Een nieuw gezicht

We doen het dagelijks. Mensen doen het, bedrijven doen het en ook scholen doen er aan mee. Een nieuwe look, een andere kleur, een moderne uitstraling, nieuwe inrichting, een ander kapsel, verzin het maar. Waarom doen we het? Welke beweegredenen zijn er? Wat is het effect?


Toen ik weer op Blogger.com terecht kwam viel het meteen op. Er was iets veranderd. Natuurlijk even zoeken. Het werkt anders. Knoppen toegevoegd of weggelaten. Een andere inrichting. Nieuw lettertype. Een andere uitstraling.

Op school zijn we er ook mee bezig. Het vormgeven van een nieuw logo, uitstraling naar buiten verbeteren, communiceren naar en met ouders, duidelijkheid en openheid bieden, ontwikkelingen binnen de school zoals het lezen centraal centraal stellen, het Engels voor iedereen(leerlingen 1 t/m 8 en leerkrachten krijgen les!), excellentie, zelfstandig werken en presenteren. Je wilt uitstralen wat je hebt te bieden. Maar je wilt vooral laten zien, dat wat je doet, daar ook achter staat.
De redenen om te veranderen zijn heel divers.

1. De wil om te veranderen 
Je wilt verder, je wilt iets nieuws, je wilt iets anders. Daarachter zit een motivatie. Wil je beter worden? Wil je zichtbaarder worden? Wil je versterken? Wil je meer leerlingen. Er zijn allerlei redenen om te bedenken. Welke redenen zijn er?
2. Inspelen op marktveranderingen
In een nieuwbouwwijk zul je je als school moeten profileren. Hoe wordt de school herkenbaar. Wat zijn de werkwijzen, die je zichtbaar wilt maken?
3. Maatschappelijke ontwikkelingen vergen aanpassingen
Als we nu naar de maatschappij kijken, zien we een toeloop van social media. Ook daarmee kun je iets. Het hoeft niet, maar er zijn wel mogelijkheden. Een vriendin van me zij ooit "je kunt beter DIMmen dan DIPpen". Ze bedoelde Denken in Mogelijkheden levert meer op dan Denken In Problemen. 
4. Kennis is macht
De school moet genoeg is huis hebben om aan allerlei wettelijke eisen en professionaliteit te kunnen voldoen. Het betekent dat de school goed op de hoogte moet zijn van alle dingen die voor een school belangrijk zijn. Het betekent ook, dat leerkrachten bij moeten blijven met alle ontwikkelingen. De school moet blijven meebewegen en voortborduren op nieuwe kennis en inzichten die van belang zijn voor de kinderen.
5. Het motiveert uw personeel
Veranderingen en verbeteringen geeft plezier aan het personeel. Er ontstaat beweging. Mensen worden enthousiast. Mensen hebben zin om ook iets te betekenen. Dit geeft weer zelfvertrouwen.
6. Uw organisatie groeit door interne doorstroom
Een groeischool krijgt steeds weer nieuwe mensen met nieuwe en andere ideeen. De kunst is om hier een geheel van te maken. Een school groeit (letterlijk en figuurlijk), maar ook het team van mensen groeit door groter te worden, maar ook steeds meer te kunnen bereiken.
Ook het leren van medewerkers individudeel levert een bepaalde onderstroom op. Zij willen het geleerde in de praktijk brengen en zijn een prachtige meerwaarde voor de school. Deze mensen verdienen een LBfunctie.
7. Het bevordert de onderlinge samenwerking
Vooral samen willen werken en leren van elkaar. Ieder mens leert dagelijks van wat hij doet. Leren van elkaar is heel mooi zichtbaar te maken door klassenconsultaties te realiseren, waardoor mensen bij elkaar kunnen kijken. Hoe doe jij het? Hoe pak jij iets aan? Wat doe jij met dit gedrag? Samen cursussen volgen levert gespreksstof op. Het is een meerwaarde voor een school.
8. U houdt goede medewerkers langer vast
Motivatie is belangrijk, maar medewerkers willen een bijdrage leveren aan de school. Wat kunnen ze zelf realiseren? Dat geeft vertrouwen.
9. Ontwikkelen is goed voor uw reputatie
Een school die laat zien wat hij doet, krijgt een betere reputatie. Mensen gaan erover praten. Het wordt zichtbaar waar we voor staan.
10. Ontwikkelen verhogen de productiviteit
Een school die zich ontwikkelt en zorgt dat elk kind tot zijn recht komt, levert uiteindelijke betere prestaties en levert betere resultaten.

