenten te kunnen begrijpen en daardoor kun je ook weer beter je boodschappen doen, toch?

Vasthouden en loslaten

Wat willen wij onze kinderen leren? We laten ze dingen vasthouden, die we belangrijk vinden, we leren ze dingen los te laten, die ze moeten verwerken.
Welke dingen zijn belangrijk genoeg om vast te houden? Het allereerste begin is het gezicht van hun vader en moeder, lichamelijk contact in de vorm van een knuffel, maar ook de tafels van vermenigvuldiging. Allemaal dingen die we letterlijk of figuurlijk vasthouden. Zo houden we ons ook vast aan tradities, gewoontes die al van generatie op generatie doorgaan. Neem nu bijvoorbeeld het nieuwjaarsconcert uit Wenen, waar overigens nu ook vrouwen aan mee mogen doen in een nieuw kostuum (lijkt een beetje op de mannenkostuums, maar OK), waar onze ouders ook al naar keken. Wij zetten het op nieuwjaarsdag toch weer aan. Maar ook het schansspringen vanuit die Duitse plaats met die prachtige maar moeilijke naam: Garmisch Partenkitchen. Ik weet niet of ik het goed heb gespeld, maar ook dat zijn dingen die we onze kinderen laten vasthouden en meegeven.
Zijn er dan ook nog dingen die we los moeten laten? Jazeker. De snelle digitale tijd leert ons, dat we oude apparaten moeten loslaten. En als we dit zelf niet doen, leren onze kinderen wel aan ons dat we die ouderwetse dingen niet meer moeten gebruiken. Zo worden we door onze kinderen gedwongen dingen los te laten, maar andersom komt het ook voor. Wij leren onze kinderen om te gaan met nare gebeurtenissen. Niet om ze te vergeten, maar om ze los te laten, zodat je weer verder kunt. Herinneringen mogen behouden blijven. Met name die mooie, ontroerende, fantastische, rendabele, groeiende, warme, liefdevolle en gezonde herinneringen. Andere nare of verdrietige ervaringen moet je loslaten, maar niet voordat je er er toch iets van meeneemt om er iets van te leren.
Je neemt al deze dingen mee als bagage voor je verdere verloop in het leven. Je leert, het inspireert, het motiveert, het verandert je en het maakt iets in je wakker.
Dus houd vast aan die dingen die jij belangrijk vindt, maar laat los waar je iets anders mee wilt. Dat leren wij onze kinderen. Succes het komende jaar! 

Beste wensen

Iedereen wenst elkaar de beste wensen voor het nieuwe jaar. Elk jaar opnieuw doen we daar weer aan mee. Waarom doen we dat eigenlijk? Wensen we op andere momenten elkaar niet het beste? Is het een soort felicitatie, dat we weer een jaar hebben overleefd? Is het een vorm van gedag zeggen rond Oud & Nieuw? Een stukje communicatie in deze virtuele wereld?

Een en al onduidelijkheid. Maar ja, wat geeft het, als de bedoelingen goed zijn, je er niemand kwaad mee doet, elkaar ontmoet op een nieuwjaarsreceptie en dat leuke kaartje weer ontvangt van een verre tante?

Gisteren zei mijn dochter nog in de bioscoop, dat ze het vroeger altijd zo spannend vond om naar de bioscoop te gaan. Datzelfde gevoel had ik bij Oud & Nieuw ook altijd. Het is toch altijd even een bijzonder moment. Het is net als bij de viering van Sinterklaas met de paplepel ingegoten. Een bepaalde nostalgie naar boven halend, dat ieder jaar weer terugkeert.

Ook onze kinderen op school leren we - naast al het taal, lezen en rekenen - onder andere de vieringen van Sint, Kerst en Oud & Nieuw. Tradities die we ze willen meegeven. Mooie momenten om naar terug te kijken. Een stukje cultuur, die we ze niet willen onthouden.
Dan wil ik er toch aan mee blijven doen. Een stukje cultuur in ere houden, meedoen met een goede traditie en de communicatie tussen mensen in stand te houden. Stel dat niemand dit meer zou zeggen tegen elkaar.
De allerbeste wensen voor een mooi en gezond 2011!

