Donkere dagen

Nadat de klok een uur is teruggezet vanwege de wintertijd wordt het vanavond eerder donker. Normaliter zou je een uur langer kunnen slapen, maar de vermoeidheid verraadt iets anders, een uur langer opgebleven.
De herfst geeft wat meer gure koude en winderige dagen. De tijd van de rapporten, de Sint en Kerst zijn in aantocht. Heerlijk of niet?
Enerzijds geeft het altijd iets sombers weer. Donkere dagen, iedereen is veel binnen en we zijn toch minder vrolijk. Vakantie is voorlopig voorbij.
Anderzijds is het een sobere tijd, die ons even terugwerpt op onszelf, waarbij we straks met de Adventsweken het Licht weer mogen zien. De Kersttijd werpt dan letterlijk en figuurlijk meer licht op het leven. Kaarsjes aan, stralende lichtjes overal.
Niet voor iedereen is het zo simpel. Voor sommigen is het leven een zware reis, waarin we afscheid moeten nemen van mensen, waarin veel verdriet is vanwege werkloosheid, handicap of oorlog. Voor die mensen zouden we in deze donkere dagen een extra lichtje moeten opsteken, we zouden ze moeten omarmen, laten weten dat wij er zijn voor hen, onze warmte delen en hen laten voelen dat ze niet alleen staan.
Via Hyves bereikte mij de volgende zin: "Gezonde mensen hebben wel 1000 wensen, zieke mensen hebben er maar 1: gezond worden."
Iedereen heeft moeilijke periodes in zijn leven. Toch lijkt het vaak of de een het toch harder te verduren krijgt dan de ander. Laten we onze medemens helpen om ook door die zware tijden heen te komen. Laat hen die lichtpuntjes ontdekken en leren zien. Laat hen genieten van die kleine dingen, die het leven zo mooi maken. Vergeet die eenzame verdrietige medemens niet, ze zijn dichterbij dan u denkt!

Inspireren en enthousiasmeren

Iedere leerkracht wil zelf leerkracht worden, wil zelf kinderen iets leren, wil zelf aan de slag. Je zou dus kunnen zeggen, dat hij gemotiveerd is. Motiveren hoeft dan niet meer.
Wat moet je als leidinggevende dan? Het enthousiasme uitstralen en zijn medewerkers inspireren. Maar wat is inspireren?

Via www.synoniem.net lezen we verschillende betekenissen:
1. aanmoedigen, aanzetten, bewegen, brengen, drijven, oproepen, stimuleren inspireren
2. inblazen, inboezemen, ingeven
3. bezielen
In volgorde van verdieping, lijkt me. Je kunt iemand aanzetten tot iets, je kunt hem iets ingeven, maar bezielen gaat nog een stap verder. Je legt je eigen gevoel en hartstocht erin.

Concreet en praktisch gezien zal de leidinggevende een heleboel competenties in huis moeten hebben:
- aandacht en oog moeten hebben voor de kwaliteiten van zijn mensen en zijn organisatie
- talenten en de doelen in beeld moeten hebben
- advies moeten kunnen geven, liefst op een coachende manier
- voorbeeldgedrag laten zien
- collega's kunnen boeien
- leergierigheid oproepen
- leren stimuleren
- reflecteren
(Bron: Hay Advies en Interim, http://www.hayadvieseninterim.nl/)

Ben je dan een goede leidinggevende? Of is er nog meer?
Via Amelior (www.amelior.be) kom ik tot een hele lijst met competenties :
- Organiseren
- Leidinggeven
- Problemen oplossen
- Verantwoordelijkheid nemen
- Coachen
- Regelgeving bewaken
- Verbeteren
- Teamwerk stimuleren
- Omgaan met weerstanden
- Communicatief zijn
- Assertief zijn
- Resultaatgericht zijn
Allemaal waar en allemaal goed. Toch mis ik nog het stukje empathie, het snel kunnen schakelen, veranderen(niet hetzelfde als verbeteren), meedenken, en er zullen vast nog meer items zijn, wat mij nu niet te binnen schiet.