Tja, vernieuwingen, veranderingen en verbeteringen zijn nodig om de school, de medewerkers, maar ook de ouders en de leerlingen alert te houden. Wat doen we goed en wat kan nog beter. Samen leren en samen verder ontwikkelen. Een school is een boeiend bedrijf, maar het draait om de kinderen!

Grijs gebied

Een kijkje nemen in de hersenen, een grijze massa onder onze schedel. Misschien zelfs iets daarmee kunnen aantonen. Misschien iets kunnen aflezen uit de hersenen. Het lijkt allemaal een abracadabra of zelfs een beetje science fiction, maar er kan tegenwoordig steeds meer.


Prikkels vanuit je hersenen worden via zenuwbanen naar allerlei delen van je lichaam gezonden. Dat was al bekend. Als een miljardair 300 miljoen schenkt aan hersenonderzoek en er komen berichten dat je er meer aan kunt zien, ga ik even op het puntje van mijn stoel zitten en werken mijn grijze hersencellen op volle toeren.
N.a.v. een open dag in Nijmegen schreef een journalist in de krant over het kijken in de hersenen. Magnetische stimulatie van de hersenen schijnt een positief effect te kunnen hebben op depressiviteit. Neurofeedback is een methode waarbij een beloning (positieve feedback) wordt gegeven op gewenste hersenactiviteit. Allemaal wonderlijke wetenschappelijke ontdekkingen, maar wat kunnen we ermee?
Hersenen zijn ingewikkelde organen met allerlei verschillende gebieden. De een heeft een sterker ontwikkeld taalgebied, de ander is wiskundig veel beter. De een heeft zijn emoties meer ontwikkeld, de ander is het gezichtsvermogen kwijt door een hersenaandoening. 
Maar stel nou, dat er inderdaad in de hersenen gekeken kan worden hoe mensen reageren en wat mensen denken. Dat stond immers ook in de krant gisteren. Wat als je dan een verhoor afneemt bij een verdachte, en kunt zien wat hij denkt? Wat als je iemand kunt onderzoeken door in zijn hersenen te kijken?
Interessanter voor het onderwijs vind ik dat je als leerkracht kunt zien wat kinderen denken. Wat houdt ze bezig? Maar meer nog: Waar kan ik dit kind, in dit vak, in deze klas en met deze ouders, op deze school mee helpen? Dan zijn we ineens een stuk verder met handelings gericht werken en passend onderwijs. Dan wordt het ineens transparanter en hoeven we niet allerlei papieren te verzamelen om te bewijzen dat een kind hulp nodig heeft. Iedereen kan zien of aflezen op de hersenscanner wat dit kind nodigt heeft of juist niet. Wat zijn de stimulerende en belemmerende factoren? Het zou een stuk duidelijker worden en scheelt een hoop onderzoek, wat uiteraard weer uitgespaard kan worden. Gewoon even "meten" wat het IQ is, eenvoudig bekijken welk centrum goed en minder goed is ontwikkeld, en natuurlijk bekijken in welk deel van de hersenen het kind verder en beter gestimuleerd kan worden. Het zou prachtig zijn. Of toch niet?  Blijft dan geen privacy over? Zou je dan ook kunnen zien of een kind koekjes heeft gepikt thuis, of nog erger? Zou je ook kunnen weten wat kinderen in de vakantie hebben gedaan? Hoever kun je gaan en hoever mag je gaan? Kom je ook dingen te weten, die je eigenlijk helemaal niet wilt weten? Kun je bijvoorbeeld zien of een kind een dodelijke ziekte heeft? Kun je al zien of iemand slim is of niet door bepaalde afmetingen? Griezelig grijs.