Terugblikken en vooruitkijken

In deze tijd van het jaar, tussen Kerst en Oud&Nieuw is er een tijd gekomen om eens terug te kijken op het afgelopen jaar en vooruit te kijken naar wat komen gaat. Waar sta je? Wat is bereikt? Wat wil je nog? Hoe verder? Zit je op de goede plek?

Naar het onderwijs kijkende ligt er een lange tijd achter mij met hoogtepunten en dieptepunten. Om een positieve draai te geven aan de dingen die gebeuren, is het goed om te leren van de dieptepunten en te genieten van de hoogtepunten. Zo is het al jaren genieten van de reacties van kinderen. De onverwachte uitlatingen, de verbaasde gezichtjes, de warmte die zij zo puur kunnen uitstralen.

Toch wil je verder in het onderwijs en de verdieping ligt dan in Remedial Teaching, ICT, interne begeleiding. Zo ervaar ik dat onderwijs meer is, veel facetten heeft en zo een machtig mooie organisatie is, waar het natuurlijk blijft draaien om de kinderen. We willen die kinderen wat leren. En of dat nu taal, lezen of rekenen of juist een stukje creativiteit, muzikaliteit of sociale vaardigheden, het blijft een geheel aan kennis en vaardigheden, waarmee de kinderen straks een zelfstandig bestaan mee kunnen leiden.

Allemaal mooi, waar waar moet dit heen in 2011? Moeten wij de virtuele wereld als aanwinst beschouwen of is het intermenselijke contact veel belangrijker? De waarheid ligt in het midden en zal voor iedereen anders zijn. De een heeft een hekel aan de computer, een ander heeft juist nu de mogelijkheid om te communiceren. Maar eigenlijk kunnen we niet meer zonder.

Het is goed om de kennis nu weer even te richten op lezen, taal en rekenen, het zijn belangrijke vaardigheden, maar we moeten de balans in de gaten houden en oppassen dat we niet doorslaan naar alleen maar te kijken naar de opbrengsten. Ook voor de inspectie ligt hier het gevaar op de loer om scholen alleen maar te beoordelen naar de cijfers en de te meten resultaten. Goede contactuele eigenschappen zijn niet te meten. De sfeer in de school, het vertrouwen tussen leerkracht en leerling, het zicht op de derde wereld en gevoelens zijn allemaal belangrijke items van veiligheid en geborgenheid. Moeten we deze dingen dan allemaal maar in de ijskast leggen? Nee, dat lijkt me niet. Natuurlijk hoeft het niet altijd feest te zijn. Er moeten ook dingen gebeuren. Maar zeker een basisschool, het woord zegt het al, heeft de taak om een goede, gedegen, maar vooral ook veilige en warme basis mee te geven aan de kinderen in deze hectische en soms ingewikkelde tijd. Een mooi doel voor 2011.