Toch denk ik dat iedere situatie, iedere leider, iedere organisatie anders is. Bekijk wat jij als leidinggevende kunt bieden, bekijk wat jouw organisatie nodig heeft, beluister wat jouw team vraagt, beproef wat de leerlingen op school nodig hebben en speel daar op in. Ervaar hoe je samen de uitdaging kunt aangaan. Je hebt elkaar nodig, je kunt zelfs niet zonder elkaar. Niet zonder collega's, niet zonder kinderen en niet zonder ouders. Blijf wel reflecteren en jezelf steeds afvragen of je de goede kant op gaat. Als je iets wilt veranderen, moet je dat bespreekbaar maken. Wil dit team ook veranderen, waarom wel of niet? Hoe moeten we veranderen, zijn er ideeen van de medewerkers? Wat spreekt aan, wat niet? Wat willen we bereiken? Wat hebben we daarvoor nodig?
Als je met elkaar in gesprek blijft (goede communicatie) hoe je de zaken een richting wilt en kan geven met als doel 'goed onderwijs', dan ben je op de goede weg.

Samen

Op LinkdeIn volg ik een groep schoolleiders om eens van gedachten te kunnen wisselen over het leiderschap. Nu was er een dag of 10 geleden een stelling gelanceerd.

"Goede schoolleiders besteden 80 procent van hun tijd aan observeren van en praten met leerkrachten."

Het grappige is, dat er zoveel reacties komen van mensen, die zich bezwaard voelen, niet aan toe kunnen komen, het te druk hebben met administratieve zaken of te veel moeten van instanties(bv. inspectie).

1. De eerste vraag die bij deze stelling bij mij op komt is het feit of dit zo is. Een tegenvraag hierbij is of je geen goede schoolleider bent als je niet aan die 80% komt.  
2. De tweede vraag is niet zozeer het probleem, maar de uitdaging hierin. Denk in oplossingen, niet in problemen. Wat kunnen we ermee? Wat willen wij als school? Wat vragen we als team van elkaar en van de leidinggevende? Wat vragen ouders? Wat heb jij te bieden? Wat voor soort leidinggevende ben jij? En dan kun je zelfs teruggrijpen naar het geel-, blauw-, rood-, groen en/of witdrukdenken van Kaluwe.


Het leuke van zo'n stelling is, dat je erover gaat nadenken. Ook al zeg je meteen waar of niet waar, vaak is het niet zo zwart-wit en ga je er eens dieper over nadenken. Waar sta ik? Wat wil ik? Wat kan ik? Wat moet ik?

Zelf ben ik van mening dat een goede schoolleider een mens is met hart voor de school, de mensen, de kinderen en de ouders, ofwel de organisatie als geheel. Hoe je dat doet is per schoolleider, maar ook per school (elke school vraagt toch weer om andere sturing, coaching of begeleiding), per team (het ene team moet je meer achter de broek zitten en controleren, het andere moet je afremmen omdat ze er om half 6 nog zitten) en per leerling- en ouderpopulatie verschillend.
Communicatie is hierbij een sleutelwoord. Goede heldere communicatie, openheid, duidelijkheid en eerlijkheid zijn belangrijk. Ook dat kun je op verschillende manieren doen.

Zo sta ik drie ochtenden per week 's morgens in de gang om de mensen 'goede morgen' te zeggen. Het levert contact op, maar ook een laagdrempeligheid bij mensen, die wat tegen je willen zeggen. Ik vind dat belangrijk, maar een ander kan dat op een andere manier invullen, of dit misschien een minder belangrijk aspect vinden. Het geeft niet.

Zorg dat je in gesprek blijft met elkaar. Zoals het communicatiemodel van de Amerikanen Danaan Parry en Jerrilyn Brusseau: Bespreken, Uitspreken, Aanspreken en Afspreken. Het richt zich erop, dat je ook nog goed communiceert als je het grondig ONeens met de ander.

Samen ben je een school. Zorg dat er een openheid en een betrokkenheid is, waarin de verschillende mensen elkaar inspireren tot een goede veilige school, waar geleerd kan worden door zowel leerlingen als personeel(!). Als je dat als leidinggevende kunt, ben je in mijn ogen een goede leider(een leider die zelf ook dagelijks blijft leren).

De tijd nemen om te bezinnen

Deze maand is de maand van de spiritualiteit. Letterlijk betekent dit: "zaken die de geest betreffen".(Bron: Wikepedia) Het kan te maken hebben met religie of bovennatuurlijke krachten, maar het gaat vooral om de innerlijke persoonlijke ervaring, bezinning.