Zo ver is het natuurlijk nog lang niet. En dit heeft toch iets weg van science fiction. Mocht het ooit zo ver komen, is het zaak hier weer goede afspraken over te maken, wat er door wie gezien mag worden. Wie er iets mee mag doen? Wie er toestemming mag geven om dit te bekijken? Kunnen de onderzoekers toch nog omscholen naar ander werk en hun grijze cellen ergens anders voor gebruiken. Komt er van bezuinigen weinig terecht, want er komen weer nieuwe uitdagingen, die de nodige energie vergen en hersenen gepijnigd zullen worden. Laten we het nog maar even houden bij stimuleren van kinderen, het omgaan met echte mensen, het koesteren van verschillen in alle leeftijden, dan te diep duiken in iets wat voor ons letterlijk en figuurlijk nog een grijs gebied is.

Dames en heren, jongens en meisjes,

Met deze titel begint vaak een toespraak aan een zaal vol mensen. Vandaag stond er weer een artikel in de krant of we niet toch beter af zijn met gescheiden klassen. Een jongensklas en een meisjesklas. Immers jongens zouden te veel in meisjesgericht onderwijs geduwd worden.

In het buitenland wordt er veel mee geëxperimenteerd. Gescheiden klassen. In Duitsland en België gebeurt het al, zo ook in Amerika. Het is niet bewezen dat jongens en meisjes afzonderlijk beter zouden leren. Dat jongens anders leren dan meisjes vaak wel. Jongens zijn fysiek emotioneel gericht, meisjes vaak taalkundig veel sterker.

Ook zegt men dat jongens later ontwikkelen dan meisjes en dat dit in de pubertijd weer gelijk getrokken wordt. Daarom wordt bijvoorbeeld in Finland het leren lezen pas bij 7 jaar aangeboden. Minder uitval.

Zo zijn er onder jongens ook meer dyslectici, meer ADHD-ers en meer stoornissen te ontdekken.

Maar... dit zijn wel weer generaliserende opmerkingen. Ook meisjes kunnen baat hebben bij meer creatieve opdrachten binnen het onderwijs. Als ik al alleen naar mezelf kijk, houd ik ervan om dingen beeldend te maken, dan onthoud ik het beter. Daarnaast was ik absoluut niet goed in de talen, maar meer gericht op wiskunde. Mijn dochter doet nu het profiel NT (Natuur-Techniek) en kan zich ook niet scharen bij de meidenmassa van taalkundigen.

Waar doen we dan goed aan? Gescheiden lessen geven en eerst bekijken welke kinderen taalkundig zijn en die in een groep plaatsen? Of is het misschien goed om beide technieken toe te passen in het onderwijs? Zowel auditief en taalkundig als beeldend?

Met de digiborden, laptops, iPads en alle andere prachtige digitale apparatuur vindt er veel meer beeldend plaats, dus die slag hebben we gewonnen. Is het nu nog zaak om ook de kennis te ervaren en te beleven. Is dat dan zoveel anders als vroeger?

Terugkijkend naar de opleiding PA, die ik jaren geleden genoten heb, werd toen al benadrukt dat je dingen eerst concreet moest ervaren en doen(!), dit moet je kunnen verwoorden en dan zou je het pas echt snappen. Daarom is het ook zo goed om kinderen aan elkaar uit te leggen en komt ook het coöperatief leren weer om de hoek kijken.

Zo gek doen we het dus niet. En gescheiden klassen? Mmmmm, het lijkt me er erg saai op worden. Leven in de brouwerij maakt het leren leuker, voor zowel jongens als meisjes. Bovendien bestaat de hele maatschappij uit mannen en vrouwen, daar hebben we mee te dealen. Moet er wel gezegd worden dat de verdeling soms wel erg scheef is in het onderwijs. Veel vrouwelijke leerkrachten voor de groep en veel mannelijke schoolleiders. Ook daarin mag best een meer evenwichtige verdeling komen. We kunnen zoveel leren van elkaar! Maar zolang het is zoals nu, roeien we met de riemen die we hebben. In de lente is dat een heerlijke tocht over het water. Geniet ervan!

Vertrouwen

Vertrouwen kennen we bij relaties met mensen. Dus ook in het onderwijs. Relaties met kinderen, ouders en leerkrachten. Het woord vertrouwen draagt het woord trouw in zich. Trouw aan mensen, de school, het werk en het hele onderwijs.