Geluk

Wat is geluk? Het vinden van een klavertje vier? Het winnen van de Lotto? De laatste aanbieding in handen krijgen?
Wat betekent het als we gelukkig zijn? Liggen in de zon? Trouwen met je grootste liefde?
Geluk of gelukkig zijn kan worden omschreven als tevreden zijn met de huidige levensomstandigheden of met het leven zoals zich dat nu presenteert. Hierbij kunnen verschillende positieve emoties hun werk doen: vreugde, vredigheid, ontspannenheid, blijdschap, rust en vrolijkheid.
Wanneer voelen wij ons gelukkig of denken we dat we geluk hebben? En hoe lang kan het gevoel van geluk stand houden?
Het lijkt me moeilijk om constant een gevoel van geluk te ervaren. In het hele leven komen naast geluk, blijdschap, rust en liefde ook spanningen, teleurgesteldheid, boosheid, verdriet en andere emoties voor, waarbij we het geluk niet zodanig ervaren. Een prijs in de lotto winnen kan een moment van geluk opleveren, maar kan de volgende dag alweer verdwenen zijn.
Geluk heeft ook te maken met het tegenovergestelde van ongeluk. Wanneer je hebt ervaren dat je kachel stuk is, voel je het geluk als de kachel het wel doet. Wanneer je een miskraam hebt gehad, voel je het geluk nog harder binnenstromen als er uiteindelijk een kind op de wereld wordt gezet. Dat laatste geluk is een ander soort, een dieper geluk. Misschien wel het echte geluk?
De een zal geluk ook anders ervaren dan de ander. Een arme kerel, die een briefje van 20 euro vindt, is de koning te rijk en voelt zich heel gelukkig op dat moment. Iemand die rijk is, zal misschien blij zijn als hij een heel groot kerstpakket krijgt, maar misschien ook niet.
Op school kennen we ook vormen van geluk. Als iemand hard heeft geleerd voor een geschiedenisrepetitie en hij haalt een hoog cijfer, voel je je gelukkig. Toch is dit een ander gevoel van geluk als dat je een vriendje of een vriendinnetje hebt in de klas, die bij jou komt spelen of als je een feestje viert met meerdere vriendjes of vriendinnetjes. Maar ook het samen een school zijn met alle collega's en ouders is een vorm van geluk.
Het intermenselijke geluk lijkt meer waarde te hebben dan het materiele geluk. Het lijkt dieper te zitten en ook langer aan te houden. Is het dan andersom ook moeilijker? Ik denk het wel. Het kost dan ook tijd om dit weer een goede positieve kant op te buigen en misschien moet een kind of een leerkracht dan van school veranderen of van werkplek wisselen. Daar is niets mis mee. We zijn allemaal mensen. Allemaal mensen, die op zoek zijn naar een stukje geluk. En soms moet je dan echt geluk hebben met de plek waar je opgroeit, waar je werkt, waar je woont, wie je tegen komt en met wie je omgaat. Soms moet je ook op zoek gaan naar geluk, op zoek naar een andere plek, andere mensen, ander werk of een andere omgeving.
Als je geluk hebt, kun je geluk met elkaar delen. Dan heb je geluk met nog meer geluksgevoel. Samen die momenten delen, die fijn zijn, die gezelligheid geven, die grappig zijn en die warmte geven, maar ook samen het verdriet of nare ervaringen delen, dat geeft pas geluk. Geluk is samen, het tegenovergestelde van ongeluk.
Een gelukkig 2011!

Meer tijd voor tijd.

"Ik heb een tweede horloge gekocht om meer tijd te hebben, maar het werkte niet." Zo grapte onze oudste zoon laatst. Een ander reageerde met: "Ik heb mijn horloge stilgezet, maar dat werkte ook niet." Wat werkt dan wel?

Misschien moeten we denken aan de Engelse term "Quality Time". De tijd die je hebt moet men goed gebruiken. Dat ervaar je inderdaad wanneer je het druk hebt. Je tijd wordt beter ingedeeld. De minuten worden beter benut. En soms sta je ineens verrast dat er eind van de dag toch nog tijd over is voor iets leuks.

Maar is dat de oplossing? Als we alleen in "quality time" bezig zijn, ben je voortdurend planmatig bezig, is alles tot in detail geregisseerd en wordt elke seconde benut. Nu moet gezegd worden dat als je 112 belt elke seconde telt, dat wel, maar is dat altijd zo?

Als ik op vakantie ga of vakantie heb (zoals nu op dit moment) is niets heerlijker dan even lekker af te stappen van die "quality time", even de boel de boel te laten en je horloge bewust even in de badkamer te laten liggen. Heerlijk in een boek duiken, lekker naar een film kijken, even kletsen met de buurvrouw, een wandeling maken met de hond zonder steeds maar die klok in de gaten te hoeven houden om te kijken of de volgende afspraak zich alweer aandient. Dus ook het loslaten van tijd geeft je lucht, ruimte en diezelfde tijd. Tijd die anders benut wordt. Relaxte tijd dus. Tijd in de vorm van rust, eventjes geen haast en stress.

Het is dus eigenlijk niet zo eenvoudig om de 'goede' tijd te kunnen uitdrukken. Soms vliegt die tijd, vaak als het leuk is of als je het druk hebt. Soms kruipt de tijd voorbij, als je lang moet wachten, maar ook als je het minder druk hebt.