Gisteren stond in de krant (Bron: Trouw) dat wij bij spiritualiteit vooral tijd moesten maken. In deze tijd hebben wij het allemaal druk en moet er van alles. Het is heerlijk om dan eens de tijd te nemen om te vouwen met origami papier, prachtig gekleurde vellen papier, waarmee je allerlei vormen kunt maken. Wie heeft (of neemt?) daar nu de tijd voor?

Wanneer de herfstvakantie in het Midden en Zuiden van Nederland is begonnen, heb je als werkende in het onderwijs ook altijd even tijd om op adem te komen, tijd om wat anders te doen en te bezinnen om wat is geweest en wat komen gaat. Dan heb ik het niet alleen over het werk zelf, maar vooral ook wat het doet met jouw leven als geheel. Zit ik op de juiste plek (een vraag die je jezelf vooral vraagt als je kort geleden van baan bent veranderd), vind ik het nog leuk, hoe is de balans tussen werk en prive (of andersom?) en vind ik de inspiratie die ik nodig heb om verder te gaan. Bewust omgaan met je eigen tijd, terugkijken, maar vooral vooruitkijken. Niet denken in problemen, maar denken in oplossingen.

Nu heb ik zelf de afgelopen 9 weken (de tijd is echt omgevlogen!) veel nagedacht en veel teruggekeken. Doe ik het wel goed? Kan ik dit wel? Is dit wat ik wil? Heeft de organisatie wat aan mij? Heb ik de organisatie wat te bieden?

Iedereen weet het: Je kunt het nooit iedereen naar de zin maken. Maar je doet wel die dingen waar je zelf achter staat en waarin je zelf gelooft. Je doet de dingen die je van huis uit hebt meegekregen vanuit een bepaalde christelijke geloofsovertuiging, waarbij je de medemens in zijn waarde laat en toch ook de organisatie in ogenschouw neemt. Je neemt jezelf mee met al jouw positieve en negatieve aspecten, maar ook met bepaalde waarden en normen die je belangrijk vindt. Past dit in de organisatie? Kun je naar jezelf kijken? Kunnen werkgever en werknemer samen verder?

Als je dan uiteindelijk een volmondig 'ja' van beiden hebt laten horen is het huwelijk tussen werkgever en werknemer gesloten. Dat is nog geen garantie dat alles goed gaat en blijft gaan, maar wel een garantie dat beide partijen zich voor de volle 100% inzetten om er iets van te maken. Dat is iets wat ik wel wil. Neem de tijd voor elkaar. Samen ben je de school, samen ben je de organisatie en samen kun je bezinnen en (na zo'n heerlijke rustige periode als een herfstvakantie) met frisse moed weer verdergaan.

Duizendpoot?

Bij ons op school wordt gewerkt met draaiboeken voor commissies. Dat is handig als jij weer nieuw komt, want het geeft houvast, je weet hoe het is gegaan en wat je de volgende keer anders kunt doen of gewoon kunt oppakken.
Op een kleine school als de onze zijn er veel taken te verdelen onder weinig mensen.

Zo ging het met de kinderboekenweek weer super. De commissie had alles goed geregeld, we voerden met elkaar een toneelstuk op en de klassen waren weer goed gevuld. De afsluiting met een boekenmarkt waren een succes, waardoor iedereen moe maar voldaan weer huiswaarts kon gaan.

Mijn vriendin Esmeralda had het in haar blog "Schaap met 5 poten" over een schaap met duizend poten. Zij gaf aan, dat er mensen in bepaalde functies echt alles moeten kunnen, maar ook daadwerkelijk alles doen! Inderdaad moet ik toegeven, dat ook onze school mensen in dienst heeft, die echt wel van alle markten thuis moeten zijn. Het zijn kanjers! Je moet alles kunnen tijdens en na de les, in de vakantie en nog extra avonden terugkomen (of zelfs op school blijven). Petje af voor zoveel inzet. Dat maakt van onze leerkrachten zelfs miljoenpoten!