Nu de bezuinigingen en het traject Passend Onderwijs ons in de nek hijgen, zal menigeen het vertrouwen verliezen. Niet zo zeer het vertrouwen in de mensen en kinderen op de werkvloer, maar meer in het onderwijsveld in het algemeen. Kan ik mijn baan wel behouden? Worden de klassen groter? Kan alles nog wel worden besteld? Vinden er verschuivingen plaats? Wat blijft er over van de kinderen die een rugzak hebben? Hebben ambulant begeleiders straks nog werk? Hebben wij als basisschool straks nog genoeg expertise in huis?

Als het vertrouwen in het onderwijs verloren gaat, verliezen we misschien ook het vertrouwen in ons werk. Dat zou jammer zijn. Zoveel professionals die met hart en ziel elke dag weer voor de klas staan. Daar moeten we zuinig op zijn. Leerkracht word je niet zomaar. Dat doe je ergens voor. Je hebt gekozen voor werk met kinderen. Alle soorten en maten.

Het werk bestaat uit de relaties met kinderen en ouders, contacten met collega's, overlegmomenten met intern begeleiders en ambulant begeleiders, op zoek naar het beste voor dit kind, in deze situatie, met deze leerkracht, in deze groep en met deze ouders. Dan is het goed om dat vertrouwen vast te houden. Blijf vertrouwen op jezelf, de kinderen, de leerkrachten, de ouders en de school. Geef elkaar ruimte en zelfstandigheid. Leer elkaar hoe iets misschien beter kan. Blijf trouw aan het kind en vertrouw op je eigen kunnen.

En al die bezuinigingen dan? En Passend Onderwijs? Wacht af hoe een en ander uitpakt en ga niet bij de pakken neerzitten. Zet door en ga verder, want kinderen moeten ook verder. Hun ontwikkeling staat niet ineens stil. Misschien valt het mee. Laten we roeien met riemen die we hebben, zo is dat al jaren goed gegaan. Of nu de focus is gericht op sociale vaardigheden of op taal en rekenen, uiteindelijk komen de kinderen echt wel waar ze moeten komen.

Geef niet op, heb vertrouwen in de toekomst, net als dat je vertrouwen hebt in de kinderen.

Bevlogenheid

Een cursus "bevlogenheid in het onderwijs" (o.l.v. drs. Jessica van Wingerden) heeft mij als leidinggevende weer aan het denken gezet. Hoe kan ik medewerkers bevlogen laten werken? Hoe kan ik zorgen dat er genoeg inspiratie en motivatie is, zodat medewerkers bevlogen werknemers zijn/worden en blijven? Hoe kan ik de mensen laten genieten?

Bevlogenheid heeft het werkwoord vliegen in zich. Vleugels hebben suggereert dat iets soepel en makkelijk gaat. Iemand die naar zijn zin heeft in zijn werk, doet het met plezier. Als je met plezier werkt zal men ook beter presteren.

In het onderwijs is een tendens gaande van minder plezier, werkdruk, pieken, en ga zo maar door. Veel leerkrachten zitten in een negatieve spiraal. Ze kunnen niet meer genieten van kinderen, van het feit dat zij er toe doen, van het kind dat centraal staat of van die leuke les op het digibord. Menig leerkrachten struikelt over die lastige ouder, de administratieve rompslomp, de vergaderingen, de extra taken en de lange dagen. En dan hebben we het nog niet eens over het gedrag van een aantal leerlingen.

Het onderwijs is bij uitstek een vak dat je vanuit passie en energie kiest. Die energie moet behouden blijven. Waar krijg je energie van? Wat kost je energie?

Het is goed om die balans eens in kaart te brengen. Zet het in een schema en kijk eens wat jou energie kost en wat jou energie oplevert. Maar misschien moet je ook eens bekijken hoeveel tijd je kwijt bent met bepaalde taken? Komt dit overeen met wat het aan tijd moet kosten? Kun je er iets aan doen? Wat zit nog in jouw cirkel van invloed?

Is het erg als je meer tijd kwijt bent dan je had gepland? Als iets leuk is om te doen, vind je dat vaak niet erg. Als er een ouder het 10 minutengesprek laat uitlopen, dan vind je dat vervelend.

Waarom heb je het vak leerkracht gekozen? Wat vind jij leuk aan het werk in het onderwijs? Waar heb je vandaag van genoten? Welke leerling herinner jij je van de afgelopen week? Met welke collega heb je pas nog gelachen? Wat heb je deze week bereikt? Dus eigenlijk eerst alle stimulerende factoren eens in kaart brengen.