Misschien is de kracht van de tijd wel de balans van de tijdsbesteding. Soms kijk ik terug op een luie dag en denk ik "wat zonde", ik heb niets gedaan. Een andere keer denk je juist : "Wat heerlijk, ik ben lekker uitgerust, ontspannen en heb het daadwerkelijk los kunnen laten."

Ga dus maar niet te krampachtig om met de tijd. Plannen is OK, maar ontspannen en eventjes niet plannen is ook OK. Hollen voor de trein is prima, maar lekker de bus een keer missen en nog een kop cappuccino pakken is ook best, toch?

Kijk, meer tijd kunnen we niet creëren, maar je kunt de tijd die je hebt voor jezelf wel aangenamer maken. Zeg nooit: "Ik heb geen tijd." Die tijd kun je nemen. Maar je moet daarin wel keuzes maken. Succes en neem de tijd!

Tijd zat

In de vakantie heeft iedereen tijd zat. Kinderen hebben de tijd aan zichzelf, ze kunnen zelf bepalen wat ze doen en op welke tijd ze dat doen. Volwassenen hebben tijd over, omdat niet alles moet op een bepaalde tijd. Toch vliegt de tijd, als die minder gestructureerd is dan bijvoorbeeld tijdens een werkweek.

Het tijdsaspect kwam via een blog over tijd van mijn vriendin Esmeralda bij mij binnenvliegen. Het inspireerde tot het schrijven over tijd. Tijd is een abstract begrip wat je niet makkelijk kunt omvatten in een of enkele woorden. Trek daar nu maar even wat tijd voor uit.

Tijd gaat snel als dingen leuk zijn. Een gezellige middag samen met een vriendin koffie drinken bij de V&D is heel gezellig, we hadden een gezellige tijd. Maar je vergeet ook de tijd, omdat deze door diezelfde gezelligheid door je vingers schiet. Tijd tekort? Tijd vergeten. De tijd van hoe laat het is, zit dan even niet meer in het systeem.

Tijd kan ook lang duren. Als je moet wachten op een trein of bus en het is steenkoud buiten en als dan ook nog eens de trein niet op tijd komt, duurt het echt een tijd. Of, misschien nog een beter voorbeeld in deze tijd: Je staat in de file met dit winterse weer en het duurt een tijd (een eeuwigheid) voordat je (niet op tijd) op je werk aankomt.

Schrijvend en teruglezend over de tijd, kun je het woord tijd op verschillende manieren gebruiken.

- Iets duurt een tijd = iets duurt een poosje, een periode

- Op tijd = op de gestelde tijd die je ter plaatse moet zijn, tijpstip

- Tijd tekort, de tijd vliegt = figuurlijk gebruik van ruim begrip tijd die meer of minder lang duurt

- Tijd kan ook lang duren = tijd als zelfstandig naamwoord, de tijd

En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Ook zijn er veel uitdrukkingen: 'Tijd heelt alle wonden', 'komt tijd komt raad', 'met tijd en wijlen', maar ook 'ik heb geen tijd'. Niet te vergeten de samengestelde woorden die je met tijd kunt maken: Kersttijd, wintertijd, mettertijd, tijdelijk, tijdspanne, overtijd, een tijdje, ten allen tijde, tijding, verleden tijd, tijdsaanduiding en ga zo maar door.

Hoe grijpbaar enerzijds het woord de tijd kan zijn, als je zegt dat de tijd 11 uur 's avonds is, zo ongrijpbaar is het als je zegt dat de tijd vliegt. Tijd gaat voorbij en de tijd van nu komt niet meer terug. Nu is straks alweer verleden tijd en morgen is toekomende tijd. Als je ouder bent lijkt de tijd harder te gaan. Kunnen we tijd dan beter overzien?

Geen tijd te verliezen dus. Neem de tijd en de rust om te genieten van deze tegenwoordige tijd, Kersttijd, de vakantietijd en uiteraard de tijd voor elkaar.