Stimmy

Stimmy

Het prentenboek "Stimmy" of "Het oerwoud in de stad", dat goedkoop verkrijgbaar is in deze kinderboekenweek heeft een prachtige boodschap. Je zit in een bepaalde situatie en zou dit eigenlijk wel anders willen. Hoe doe je dat?
De kleine jongen Stimmy laat zien dat hij er gewoon voor gaat. Hij mikt zelfs zijn tas in de prullenbak en gaat ervoor. Daar zouden wij nog wat van kunnen leren.
Natuurlijk moet je roeien met de riemen die je hebt, Stimmy blijft uiteindelijk ook in het park van de stad. Toch kun je de omstandigheden zo maken dat je tevreden kunt zijn met wat je hebt gecreeerd.
Zo kunnen wij dit boek ook betrekken op de school waar we dagelijks komen. Natuurlijk is niet alles ideaal, maar ook hier kun je uitgaan van de situaties waarin je verkeerd en er zelf jouw draai aan te geven, jouw materialen erbij pakken en meenemen naar school, de kwaliteiten van de leerkrachten gebruiken om er dat van te maken wat goed en leuk is voor de school.
Hoe kunnen dit omzetten naar daden?
Dan kom je uit op veranderingsprocessen, waar alle leerkrachten in meegaan. Draagvlak creeren. Inspireren van alle leerkrachten, kinderen en ouders is beter dan alleen motiveren, las ik in het boek "Meegaan of dwarsliggen", want bij inspireren werkt het van twee kanten. Het is de kunst om het zo voor elkaar te krijgen dat je er niet alleen zelf wijzer of beter van wordt, maar dat je met elkaar, met alle leerkrachten, leerlingen en ouders een betere en fijnere school wordt. Dan heb je pas echt bereikt wat Stimmy in zijn park heeft bereikt met zijn hut en de dieren die in het park leven.

Zuurkool met een lekker toetje

Wanneer een kind jarig is, mag hij kiezen wat hij wil eten. Zo ook met mijn echtgenoot. Hij was jarig en ook hij wilde graag zijn lievelingsgerecht eten. Hij is gek op zuurkool, met rookworst en zuurkoolspek. Niet echt mijn lievelingseten, maar die ene keer per jaar moet ik het toch wel een keertje klaarmaken en naar binnen kunnen krijgen.
Uiteindelijk doe ik het voor hem.
Zo ook het werk op school. Niet alle vakken zijn even leuk en/of makkelijk om te geven. Iedereen heeft zijn eigen voorkeuren, maar je zult het moeten doen met het rooster. Natuurlijk kun je wel eens een eigen draai aan geven, maar uiteindelijk moeten alle kinderen hun lesprogramma opgediend krijgen.
Ook voor die kinderen is niet elk vak even leuk of makkelijk. Maar natuurlijk heeft alles een hoger doel, de kinderen leren hun eigen kennis en vaardigheden. De kinderen zullen ook weleens een hekel hebben aan een bepaald vak of een gymles. Er zijn ook alleseters, die vinden alles leuk.
Mocht je zelf niet zo sterk zijn in leren, dan is het moeilijk om al die zware kost van school te verteren en moeten we de lesstof en de manier waarop dit wordt aangeboden aanpassen aan de onderwijsbehoefte van het kind. Elk kind met een eigen menukaart en zijn eigen gangen.
Maar allemaal willen ze aan het eind van de dag wel een lekker toetje. Even iets ontspannends, iets leuks, iets grappigs of iets speels. Zo houdt de leerkracht de omgeving prettig en eindigt een dag goed.
Zo kreeg ik vandaag een recept van een collega, wat ik na het zuurkoolgerecht  lekker kon klaarmaken. Heerlijk zo'n toetje, maar vooral ook het gebaar in de vorm van die mail van die collega. Fantastisch!

Kikker is verliefd

De school opent de kinderboekenweek van 2010 met als thema "De Grote Tekententoonstelling" met een toneelstuk van "Kikker is verliefd". Zowel onderbouw als bovenbouw konden genieten van Kikker, Varkentje, Haas en Eend, die op het toneel niets zeiden, maar des te meer rare bewegingen en gekke toeren uithaalden om het verhaal een mooi aanblik te geven. Zo zagen zij dat de tekenaar de hoofdrol speelde in het thema van de kinderboeknweek.

De kleintjes gingen helemaal op in het verhaal. De groten hadden dikke lol om die grote lijven van de leerkrachten die lagen, sprongen of wat voor bijzonder standje lieten zien.