Dan zijn er natuurlijk ook energievreters. Breng ook deze eens in kaart en bekijk eens kritisch hoe erg deze energievreters zijn. Bekijk vervolgens ook eens of er bepaalde energievreters op een andere manier gedaan kunnen worden. Zouden er andere oplossingen zijn? Zijn er collega's die ook deze ervaring hebben, of misschien juist niet en kan deze collega jou helpen?

Bekijk dan met name ook in het onderwijs eens of het aantal uren wel klopt. Je hebt immers ook veel vakantie, waardoor je je overuren weer kunt opnemen. Bekijk de feiten en probeer een andere aanpak als iets niet bevalt.

Geniet vervolgens van de mooie dingen en deel dat met anderen. Geniet van jouw succesjes, van het leuke knutselwerkje, van de leerling die de breuken snapt, van de kleuter die zelf zijn jas aan kan trekken en van de ouder die nu luistert naar jou als leerkracht.

Dan is het onderwijs zo'n mooi boeiend vak! Vooruit met de ontwikkeling. Vooruit met de kennis. Kijk naar de kinderen. De vleugels komen. We vliegen! Op weg naar veel inspiratie, motivatie, passie en positieve energie. Op weg naar bevlogenheid in het onderwijs. Wat een geweldig beroep.

Lente en doorzetten

Deze keer loop ik niet naar de voordeur, maar naar de achterdeur. In de schuur staat mijn fiets klaar. Tas in de fietstas en karren maar.

Al fietsend komt de lente je tegemoet. Fluitende vogels, futen die baltsgedrag vertonen, een meerkoet met een stokje in zijn snavel op weg naar een nest, een laagscherende woerd, die eventjes verder in het water strijkt, de rij knotwilgen die al zijn uitgelopen en schapen die rechts van het fietspad lopen. Zo kun je rustig, figuurlijk stilstaan, maar in werkelijkheid langs fietsend, genieten van de natuur die weer op weg is naar de zomer. Het voorjaar laat de temperatuur stijgen, al had ik nog best koude handen vanmorgen en heb ik mijn handschoenen er toch maar even bij gepakt. De lucht opsnuivend en zo met je gedachte alvast eens vooruitkijkend naar de dag. Ganzen links in het weiland, heen en weer lopend op zoek naar wat voedsel. Koeien rechts, wachtend bij het hek, snuffelend en grazend aan het gras. Lentebloemen prijken links en rechts bij de boerderijen.

De bebouwde kom komt dichterbij en ik fiets rustig tussen de nieuwbouwhuizen van de groeigemeente. Steeds dichterbij bij de school waar ik uit moet komen.

He, lekker, we zijn er. Fris en vol goede moed kom ik aan.

Na deze drukke woensdag, ga ik half 5 richting de schuur. Het regent. Mmmm, dat is minder. Geen regenjas, geen cape, geen regenbroek, maar ja, thuis kan ik me wel weer omkleden. Ik gok erop dat ik zonder handschoenen terugkan, maar dat viel tegen. Even doorzetten, bijna thuis.

Slierten van mijn natte haar dwarrelen voor mijn gezicht en blijven plakken. Nog een klein stukje. De bocht om en een stukje wind tegen. Doortrappen. Mijn spijkerbroek is doorweekt en mijn dijbenen voelen steenkoud aan. Nog heel even.

Na een natte terugtocht kom ik, zij het doorweekt, veilig thuis. Twee zoons zitten gezellig binnen. En dan voel je je wangen gloeien, kun je warme droge kleren aantrekken, ruim je de was op en begin ik met eten koken, want er kijken een aantal hongerige ogen mijn kant op. En dat is dan weer een heerlijk gevoel om thuis te komen. Dat was niet voor niets.

Is het zo ook niet met ons werk in het onderwijs. Soms heb je heerlijke bevlogen dagen, vol inspiratie, vol mooie momenten, met een flinke portie motivatie en kracht en dagen om van te genieten. Andere dagen kunnen tegenzitten, moeizamer verlopen, strubbelingen veroorzaken en belemmeringen oproepen. Toch kom je altijd weer tot dat einddoel, waar je je op moet richten. Het kind en die leerkracht in die school, het gezin thuis. Wat heerlijk dat ik van beiden een onderdeel mag zijn.

Formateur

Het schooljaar vordert, wensen zijn ingediend, de groepen worden geformeerd en ook het personeel moet weer een plek krijgen. Als schoolleider ben je een formateur voor de school.


In januari mogen personeelsleden aangeven of ze meer of minder willen gaan werken, in februari gaan we in kaart brengen wie waar kan gaan "landen" of wie verplaatst wil of moet worden. In die tijd ga je als leiding van de school al kijken hoe de groepen moeten worden geformeerd. 
Het formeren van groepen is al een keus op zich, want als groeischool hebben wij onregelmatige aantallen leerlingen per groep, waardoor er gedwongen combinatiegroepen ontstaan.
Als dat station gepasseerd is komt de volgende fase. De wensen van het personeel wordt geinventariseerd en als formateur zoek je de beste plek voor de mensen zelf en de beste plek voor de organisatie. Dat is niet altijd makkelijk, want soms zijn er bepaalde groepen heel gewild of andere groepen juist niet. 


De parallel trekkend naar een kabinetsformatie, waar men deze keer veel mannelijke kandidaten in heeft betrokken, zijn er een aantal overeenkomst, maar zeker ook een aantal verschillen te ontdekken.
Overeenkomsten zijn te vinden in de goede mensen op de goede plekken. Professionals die hun eigen ruimte en identiteit kunnen creëren. Opereren en veranderingen teweeg brengen. Doelen uitstippelen. Procesgericht, maar uiteindelijk ook productgericht. Intermenselijke relaties. Normen en waarden. Verantwoordelijkheid. Hard werken. Allemaal op beide plekken te herkennen.
Verschillen zijn er ook. Salarisverschil. Het kabinet kan mensen voorstellen, die in het kabinet mogen komen, leerkrachten zitten veelal vast aan een werkplek binnen een bestuur. Leerkrachten moeten fit zijn en kunnen niet eventjes Twitteren in de klas. Leerkrachten moeten goed weten hoe ze iets zeggen en een veilig omgeving scheppen. Belangrijk dus: Leerkrachten hebben te maken kwetsbare beïnvloedbare kinderen. Ze leren kinderen kennis en vaardigheden aan en oefenen samen. Het sociale aspect is belangrijk, want kinderen moeten leren met elkaar om te gaan, leren samen spelen, leren ruzie maken, leren hoe lastige zaken kunnen oplossen. Kinderen moeten leren om zelfstandig te functioneren en de leerkracht legt hierin, samen met de ouders, een basis voor de rest van hun leven.
En verder? Zal een formateur van een kabinet, net als een schoolleider zijn clubje mensen in een goede vorm moeten gieten. Soms met een beetje kneden, wat gesprekjes,   mogelijkheden zoeken en mensen vooral het vertrouwen geven. Ze kunnen het!
Ministers staan voortdurend in de picture op televisie. Leerkrachten staan in de picture voor hun groep in hun school. Het gaat in beide gevallen om samenwerking, overleg en weleens meebewegen met de ander.


Waarom ben ik dan toch liever in de omgeving van een school aan het werk? Daar ligt mijn hart. Het kind moet centraal staan, kinderen moeten verder op weg geholpen worden. Kinderen geven plezier. Ze maken een ontwikkeling door. Je ziet ze groeien. Hun ongedwongen ontvankelijkheid. Kinderen willen leren. In een leerrijke omgeving ervaringen laten opdoen, vertrouwen en ruimte geven, enthousiast maken om straks in de maatschappij iets te doen, wat ze leuk vinden. Aan de basis staan van hun eigen carrière. Tja, misschien zelfs wel opleiden om uiteindelijk minister, formateur of minister president te worden.
Wat is het toch een heerlijk vak!

ZON

Met een lentedag in maart, zoals vandaag, waarop de zon volop schijnt en zijn eerste warme stralen als een energiebron door onze huid heen boren, een blog over de zon. Wat doet de zon met ons?

De zon is een ster, die relatief dicht bij de aarde staat, maar toch nog 150 miljoen kilometer van ons af staat. In een jaar tijd heeft de aarde een hele ronde rondom de zon afgelegd. Elke dag draait hij een keer rond zijn as. De stand van de aarde t.o.v. de zon bepaalt welk seizoen het op een bepaald gedeelte van de aarde is. Wij merken in de lente dat de zon langzaam warmer wordt en de dagen langer worden. Heerlijk!