Een aantal dagen voorafgaand aan het toneelstuk was de lol tussen de leerkrachten nog vele malen groter. Heerlijk om dan even alles opzij te kunnen zetten en de tranen over de wangen te laten rollen. Alleen maar om een springende Kikker die niet hoger dan 3 cm van de grond komt, een masker van een blinde Eend die zelf geen adem meer kan halen, een wiebelig varkentje met een mandje en het gezicht van Haas die knalrood wordt, maar dat gelukkig niemand ziet. Huppend, liggend en vooral verliefd in de teamkamer als een stel jonge honden of giebelende pubers ben je aan het proberen om serieus te oefenen.

Toch werd het een succes op 6 oktober. Misschien juist omdat we bij het oefenen al zo'n lol hadden gehad, waren we bij het opvoeren bloedserieus.

Een betere teambuilding dan samen zo'n stuk neer te zetten, weet ik even niet te bedenken. Of ja toch, we gaan binnenkort verven met z'n allen. Gaaf, dat wordt dan onze eigen Grote Team-Tekententoonstelling voor in onze eigen teamkamer. 

Zondagavond

Op zondagavond sta je met een been al in de nieuwe werkweek, het andere ligt nog lui op de bank. Het hoofd begint al na te denken over wat komen gaat, wat moet gebeuren, wat we tegen kunnen komen en hoe we de week willen inrichten.
Je kunt die week sturen, maar door onvoorziene omstandigheden komen er ook verrassingen op ons pad. Soms leuke verrassingen, soms lastige.
Vandaag was zondag echt ZONdag. Stralend weer, heerlijk in de tuin, familie en vrienden over de vloer en gewoon ouderwets gezellig. Echt genieten.
Als dan aan het eind van de middag de lucht gaat betrekken, lijkt het net of je afscheid moet nemen van dit weekend, je weer terugvalt in het hier en nu en de zaken van het gezin, werk en studie weer langskomen.
Alles gaat weer beginnen.
Vol goede moed en positieve energie beginnen we aan deze nieuwe week. Met al die zonnestralen van vandaag en de humor van de visite en onze kinderen moet dat zeker gaan lukken. We gaan ervoor!

Herfst of lente?

De maand oktober is vandaag begonnen. De herfstmaand. Dat kun je zien aan het weer dat meer regen geeft, kleuren van de natuur die veranderen, de slakken die op de straat verschijnen, harde wind die de blaadjes en ook onze appels van de appelboom eraf doet waaien en het wordt weer eerder donker. Tekenen van de herfst geven aan dat het najaar is. De mooie pracht en praal van de zomer zijn voorbij.

Zo zeggen mensen die op leeftijd ook weleens dat zij in de herfst van hun leven zijn, als er al een groot deel van hun leven voorbij is.

Nu wil ik deze vergelijking eens doortrekken naar het werk. Wanneer je dan, zoals ik, in een nieuwe baan alles weer moet ontdekken, nieuwe mensen ontmoet en een nieuwe functie bekleed, voelt dit alsof de prille lente is aangebroken. Net als de seizoenen zie je de dingen ontwikkelen, mensen openbloeien, maar weet je nog niet helemaal wat bepaalde onontwikkelde zaken zullen brengen.

Er zijn soms ook dingen, die anders gaan dan verwacht. Er zijn dingen die meevallen en dingen die tegenvallen. Toch komt er uiteindelijk iets moois uit.

Dat begin geeft de energie die je nodig hebt om die zomer te bereiken, waarin je weet dat er van alles gaat bloeien. Soms duurt het wat langer voordat die zomer komt, dat is weersafhankelijk. In het werk zijn er soms andere tegenslagen. Maar ook kan de natuur in eens meevallen, waardoor de zomer zich eerder aandient. Ook in het werk kunnen er allerlei factoren meespelen (denk aan meehelpende ouders, een goede leerkracht, een rijke gemeente of een inspirerende methode), waardoor het juist voor de wind gaat.

Nu zijn we in de lente. We moeten de natuur blijven voeden en verzorgen. Toch kan het in de lente soms koud zijn en de knoppen willen dan nog niet opengaan. We wachten op die momenten waarbij de bloembollen tevoorschijn komen, de vlinders gaan fladderen, de blaadjes verschijnen en de groene kleur ons tegemoet komt. Dan komt er een rustige periode, waarin we van die lente kunnen genieten.