Niets nieuws onder de zon tot dusver, maar niet getreurd, achter de wolken schijnt de zon. Zo zijn er een aantal spreekwoorden, die we kunnen betrekken bij de zon. Zo geel als de zon of voor niets gaat de zon op.

De zon zelf geeft energie. Letterlijk, want we kunnen het opvangen via zonnepanelen en omzetten naar stroom. Ook als mens kunnen we de zon op je huid voelen, het laat de energie door ons lijf stromen. Figuurlijk krijgen we van de zon gewoon meer energie. Het is lichter buiten, het voelt warmer en daardoor voelen we ons beter en energieker. De winterdip hebben we doorstaan en we gaan op weg naar een hernieuwde start. De lente geeft dat aan, maar het voelt ook zo tussen onze oren.

De zon zelf maakt blij en vrolijk. Het beeld van de zon alleen al, laat ons stralen. Het is dus zowel een lijfelijke aanwezigheid, als een gevoelige beleving. Bijzonder prettig.

In de lente en de zomer zien we ook de natuur veranderen. Knoppen die langzaam maar zeker open gaan, bolletjes die boven de grond komen, bomen die uitlopen en dieren die wakker worden, fluiten en aan de slag gaan om te nestelen.

De zon doet dus een heleboel in deze lenteperiode. Het geeft ons een geluksgevoel. Het levert letterlijk en figuurlijk energie aan mensen, dieren en planten.

Lang leve de zon! Maak er gebruik van: Met moet hooien als de zon schijnt.

Vasthouden

In de afgelopen week ben ik naar een cursusdag (een van de drie) en een tweedaagse training geweest. Het is goed om jezelf te blijven ontwikkelen, dus ook hieraan wil ik mijn steentje bijdrage. De cursus is er een voor leidinggevenden en omvat de naam "Bevlogen Leiderschap", ook wel "Bevlogenheid in het onderwijs" genoemd. De andere nascholing omvatte een training van Human Dynamics, waarin bekeken wordt welke dynamiek je zelf hebt en hoe ermee om te gaan met anderen. Wat doe je en hoe ga je ermee om?

Beide nascholingsmomenten hebben het element van zelfontwikkeling. Niet zozeer de kennis, maar de vaardigheden en attituden worden aangesproken. Je leert meer van jezelf, maar ook hoe je hiermee anderen kunt inspireren, motiveren, meenemen, maar ook begrijpen en respecteren.

Bevlogenheid is op zichzelf al een prachtig woord. Het veronderstelt plezier, maar eigenlijk meer dan dat. Het geeft aan, dat je er energie uithaalt en energie uitstraalt, waarmee je anderen kunt beinvloeden. Door vooral ook serieus naar je eigen invloeden en handelen te leren kijken, kom je verder. Het is een boeiend verhaal. Zeker Marc Lammers inspireerde met zijn verhaal over het dames hockeyteam. Ik hoop na de derde bijeenkomst er daadwereklijk mee aan de slag te kunnen met mijn eigen schoolteam.

Human Dynamics is een zelflerende ontdekkingsreis hoe je zelf in elkaar zit. Hoe handel je, wat zijn je drijfveren en hoe liggen die in jouw diepste zijn gecentreerd. Is het mentaal, emotioneel(=relationeel) of fysiek. Van daaruit kun je bekijken welke dynamiek je hebt. Door filmmateriaal, maar ook door voorbeelden en oefeningen maken we een soort reis naar de zoektocht van jezelf. Een mooie tocht, waarin je meer van jezelf begrijpt. Uiteindelijk kom je uit bij zes dynamieken: mentaal-fysiek, mentaal-emotioneel, fysiek-mentaal, fysiek-emotioneel, emotioneel-mentaal en emotioneel-fysiek.

Uiteindelijk heb je je eigen rugzakje met bagage verder gevuld, kun je ermee uit de voeten en ga je rijker terug naar de werkvloer. De kunst van nascholing is het vasthouden van deze kennis en vaardigheden en wellicht de nieuwe attitude. Maar, gelukkig zijn er vervolgcursussen en terugkomdagen om de weggezakte inhoud weer even op te halen, beet te pakken en opnieuw vast te houden. Van elke ervaring neem je weer iets mee op jouw eigen levensreis. Van elke nascholing houd je wel iets vast, dat jou weer beïnvloed in je vervolgstappen.

Met deze nieuwe bagage gaan we weer energiek aan de slag!

Erbij en eraf

In groep 3 van het basisonderwijs begin je er al mee. De sommen met + heten erbij, de sommen met - heten eraf. Via bussommen wordt dit inzichtelijk gemaakt. Instappen en uitstappen. Een prachtige manier om kinderen te leren wat erbij en eraf betekent.

In het hele lagere onderwijs cq basisonderwijs is het niet anders. Het lagere onderwijs, dat enerzijds eerst sec lesgeven en kennisoverdracht behelste en anderzijds een pedagogische taak had, versmeltte tot een basisschool, waarin beiden belangrijk waren.
Vervolgens komen er allerlei uitspraken en ideeën, wat er nog meer moet komen op de basisschool. Erbij. Wat kwam er allemaal bij? Sociale redzaamheid (allerlei zeer belangrijke sociale vaardigheden, denk o.a. aan het kringgesprek), gezond gedrag, samenwerking, presenteren, burgerschap, verkeer, seksuele voorlichting, werkstukken maken en dan heb ik het nog niet eens over bijvoorbeeld klokkijken, dat je gewoon thuis van je vader en moeder kunt leren. Het is immers belangrijk om elk kind een goede basis mee te geven zodat het zich goed kan ontwikkelen. Helemaal eens.
Maar erbij, erbij en erbij leidt onvermijdelijk tot knelpunten. Ook al wilden we dit in eerste instantie allemaal niet zien. Kennen kinderen niet alle feiten meer uit hun hoofd, ze kunnen het wel opzoeken. Kunnen kinderen niet goed rekenen, ze kunnen het uitrekenen op de rekenmachine. Kunnen ze niet goed spellen, de spellingcontrole op de computer biedt uitkomst. Of toch niet?
De inspectie van het onderwijs controleert bepaalde toetsen in het basisonderwijs, die moeten leiden tot een oordeel. Daar is op zich niets mis mee. Maar laat diezelfde inspectie in opdracht van het ministerie van onderwijs de toetsen volgen op het gebied van lezen, rekenen en begrijpend lezen in bepaalde groepen. En wat blijkt nu? De resultaten gaan achteruit. Men vindt dit schokkend. Maar hebben zij er niet zelf voor gezorgd, dat er eerst van alles de basisschool in moet? Erbij erbij en erbij? Zonder er ook maar iets uit te halen. Dan kun je natuurlijk niet verwachten dat er nog steeds evenveel uren taal en rekenen wordt gegeven als pakweg 30 jaar geleden?
Wat mag eraf? Wat moet eraf? Die vrijheid krijgt elke basisschool zelf, maar er moet wel een toetsing zijn voor sociale vaardigheden, op het rooster moet burgerschap voorkomen, het pedagogische klimaat is enorm belangrijk, want als een kind niet lekker in zijn vel zit, kun je rekenen tot je een ons weegt, hij leert er niet beter op.
Dus terug naar de basis? Wat is dan de basis die kinderen van 4 - 12 jaar daadwerkelijk nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen? Mijns inziens zijn veiligheid, openheid, betrokkenheid, een goede sfeer en daarmee een fijn pedagogisch klimaat enerzijds en de kennisoverdracht en het maximale uit kinderen halen anderzijds nog steeds belangrijke items. En hierin schuilt het gevaar van het ministerie van onderwijs, dat nu ineens de kennis wil opschroeven. Noem het een golfbeweging. Ik denk, dat wanneer wij erbij hanteren, dat we dan ook eraf moeten hanteren. Er zal ergens ook iets vanaf moeten.

Terugkomend op het allereerste begin, kinderen van groep 3 zien ook dat die bus op een gegevende moment propvol zit. "Juf, nu moet je 'eruit' doen". Zij zien dat wel. Nu het ministerie van onderwijs en de inspectie nog. Want we willen allemaal goed onderwijs voor onze kinderen. De vraag is echter: Wat is goed onderwijs?
Goed onderwijs is een balans tussen een goede omgeving om te leren en de kennisoverdracht. Erbij en eraf. Laat die weegschaal niet te ver doorslaan.